مرکز پژوهش‌های مجلس در واکنش به ادعای روحانی:

علت کاهش بیکاری، انصراف افراد از تقاضای کار است نه‌اشتغالزایی!

بررسی مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد کاهش نرخ بیکاری نه به دلیل افزایش قابل توجه ‌اشتغال بلکه به دلیل خارج شدن افراد از بازار کار و افزایش جمعیت غیرفعال رخ داده است.

کد خبر: ۱۶۵۸۴۹

تاریخ: ۰۲ مرداد ۱۳۹۸ - ۲۱:۲۸

حسن روحانی به‌تازگی با‌اشاره به آمار‌اشتغال کشور گفته است:«آمار بیکاری در کشور تا پارسال 12.1 درصد بود، اما امروز این آمار به 10.8 درصد رسیده است و از بهار پارسال تا بهار امسال 321 هزار‌اشتغال ایجاد شده است. بنابراین امروز بیکاری یکی از مشکلات بزرگ کشور است و همه باید تلاش کنیم تا جوانان و مردان و زنان ما مشغول به کار و تلاش شوند و از بیکاری فاصله بگیرند.» با این حال گزارش‌های مراکز پژوهشی، روایت متفاوتی از ادعای روحانی مطرح میکنند.
به گزارش خبرگزاری فارس، ‌مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی با عنوان «تحلیل شاخصهای بازار کار در فصل بهار 1398» نوشت: جمعیت فعال کشور در سه سال منتهی به بهار 1397، هر سال به طور متوسط 985 هزار نفر افزایش داشته است که تقریباً 53 درصد از آن مرد و مابقی زن بوده‌اند. اما در بهار 1398 نسبت به فصل مشابه سال قبل، جمعیت فعال 43 هزار نفر کاهش داشته است.
توضیح اینکه تمام افراد در سن کار یعنی جمعیت 10 ساله و بیشتر که در هفته تقویمی قبل از هفته آمارگیری، در تولید کالا و خدمات مشارکت داشته (شاغل) و یا از قابلیت مشارکت برخوردار بوده‌اند (بیکار) جمعیت فعال اقتصادی محسوب می‌شوند.
افزایش جمعیت در سن کار کشور در این فصل نسبت به سال‌های قبل رشد داشته، بنابراین کاهش جمعیت فعال به دلیل خروج افراد از بازار کار رخ داده است. به نظر می‌رسد کاهش جدی در جمعیت فعال بیشتر به دلیل دلسردی افراد از یافتن کار رخ داده و این رویه در کاهش جمعیت فعال زنان بسیار مشهود است (حدود 81 درصد از کاهش جمعیت فعال زنان از ناحیه کاهش جمعیت بیکار زنان است). با این حال ارائه تحلیلی دقیق از دلایل خروج افراد بیکار از بازار کار نیازمند دسترسی به داده‌های خام طرح آمارگیری نیروی کار است که این موضوع به دلیل عدم انتشار داده‌های خام به موقع از سوی مرکز آمار ایران ،در حال حاضر امکانپذیر نیست.
این مرکز پژوهشی درباره نرخ مشارکت در این مدت نوشته است: نرخ مشارکت در بهار 1398، 40/6 درصد بوده است که نسبت به بهار 1397 (41/1) 0/5 درصد کاهش داشته است و نرخ مشارکت زنان طی این دوره 0/7 درصد کاهش داشته و به 16/1 درصد و نرخ مشارکت مردان در حدود 0/3 درصد کاهش را تجربه کرده و به 65 درصد رسیده است.
بازوی فکری مجلس شورای اسلامی در ادامه به تغییر در جمعیت بیکار کشور پرداخت و عنوان کرده است: طی سه سال منتهی به بهار 1397 به طور متوسط سالیانه 262 هزار نفر به جمعیت بیکار اضافه شده است که در این میان 153هزار نفر آن مرد و 102 هزار نفر آن زنان بوده اند، اما در بهار 1398 نسبت به بهار 1397، جمعیت بیکار 365 هزار نفر کاهش داشته است و جمعیت بیکار مردان 227 هزار نفر و جمعیت بیکار زنان 138 هزار نفر کاهش داشته است. همچنین جمعیت بیکار جوان 24-15 ساله ،130 هزار نفر و بیکاری فارغ‌التحصیلان عالی نیز ،20 هزار نفر کاهش را نشان می‌دهد.
کاهش جمعیت بیکار به همراه کاهش نرخ مشارکت و جمعیت فعال و افزایش قابل توجه جمعیت غیرفعال در مردان و زنان، نشان می‌دهد که به دلیل نامساعد بودن وضعیت بازار، افراد بیکار از جست‌وجوی کار دلسرد شده و از بازار کار خارج شده‌اند و در این بین سهم عظیم زنان با توجه به ترکیب 50 درصدی جمعیت زنان از جمعیت در سن کار، قابل تأمل و توجه است. لازم است برای جلوگیری از تداوم این اتفاق در فصول آتی، انگیزه و دلایل خروج این افراد از بازار کار مورد بررسی جدی قرار گیرد.
هرچند آمار نشان می‌دهد نرخ بیکاری در فصل بهار 1398 نسبت به فصول مشابه در سه سال اخیر کاهش داشته است اما با توجه به سایر شاخصهای بازار کار، بایستی توجه داشت کاهش نرخ بیکاری نه به دلیل افزایش‌اشتغال قابل توجه بلکه به دلیل خارج شدن افراد از بازار کار و افزایش قابل توجه جمعیت غیرفعال رخ داده است.
نتایج برآوردهای مرکز پژوهشهای مجلس نشان می‌دهد در صورتی که این افراد از بازار کار خارج نمی‌شدند نرخ بیکاری کل کشور به 13/9 درصد می‌رسید که نسبت به نرخ اعلام شده 3/1 درصد بیشتر است. درواقع در صورتی که افراد خارج شده از بازار کار در فصل بهار 1398 همچنان تقاضای شغل داشتند نه تنها نرخ بیکاری 1/3 درصد کاهش نمی‌یافت بلکه 1/6 درصد نیز افزایش می‌یافت. این موضوع در نرخ بیکاری زنان بسیار جدی‌تر است به طوری که با این فرض نرخ بیکاری زنان به جای 17/3 درصد به 28/1 درصد می‌رسید.