ضرورت توجه به محافل قرآنی در منازل و مساجد- بخش پایانی

گسترش جلسات قرآنی با همت مردمی

کد خبر: ۱۶۰۹۳۵

تاریخ: ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۲۰:۵۵

گروه گزارش
یکی از بهترین شیوه‌ها در معرفی قرآن کریم به آحاد جامعه، معرفی صحیح و اشاره به ابعاد همه‌جانبه و وسیع آن و تبلور اعجاز و تقدس قرآن است. امروز با توجه به پیشرفت‌های مهم در علوم تکنولوژی، آموزش قرآن نیز به آسانی صورت می‌گیرد اما با همه این پیشرفت‌ها باز هم تشکیل محافل خانگی قرآن و جلسات هفتگی و خصوصا جلسات روزانه آن در ماه مبارک رمضان امری ضروری است و باید مربیان آموزش قرآن به شیوه‌های نوین به تفسیر قرآن، این کلام الهی بپردازند.
امیرالمؤمنین علی(ع) در نامه‌ای خطاب به حارث همدانی که یکی از یاران مخلص آن حضرت بود چنین نوشت: «به ریسمان قرآن چنگ زن و از آن نصیحت پذیر، حلالش را حلال و حرامش را حرام بشمار، و حقی که در زندگی گذشتگان بود تصدیق کن و از حوادث گذشته تاریخ برای آینده عبرت گیر؛ که حوادث روزگار با یکدیگر همانند بوده و پایان دنیا به آغازش می‌پیوندد و هر آن رفتنی است.»
آسیب‌هایی که جلسات قرآنی خانم‌ها را تهدید می‌کند
آسیب‌هایی که جلسات قرآنی خانم‌ها را تهدید می‌کند از جمله چشم و هم‌چشمی و غیبت است. به این شکل که پس از پایان جلسات قرآنی خانم‌ها بحث غیبت را آغاز می‌کنند و اینجا ضرورت دارد تا خانم مربی قرآن در این‌باره تذکرات لازم را بدهد.
منصور قصری‌زاده قاری بین‌المللی قرآن در این‌باره می‌گوید: «درباره جلسات قرآنی خانم‌ها، استادی که فرهنگ دینی را ترویج می‌کند باید خودش عامل به دستورات قرآنی باشد و همان جا در محفل قرآنی در مورد مشکلات اجتماعی که گاها ممکن است اتفاق بیفتد،
امر به معروف و نهی از منکر کند، چرا که تمام گناهان ما پشت زبان ما نهفته است.»
قصری‌زاده در ادامه همین بحث می‌گوید: «یکی از آفت‌های جلسات قرآنی خانم‌ها غیبت کردن در انتهای جلسات و سپس چشم و هم‌چشمی است و اینجا خانم استاد قرآنی باید در این‌باره تذکرات لازم را بدهد، مثلا استاد قرآن در باب چشم و هم‌چشمی و غیبت باید به آنها تذکر دهد و خود استاد هم عامل به این امر باشد چون افراد، رفتار استاد را می‌بینند و از آن الگوبرداری می‌کنند، مربی قرآن برای مردم، دین شفاف، صادق و بدون مماشات و دینی را که خود او عامل به آن باشد و اعتقاد داشته باشد را به مردم معرفی می‌کند. آن وقت فرهنگ قرآنی روز به روز بیشتر ترویج پیدا می‌کند و آنها متوجه خواهند شد که وقتی در جلسات قرآن حضور دارند، فقط باید از قرآن بهره ببرند.»
قاری ممتاز بین المللی قرآن کریم تصریح می‌کند: «به‌عنوان مثال؛ در دهه شصت به دلیل حاکمیت فضای فرهنگی و معنوی در جامعه، روحیه جنگ و ایثار و مقاومت در مردم بود یعنی اینکه افراد بزرگ‌ترین نعمت وجودی خود را در طبق اخلاص و در راه خدا تقدیم می‌کردند. اهل نماز شب بودند، اهل غیبت و گناه نبودند و اهل تذکرات اخلاقی بودند، اهل امر به معروف و نهی از منکر بودند. تمام آحاد جامعه خود را موظف به خدمت به میهن اسلامی می‌دانستند و از هر نوع کمکی دریغ نداشتند و از همین رو هیچ مسئولی جرات خیانت نداشت، وقتی این فضا حاکم شد عملا می‌بینیم که مردم هم در این مسیر الهی حرکت می‌کنند چرا که مسئولان وقت اخلاص درونی داشتند و اهل تضرع و دینداری حقیقی بودند.»
قصری‌زاده به روایتی اشاره می‌کند و می‌گوید: در روایت آمده است « الناس علی دین ملوکهم» یعنی دین مردم بر طبق دین رهبران و حاکمان آنان است. اگر ببینند آنها انسان‌هایی مومن و متدین و عامل به دستورات دینی هستند، ناخواسته خودشان در مسیر درست قرار گرفته و پشت سر آنها حرکت می‌کنند.»
وی توجه افراد را به این موضوع جلب می‌کند که، «یا ایها الذین آمنوا لم تقولون ما لاتفعلون» ای ایمان آورده‌ها چرا چیزی را می‌گوئید که به آن عمل نمی‌کنید. اگر می‌گفت ناس می‌گفتیم کفار و منافقین را هم شامل می‌شود اما اینجا مخاطب کاملا مومنین هستند و یک فرد مومن نباید فکر کند حاشیه امن دارد چون اسم و ظاهر حزب‌اللهی دارد و قاری است، مداح است و یا روحانی است. باید حواسمان باشد که مخاطب همین آیه شریفه هستیم، اگر چیزی را می‌گوئیم باید به آن عمل کنیم و اگر قادر به عمل به چیزی نیستیم آن را نگوئیم.»
این قاری قرآن معتقد است ترویج فرهنگ قرآنی از یک طرف به مردم و از طرف دیگر، به مسئولان بستگی دارد، مردم باید طالب یادگیری علوم قرآنی باشند و مسئولان هم باید بستر این آموزش را فراهم کنند.
محافل قرآنی خانگی را گسترش دهیم
یکی از مسائلی که از قدیم‌الایام در ترویج فرهنگ قرآنی در جامعه نقش مهمی داشت برگزاری مجالس خانگی و جلسات هفتگی قرآن در منازل بود.
پیامبر گرامی اسلام(ص) در حدیثی در باب اهمیت قرآن کریم می‌فرمایند:‌ «خانه‌ای که در آن قرآن فراوان خوانده شود خیر آن بسیار گردد و به اهل آن وسعت داده شود و برای آسمانیان بدرخشد چنان که ستارگان آسمان برای زمینیان می‌درخشند.»
«علی‌اکبر ملکشاهی» قاری قرآن تصریح می‌کند: «یکی از مشکلاتی که اخیراً با آن مواجه هستیم کم‌رنگ شدن جلسات قرآنی است. البته در قیاسی با دوران پیش از انقلاب از حیث کمی و اقبال به سمت قرآن بسیار وسعت پیدا کرده، اما در گذشته فعالیت‌هایی انجام می‌شد که بسیار زیبا بود و الان کم رنگ شده مثل جلسات و محافل قرآنی هفتگی و یک انس و الفت قرآنی در سطح جامعه به شکل خودجوشی شکل می‌گرفت. البته الان هم هست اما کمتر از قبل است ما امسال که در مسابقات قرآنی کشور خدمت حضرت آقا بودیم ، بر این نکته تاکید داشتند که محافل قرآنی خانگی را گسترش دهید. در  این محافل علاوه بر ثواب قرائت قرآن و فراگیری احکام فقهی و مسائل دینی توسط استاد قرآن، در کنار آن یک سری مشکلات جامعه مرتفع می‌شود. مثلا ممکن است افراد متمولی که درجمع حضور دارند به افراد ضعیف‌تر کمک کنند. حتی می‌تواند زمینه‌ساز یک سری فعالیت‌های اجتماعی ارزشمند باشد.»
این قاری قرآن در ادامه می‌افزاید: «یکی از مسائلی که باید در خصوص این جلسات در ارتباط با آن احتیاط کنیم این است که این محافل از مسیر اصلی که قرآن است فاصله نگیرد و به مسائلی که خیلی با قرآن ارتباط ندارد و خدایی ناخواسته ممکن است صاحب قرآن راضی نباشد نپردازند. من معتقدم که گسترش جلسات خانگی قرآن هم در بین آقایان و هم در بین خانم‌ها یک امر ضروری است ولی باید مواظب باشیم دچار آسیب و آفت نشود.»
ایشان در ادامه می‌افزاید:« مسئولین و به قول معروف کادر سفیر نظام اسلامی ما، کادر اجرایی ، اینها باید متعهد به قرآن و برمدار قرآن عمل کنند. نگاه مردم به مسئولینی است که به اسم اسلام و قرآن در این کشور حکومت می‌کنند.  مردم می‌بینند در راس نظام مقام معظم‌ رهبری انقلاب اسلامی خودشان جزو کسانی هستند که بیشترین انس با قرآن را دارند و به دقیق‌ترین شکل به آموزه‌های آن عمل می‌کنند. وقتی که مردم می‌بینند یک مسئول در نظام اسلامی بهترین و بیشترین عمل به قرآن را دارد یعنی ساده‌زیست و راستگو است، اهل استفاده از فرصت‌ها به نفع خود نیست، اگر فرصتی پیش می‌آید به فکر این است که این فرصت را علی‌السویه در اختیار همه مردم قرار دهد، بستگان خودش سریع‌تر از مردم از منافع مادی برخوردار نیستند، همه اینها اعمال قرآنی است. مگر ما امر نشده‌ایم که در جامعه عدالت را گسترش دهیم. عدالت یکی از مهم‌ترین مسائلی است که اگر در جامعه ساری و جاری باشد فرهنگ قرآنی حاکم است. مسئول جمهوری اسلامی اگر اهل عدالت نباشد طبعا یک مقدار ضعف ایمان پیش می‌آید و خدای ناخواسته از قرآن فاصله می‌گیرد. بزرگان، فرمودند: «کونوا دعاهًْ الناس بغیر السنتکم» مردم را با عملتان به قرآن و دین دعوت کنید و دیگر اینکه با تکریم اهل قرآن و قهرمانان قرآنی و کسانی که موفق شدند به ارتباط و انس با قرآن مثل حفاظ، قراء، طلبه قرآن و کسانی که دانشمندان قرآنی و اهل قرآنند. آنها را در جایگاهی رفیع در جامعه قرار دهیم، این دستور بزرگان دین ما نیز هست که فرمودند: شریف‌ترین امت من و بزرگان امت من حاملان قرآنند. اگر آنها رابه‌عنوان استوانه‌های قرآن در جامعه مطرح کنیم، طبعاً الگو خواهند شد و مردم به این الگو تأسی می‌کنند و به ‌سمت آنها حرکت می‌کنند.»
حمایت از محافل قرآنی خانگی
معاون قرآن و عترت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی می‌گوید: «جلسات قرآنی خانگی باید به صورت مردم‌نهاد به فعالیت خود ادامه دهند و محافل قرآنی خانگی نباید رسمی‌شود.»
حجت‌الاسلام محمدتقی کاظمی‌نسب، معاون قرآن و عترت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد خراسان رضوی،  درخصوص توصیه رهبر معظم انقلاب به حمایت از محافل قرآنی خانگی و محلی می‌گوید: «خوشبختانه خراسان رضوی یکی از استان‌هایی است که جلسات و محافل بسیار خوبی در زمینه قرآن و پرورش قاریان در محله‌های آن برگزار می‌شود که تعداد این جلسات حدوداً به ۵۰۰۰ جلسه می‌رسد».
وی با ‌اشاره به اینکه یکی از راه‌کار‌های ترویج فرهنگ قرآنی و مردمی شدن قرآن همین توسعه و توجه به جلسات محلی قرآن است،تصریح می‌کند: «سیاست ما نیز در اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی توسعه و حمایت محافل قرآنی خانگی جهت رسیدن به توصیه‌های رهبر معظم انقلاب است.»
معاون قرآن و عترت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد خراسان رضوی بیان می‌کند: «هر سال در نمایشگاه قرآن و عترت یکی از غرفه‌ها به همین محافل و جلسات قرآنی خانگی و محلی اختصاص می‌یابد. در این زمینه یکی از جلسات محلی مطرح برای اجرای تلاوت و جزءخوانی به این نمایشگاه دعوت می‌شود».
این مقام مسئول تصریح می‌کند: «این جلسات و محافل قرآنی خانگی نباید رسمی‌شود چر‌اکه این محافل مردم‌نهاد هستند و اگر به سمت ثبت شدن و دولتی شدن حرکت کند، قطعاً انگیزه برای تدارک این جلسات و شرکت در این‌گونه محافل کمتر خواهد شد. به طور مثال یکی از جلسات مطرح در مشهد حدوداً ۷۰ سال فعالیت ویژه‌ای داشته‌اند که اگر این جلسات رنگ و بوی دولتی شدن به خود گیرد، قطعاً عمر این جلسه به ۷ سال هم نخواهد رسید. از طرف دیگر با دولتی شدن این جلسات، ممکن است با تغییر دولت‌ها میزان توجه به قرآن و این جلسات در سیاست‌گذاری‌ها کم و زیاد شود. همچنین تغییر اعتبارات نیز در دولت نیز بر این مسئله تأثیر‌گذار خواهد بود. بنابراین با گره خوردن این جلسات به توده‌های مردمی دوام این محافل بیشتر خواهد شد.»
معاون قرآن و عترت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی اظهار می‌دارد: «با وجود اینکه این محافل نباید دولتی شود اما نیاز است که دولت در جهت توسعه آنان همکاری، نظارت و حمایت لازم را داشته باشد تا راه برای رسیدن به توصیه مقام معظم رهبری هموارتر شود. در همین راستا بازدید‌های زیادی از این جلسات در برنامه‌های اداره فرهنگ و ارشاد خراسان رضوی قرار گرفته تا توجه و نظارت بیشتری صورت گیرد. همچنین در راستای ایجاد انگیزه بیشتر از بانیان این جلسات تقدیر و تشکر شود.»
کاظمی‌نسب خاطرنشان می‌کند: «این جلسات باید در ادامه فعالیت‌های خود از راه‌های ارتباطی پیشرفته استفاده کرده و آموزش خود را ارتقا دهد. آموزش‌های روخوانی و روانخوانی نباید در همان سطح آموزش‌های سنتی بماند بلکه برای ارتباط بهتر و همچنین ایجاد انگیزه بیشتر باید به سمت وسایل و راه‌های ارتباطی پیشرفته حرکت کنند.»
وی تصریح می‌کند:« قاریان معروف زیادی که در زمینه قرآنی فعالیت دارند همچون حمید شاکرنژاد، حامد شاکرنژاد، سیدجواد حسینی، حامد علیزاده، علیرضا رضایی و... در بستر همین جلسات قرآنی و محافل خانگی رشد کرده‌اند و به این مراحل و درجات رسیده‌اند. بنابراین با نگاه دولتی و ثبت و ضبط این جلسات به اهداف این محافل آسیب خواهد رسید.»