بررسی میدانی کیهان از وضعیت بازار لوازم‌التحریر- بخش نخست

خودنمایی موانع پیش‌روی تولید در بازار نوشت‌افزار

کد خبر: ۱۶۸۹۶۸

تاریخ: ۱۰ شهريور ۱۳۹۸ - ۱۹:۳۵

سمیه دولتی
تعطیلات تابستان رو به پایان است. با روحیه‌ای عالی و انرژی مضاعف به استقبال از قلم و کتاب در سنگر مدرسه و کلاس می‌رویم. ماه مهر، ماه آغاز و پاشیدن بذر علم در مزرعه اندیشه‌هاست. دوباره فرصتی دست داد تا با همراهانی مصمم، تفکراتی تازه، اندیشه‌هایی متعالی و شناختی عمیق به کسب دانش و تجربه‌اندوزی برویم. ترنم گوش نواز زنگ مدرسه، آغازی پرشور و پربار را نوید می‌دهد. ذوق و هیجان خرید نوشت‌افزار و بوی جان‌فزای دفتر و کتاب قبل از شروع کلاس‌ها و رفتن به مدرسه لحظات نابی است که با هیچ واژه‌ای قابل وصف نیست.
صحبت از نوشت‌افزار شد. ابزار آموختن، که این روزها شاهد افزایش قیمت آن هستیم و با توجه به محدودیت اقلام تولید داخلی و کیفیت پایین و موانع موجود در تولید نوشت‌افزار و در مقابل تنوع بسیار زیاد اجناس خارجی با ظاهری بسیار زیباتر و کیفیت بالاتر متأسفانه انتخاب برای مصرف‌کنندگان بسیار سخت شده است، این در حالی است که رهبر معظم انقلاب در دیدار با هیئت دولت به تاریخ 98/5/30 در خصوص حمایت از تولیدکنندگان داخلی تاکید داشتند و فرموند: «من بارها در همین جلسه‌ای که با دوستان شما داشته‌ایم- چه جلسه دولت، چه جلسه اقتصادی که خیلی از آقایان حضور داشتید- بارها این را گفته‌ام؛ یک تولیدکننده برای اینکه یک کاری را انجام بدهد و شروع کند، از هفت خوان باید عبور بکند؛ حالا من می‌گویم هفت‌خوان، در واقع گاهی از هفتاد خوان باید عبور بکند؛ قوانین، مقررات، این دستگاه می‌آید یک چیزی می‌گوید، آن دستگاه می‌آید یک چیزی می‌خواهد، آن دستگاه می‌آید یک مجوزی ]می‌خواهد[؛ چه لزومی دارد؟ این‌ها را جدی باید وارد شد.» با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری، امروز دو معضل پیش روی نوشت‌افزار داخلی است، اول بخش نامه‌های دست و پاگیر اداری برای تولیدکنندگان و دوم قاچاق و واردات بی‌رویه!
نقش والدین در انتخاب نوشت‌افزار
همه ما از کودکی تا پیری با نوشت‌افزار سر و کار داریم و با انواع مختلف آن آشنا هستیم. از گذشته تا امروز تغییرات زیادی متوجه نوشت‌افزار بوده است که در ارتقاء کیفیت آن نقش بسزایی داشته، اما در بعضی موارد در تولید این نوشت‌افزار به دلیل صرفه‌جویی در هزینه تولید، کیفیت را فدای کمیت نموده‌اند و لوازمی تولید می‌شود که قیمت آن خیلی بیشتر از کیفیت آن است در واقع ارزش آن کمتر از قیمت‌اش است. به اتفاق عکاس روزنامه کیهان به بازار بزرگ تهران می‌رویم.
«زهرا» نوجوان 11 ساله‌ای که در حال انتخاب نوشت‌افزار است در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان در این باره می‌گوید: «سال‌های قبل معمولا والدینم لوازم‌تحریر برایم می‌خریدند اما امسال برای اولین بار است که برای خرید خودم به بازار آمده‌ام. تنوع محصولات بسیار زیاد است و انتخاب سخت است اما به عقیده من درست است که بیشتر محصولات در فروشگاه‌های لوازم‌ تحریر خارجی هستند اما یک ایرانی باید کالای ایرانی بخرد. گرچه من هم بدون توجه به نوع خارجی یا ایرانی فقط با در نظر گرفتن نیاز و سلیقه شخصی‌ام انتخاب کردم نه صرفا توجه به ایرانی بودن اما ترجیح من خریدن لوازم ایرانی است.»
وی در ادامه می‌افزاید: «برای بهتر شدن کیفیت لوازم‌التحریر ایرانی بد نیست که از انواع خارجی هم الگو بگیرند.»
کمی جلوتر و در انبوه جمعیتی که در حال تماشا و قیمت‌گرفتن برای خرید نوشت‌افزار بودند، «مهدی» 9 ساله که به همراه والدینش برای خرید به بازار آمده است توجهم را جلب می‌کند. وی در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «تنوع محصولات خوب بوده و من طرح‌های آنها را دوست دارم و خرید با این اندازه تنوع بسیار راحت‌تر است.»
وی ادامه می‌دهد: «برای خریدن نوشت‌افزار معمولا با بزرگ‌ترها مشورت می‌کنم و در انتخاب محصول بیشتر به کیفیت توجه داریم تا ظاهر.»
مادر مهدی که خانمی خانه‌دار است درادامه به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «ما برای خرید با قیمت مناسب به بازار آمدیم، اما با وجودی که قیمت‌ها نسبت به سطح شهر و فروشگاه‌های محلی ارزان‌تر است، اما برای همه اقشار مناسب نیست.»
وی می‌گوید: «معمولا همه ساله به حد نیاز فرزندانم نوشت‌افزار تهیه می‌کنم نه بیشتر و فرزندانم را طوری عادت داده‌ام که از تمام لوازمشان به نحو احسن و کامل استفاده می‌کنند بدون اسراف. حتی اگر از سال قبل وسیله‌ای قابل استفاده دارند برای سال جدید همان‌ها را استفاده می‌کنند و فقط لوازمی را که احتیاج دارند می‌خریم.»
اهمیت انتخاب نوشت‌افزار
تمام ابزارهای نوشتاری جهت تسهیل و تسریع امور زندگی به کار برده می‌شوند. البته برای انتخاب مناسب نیازی نیست که لزوما از خریدهای لوکس و گران‌قیمت با ظواهری چشمگیر استفاده شود بلکه توجه به سطح فرهنگی و مالی غالب افراد حاضر در محیط فرهنگی مربوطه بسیار حائز اهمیت است.
آقایی حدودا 45 ساله با شغل آزاد که به همراه فرزندش با در دست داشتن تعدادی دفتر مردد در انتخاب بود، بدون توجه به نظر فرزندش، در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «از لحظه‌ای که وارد بازار شدم شاهد قیمت‌های بسیار بالای نوشت‌افزار هستم. بنده با وجودی که شغل آزاد دارم با توان مالی متوسط، مجبورم با قناعت خرید کنیم و به خریدهای ضروری اکتفا کنم. اما قشر کارگر با درآمد بسیار ناچیز چطور می‌تواند از پس مخارج تحصیل فرزندان برآید.»
وی در ادامه می‌گوید: «معضل دیگری که متاسفانه با آن روبرو هستیم، تصمیماتی است که مسئولین مدرسه و معلمان مربوطه برای محصلین می‌گیرند و آنها را مجبور به انجام آن می‌کنند. به عنوان مثال؛ دانش‌آموزان را مکلف می‌کنند که دفاتر و نوشت‌افزار خاص تهیه کنند که گاه قیمت این نوشت‌افزار بالاست و برای همه اقشار امکان خریدش نیست. بنابراین تکلیف کردن تهیه ابزار آموزشی و نوشت‌افزار خاص با هزینه‌های گزاف برای محصلین کاری بسیار غیرانسانی است.»
وی می‌افزاید: «امیدوارم به سطحی از فرهنگ و اقتصاد برسیم تا قشر کم‌درآمد و کارگر هم بتواند از  قدرت خرید بیشتری بهره‌مند گردند.»
در این میان با یکی از تولیدکنندگان پوشاک روبه‌رو می‌شویم که برای خرید نوشت‌افزار به بازار آمده است. وی در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «در مدتی که به نیت خرید نوشت‌افزار ایرانی مشغول جست‌وجو بودم به سختی توانستم آن را پیدا کنم که البته با ظاهری غیراسلامی و کاراکترهای غربی.»
وی می‌افزاید: «البته ناگفته نماند قیمت در سطح بازار نوشت‌افزار و نمایشگاه‌هایی که در فصول مختلف دایر می‌شود بسیار مناسب‌تر از فروشگاه‌های محلی و سطح شهر است. اما باید به این نکته هم اشاره کنم که برای ارتقاء سطح کیفی و کمی تولیدات داخلی می‌بایست از تولیدکنندگان حمایت کرد و مهم‌ترین بخش این حمایت، خرید کالای ایرانی از سوی مصر‌ف‌کننده صورت می‌گیرد.»
در سال‌های اخیر با توجه به رونق تولیدات داخلی شاهد افزایش تولید نوشت‌افزار ایرانی نیز هستیم. یکی از فروشندگان نوشت‌افزار در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «با وجودی که کیفیت اجناس ایرانی و تولیدات ملی افزایش یافته اما همچنان خریداران به دنبال اجناس وارداتی هستند چرا که هنوز نتوانسته‌ایم اعتماد مشتریان داخلی را جلب کنیم.
اقلام تولیدی ایرانی بسیار کم است و از نظر کیفی قابلیت رقابت با کالای خارجی را ندارد. در واقع برای تولیدات داخلی نظارت و وقت کافی جهت ارائه محصول مرغوب و قابل رقابت با خارجی‌ها را نگذاشته‌اند.»
یک تولیدکننده نوشت‌افزار هم می‌افزاید: «متاسفانه با وجود مشکلات و موانع موجود همچنان شاهد واردات نوشت‌افزار هستیم. چه به صورت قانونی و چه به صورت قاچاق همچنان بازار نوشت‌افزار تحت تصرف اجناس خارجی است!»
وی همچنین می‌گوید: «توصیه بنده به تولیدکنندگان نوشت‌افزار این است که اقلام و تنوع تولیدات‌شان را افزایش داده و با توجه به درخواست و سلائق مشتریان کالا ارائه کنند.»
فروشنده دیگری در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «به عنوان فروشنده نوشت‌افزار معمولاً اجناس ایرانی را به مشتریان پیشنهاد می‌دهم. اما انتظار می‌رود تولیدکنندگان نیز به نوبه خود جهت ارتقاء سطح کیفی نوشت‌افزار و جلب رضایت متقاضیان اجناس ایرانی اقدام کنند تا آنها رغبت بیشتری برای خرید اجناس ایرانی داشته باشند.»
وی در ادامه می‌گوید: «اما افراد به دلیل شناخته شدن کیفیت کالاهای خارجی تمایل بیشتری به خرید آنها دارند. درست است که توان خرید مردم کم شده است اما همچنان به دنبال کیفیت هستند و برای کیفیت اجناس هزینه پرداخت می‌کنند.»
وی همچنین می‌افزاید: «امسال خریدهای مردم در حد نیاز و ضرورت بوده و نه بیشتر. تفاوت سطح خرید نسبت به پارسال، اگر کیسه‌ای از لوازم تحریر حدود 100/000 تومان تمام می‌شد، امسال همان مقدار لوازم تحریر را حدود 300 الی 400 هزار تومان می‌فروشیم.»
انتخاب نوشت‌افزار ایرانی
دست‌اندرکاران صنفی و حتی کارشناسان اقتصادی بر این باورند که در صورت توجه مسئولان به تولید نوشت‌افزار ملی نه تنها ایران می‌تواند صادر کننده نوشت‌افزار در منطقه باشد، بلکه به نوعی امکان تبدیل شدن به پایگاهی برای تأمین نیازهای برندهای معتبر بین‌المللی هم باشد که این روند سرمنشأ ارزآوری و اشتغال‌زایی می‌شود.
«محمود رضا صنعت‌کار» رئیس انجمن صنفی کارفرمایی تولیدکنندگان نوشت‌افزار کشور در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «تولید نوشت‌افزار ایرانی تنوع زیادی دارد. در خصوص مواد تولید کامل است حتی بیش از نیاز کشور تولید داریم. همچنین خودکار، پاک‌کن، دفتر و... تولیدش نسبت به سنوات قبل افزایش پیدا کرده، به عبارتی سهم بازار بیشتری را به خود اختصاص داده‌ایم و ظرفیت‌مان هم بیش از نیاز کشور است. اما در خصوص تراش و مواد نوکی و ماشین دوخت هنوز تقویت نشده‌اند و کامل نیستند.»
وی ادامه می‌دهد: «در سال‌های اخیر در خصوص مصرف کالای ایرانی تبلیغات گسترده‌ای انجام شده است و همکاران و صدا و سیما در تلاش هستند تا مصرف کالای ایرانی را در بین مردم جا بیندازند و همچنین وزارت صنعت و معدن هم در بخش نوشت‌افزار و لوازم تحریر از تولیدکنندگان حمایت می‌کنند و از طرفی هم با توجه به سیاست‌هایی که در پیش گرفته‌اند، واردات را سخت کرده‌اند. در جهت حمایت از تولید داخلی، یعنی در مجموع طی دو سال اخیر حمایت از تولید کننده‌ها بهتر شده است به طوری که در سال‌های قبل سهم بازار 25درصد بوده و اما در دو سال اخیر بیش از 45درصد سهم بازار را به کالای ایرانی اختصاص داده‌اند. علی‌الخصوص دفتر که 99درصد تولید داخل است و دفتر وارداتی بسیار اندک است. اما گاهی شاهد هستیم به دلیل کیفیت بالای دفاتر ایرانی و تنوع زیاد به جای کالای وارداتی می‌فروشند.»
صنعت‌کار همچنین می‌افزاید: «متأسفانه در زمینه طراحی‌های نوشت‌افزار و جلد روی دفتر و دفترچه، تصاویر و کاراکترهای ایرانی اسلامی به صورت کامل پیاده نشده است. اما همکاران ما در رابطه با گسترش فرهنگ ایرانی اسلامی فعالیت‌های بسیاری انجام داده‌اند و پیشرفت چشمگیری نیز داشته‌اند، به طوری که متقاضی برای طرح‌های ایرانی اسلامی افزایش یافته اما هنوز به سطح مطلوب نرسیده است.»
مدیرعامل شرکت رز تحریر یزد در رابطه با چالش‌های پیش‌روی تولیدکنندگان نوشت‌افزار داخلی می‌گوید: «متأسفانه چالش‌های مختلفی هست از جمله با واردات بی‌رویه و یا قاچاق نوشت‌افزار که در سال‌های اخیر بسیار کاهش پیدا کرده و دیگری مشکل انتقال و تأمین ارز از بانک مرکزی، صرافی‌ها و بانک‌های عامل برای تهیه مواد اولیه وارداتی و همچنین عدم اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده است که متأسفانه به درستی انجام نمی‌گیرد و تمام فشارها بر تولیدکنندگان اعمال می‌شود و این در حالی است که باید مالیات بر ارزش افزوده از مصرف‌کننده اخذ شود ولی متأسفانه برای تهیه مواد اولیه تولیدکنندگان به ناچار ارزش افزوده را می‌پردازند اما در هنگام فروش این مالیات بر ارزش افزوده از مغازه‌دار دریافت نمی‌شود.»
به گفته صنعت کار در دو سال اخیر شاهد افزایش قیمت نوشت‌افزار بودیم که با جلساتی که انجمن تولیدکنندگان نوشت‌افزار با سازمان صنعت و معدن و سازمان حمایت و تنظیم بازار داشتند، تخفیف‌های ویژه‌ای را برای مناطق محروم و قشر کم درآمد اعمال و با توجه به کامل بودن موجودی نوشت‌افزار کشور توزیع مناسبی را خواهیم داشت.