دلایل اُنس با قرآن و تاثیرات معنوی آن بر روح و جان- بخش پایانی

اعجاز نور قرآن در کارنامه فعالیت‌های مومنین

کد خبر: ۱۶۰۱۹۸

تاریخ: ۲۲ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۲۰:۳۸

گالیا توانگر
به نظر من یکی از کارهایی که خیلی مهم است، عبارت است از اینکه ما دوره‌های قرآن را، جلسات قرآن را زیاد کنیم. البته توجه قرآنی در گذشته قابل مقایسه‌ با امروز نیست؛ نمی‌شود گفت یک ‌صدم، بلکه یک‌هزارم هم نبود؛ آن زمانی که ماها در عرصه بودیم و می‌دیدیم، واقعا یک‌هزارمِ حالا هم نبود؛ اما بعضی از عادت‌های خوب وجود داشت که حالاها به خاطر تلویزیون قرآن و رادیوی تلاوت و مانند این‌ها که داریم -که خیلی هم خوب است- این چیزها یک خرده‌ای عقب افتاده که بایستی جبران بشود. یکی همین دوره‌های خانگیِ قرآن بود، یکی همین قرآن خواندن در مساجد یا در حسینیّه‌ها بود. مساجد را پایگاه قرآن قرار بدهید... یک کار دیگر، جلسات تفسیر است؛ تفسیر هم بسیار بسیار مهم است. کسانی که می‌توانند، کسانی که بلدند، عمدتا آقایان روحانیون محترم، فضلای محترم، کسانی که با قرآن اُنس دارند، مطالعه کنند، فکر کنند، مباحث تفسیری را بیان کنند، سطح معارف جامعه را بالا بیاورند...
(بیانات مقام معظم رهبری در محفل اُنس با قرآن 26/1/98)
وقتی از همه جا ناامیدی و به دامن کلام‌الله پناه می‌بری، گویی آبی بر آتش درونت ریخته شده باشد، آرام می‌گیری. این اعجاز کلام خداست که در صدر اسلام نیز فوج فوج با شنیدن آیات به دین مبین اسلام می‌گرویدند. جز این ده‌ها اثر بخشی برای اُنس با قرآن متذکر شده‌اند که هر یک می‌تواند دریچه‌ای رو به نور و تعالی باشد. به همین دلیل است که بزرگان دین اسلام دائما سفارش کرده‌اند که صوت قرآن از خانه‌هایتان شنیده شود تا آیات نورانی با گوشت و پوست فرزندانتان عجین شده و در مسیر زندگی ضامن پاکی و رستگاری شان باشد.
اثر بخشی همنشینی با قرآن
در مسیر زندگی جوانان
همواره به جوانان توصیه شده که حتما همنشینی خوب برای خود انتخاب کنند؛ چرا که همنشین خوب بیشترین تاثیر را در موفقیت‌های ما دارد. همنشینی که هم معرفت و آگاهی می‌بخشد و هم آرامش در ردیف بهترین دوستان و همراهان خواهد بود. از همین‌روست که همنشینی و اُنس با قرآن بهترین اثر بخشی را در زندگی و موفقیت‌های جوانان خواهد داشت.
امام علی(ع) می‌فرماید: «هرکس با قرآن اُنس بگیرد، دوری برادران و دوستان، او را وحشت‌زده نمی‌کند.»(غرر‌الحکم، سخنان قصار حضرت علی(ع).)
خداوند متعال آرامش قلوب را ذکر و اُنس با خود می‌داند: «الا بذکر الله تطمئن القلوب.»
حجت‌الاسلام وحید نعیمی یک کارشناس مسائل مذهبی برایمان درباره اثر بخشی همنشینی جوانان با کلام‌الله توضیح می‌دهد: «اُنس با خدای متعال را در بسیاری از حالات و مسایل می‌توان یافت؛ مانند نماز صفوف نماز اول وقت، دعا و نیایش، سجده‌های طولانی، بیان اذکار و انجام واجبات و مستحبات و... ولی از این میان زیباترین شیوه اُنس با خدا، تلاوت قرآن است که از ویژگی‌ خاصی برخوردار است. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: هر کدام از شما که دوست دارد با خدایش حرف بزند، قرآن بخواند.  (کنز العمال، ح 2257). اگر این هم سخن با خدا، قلبی نورانی و ضمیری پاک و جوانی آراسته به فضایل باشد، چقدر این هم‌نوایی زیبا و اثرگذار و جاودانه است.»
این کارشناس مسائل مذهبی ادامه می‌دهد: «جوانی زمانی است که غرایز آدمی در اوج خود می‌باشد، خواسته‌های گوناگون، میل به لذات و شهوات، میل به هرگونه آزادی و بی‌بندوباری و... ولی اگر جوان بتواند این سرمایه عظیم جوانی و گنجینه گرانبهای جوانی خود را در مسیر کنترل غرائز و خواسته‌های خود قرار دهد، و در برابر خواسته‌های نفسانی و شیطانی بایستد و با ایمان و صلابت مبارزه نماید، قطعا اجر شهید را برای او نوشته و به فرمایش پیامبر‌اکرم‌(ص) جهاد اکبر انجام داده و که از جهاد و جنگ درمیدان نبرد ارزشمندتر می‌باشد. پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: خداوند به جوان عابد، نزد فرشتگان مباهات می‌کند و می‌فرماید: به این بنده‌ام بنگرید که چگونه به خاطرمن دست از شهوات نفسانی خویش برداشته است. (میزان الحکمه، ج 2، ص 1401).
امام حسن عسکری در ذیل آیه «و بشری للمؤمنین» می‌فرماید: «قرآن در روز قیامت می‌آید و جوانی را که تلاوت قرآن کرده با خود می‌آورد و عرضه می‌دارد، بارالها این جوان در راه تلاوت من خود را به زحمت انداخت، حال پاداش او را مرحمت فرما.» خداوند می‌فرماید: «رحمت و بهشت جاویدان را بی‌دریغ در اختیار او می‌گذارم.» ( مستدرک الوسایل، ج 1، ص 290.)
وی در تکمیل صحبت‌هایش متذکر می‌شود: «نا امیدی برخی از جوانان عزیز بر اثر انجام گناه و ارتکاب معصیت‌هایی به خاطر وسوسه‌های شیطانی است و چه بسا احساس می‌کنند که با این گناهانی که مرتکب شده‌اند، دیگر امکان بهره‌مندی از این دریای بیکران و رحمت و لطف سرشار الهی را ندارند و خود را محروم از ثمرات و برکات اُنس با قرآن می‌دانند؛ اما بشارتی زیبا از سوی پیامبر اعظم(ص) که فرمودند: «هیچ کس در دنیا برای خداوند، محبوب‌تر از جوان توبه‌کننده و پشیمان نیست.» (مشکاهًْ الانوار، ص 171).
پس درهای بهره‌مندی از رحمت الهی و نورانیت و برکات قرآن مجید به همگان همیشه باز است، اما مهم این است که ما غفلت نکنیم و بتوانیم هر چه بیشتر و بهتر از ثمرات اُنس با قرآن بهره‌مند شویم و خود را در زمره محسنین و توابین و متقین و طاهرین،‌ صابرین و خلاصه در زمره بهترین بندگان الهی قرار دهیم و چه نیکوست که تا شیشه عمرمان به غبارها و آلودگی‌های دنیوی، زنگار نگرفته و آلوده نشده، به نورانیت و صفای قرآن، دلمان را جلا دهیم و جسم و جانمان را زینت بخشیم و جوانی و عمرمان را در پرتو انوار الهی و معنوی قرآن بیمه کنیم که بهترین دوست و قرین ما است در دنیا و آخرت.»
معلم ریاضی که قرآن محور زندگی اوست
فاطمه دوست ‌قرین، متولد ۱۳۳۷، معلم ریاضی است. او از همان دوران نوجوانی مسیر و محور زندگی‌اش را براساس قرآن انتخاب کرد و ادامه داد. اکنون جلسات قرآنی‌اش حدود ۳۰ سال است که پذیرای بانوان است و به تازگی جزء سی‌ام از «تفسیر نورا» را در نمایشگاه کتاب تهران ارائه کرد.
این بانو که همنشینی با قرآن را سرلوحه زندگیش قرار داده می‌گوید: «پدرم معلم قرآن بود و مادرم نیز توجه بسیاری به قرآن می‌کرد، یعنی فضای زندگی ما طوری بود که با قرآن ارتباط بیشتری داشتیم و از همان دوران دانش‌آموزی نیز برای اینکه بتوانم از قرآن بهره بیشتری ببرم، همراه مادر به جلسات درس خواهر آیت‌الله طالقانی می‌رفتم و در آن جلسات عربی هم می‌آموختم. در حالی که در مدارس، چندان اهمیتی به این درس داده نمی‌شد. به دلیل همین علاقه، با وجود اینکه درس ریاضی را ادامه دادم و معلم ریاضی هستم، اما قرآن را رها نکردم و مطالعه بسیاری در این زمینه داشتم؛ چرا که حقیقتا تفکر، چینش و استدلال ریاضی در اینکه به قرآن به عنوان یک جریان قابل استدلال و برهان نگاه کنم، مؤثر بوده است.»
وی در ادامه توضیح می‌دهد: « پدرم مقید به مطالعه قرآنی بود و تجوید هم تدریس می‌کردند و اولین آشنایی من با قرآن از طریق پدرم بود و مادرم هم قرآن می‌خواند و برخی مواقع هم با مادر همراه می‌شدم و در جلسات خانم طالقانی شرکت می‌کردیم که ایشان در این جلسات یک‌سری آیات را انتخاب می‌کردند و بر روی آن بحث و گفت‌وگو می‌شد و اکنون همان روش مباحثه‌ای که اجرا می‌کنم، در واقع کلاس‌هایم ادامه همان نگاه مباحثه‌‎ای است که در جلسات خانم طالقانی شاهد آن بود. من در درس ریاضی به ویژه هندسه تحلیلی تدریس می‌کنم، این طور نبوده که شروع به اثبات یک قضیه کنم، بلکه دانش‌آموزان را به بحث می‌کشم تا کاملا درس را متوجه شوند.»
وی در پاسخ به این سؤال که شما که علاقه به قرآن داشتید، چرا وارد حوزه نشدید تا آن را به طور تخصصی ادامه دهید و به صورت آکادمیک رشته ریاضی را ادامه دادید؟ می‌گوید: «نگاه به قرآن و قرآن‌پژوهی الزاماً راهش، رفتن به حوزه نیست و این امر بسیار حائز اهمیت است که یاد بگیریم هر کس از حوزه نگاه و تخصص خود به قرآن نگاه کند. فرض کنید اگر کسی زیست‌شناسی یا شیمی خوانده، اگر وارد حوزه قرآن شود، نگاه‌های متفاوتی خواهد داشت. در حوزه‌های علمیه، اغلب موارد، قرآن به عنوان یک درس اصلی نیست و اینجای تأمل دارد و شاید تنها شخصیت حوزوی که به قرآن به صورت جدی پرداخت، مرحوم علامه طباطبایی(ره) باشد. به عنوان یک جمله معترضه بیان می‌کنم که امسال به دلیل پژوهش‌های قرآنی که داشتم، به چند تن از دفتر نمایندگان مراجع مراجعه کردم و جواب قرآنی نیافتم. اینکه ما قرآن را در نگاه کسی که حوزه می‌رود منحصر کنیم، درست نیست.»
این فرهنگی و نویسنده در مورد اولین اثر تالیفی خود «تفسیر نورا» می‌گوید: «در حوزه قرآن اولین کتابم است و کتاب‌های قبلی مقالات علمی و پژوهشی بوده، اما در حوزه قرآن‌که به طور رسمی بخواهم عنوان کنم، «تفسیر نورا» اولین است.
تفسیراز یک جهت می‌تواند مطالعه و دانش علمی را بیان کرد، اما مهم‌ترین مسئله‌ای که در بعد اخلاقی مدنظر است، این است که کسی که می‌خواهد در این حوزه وارد شود، خلوص نیت اهمیت بسیاری دارد. گاهی افراد به دلایل اینکه می‌خواهند حرف نویی بزنند و در این زمینه تلاش می‌کنند، این کار چندان ارزشی ندارد، اما اینکه به حرف نو برسید و آن را بیان کنید اهمیت دارد؛ چرا که در اولی خلوص نیت نمی‌‎بینید.
آموزش مفهوم‌سازی قرآنی کودکان براساس روانشناسی رشد
در بیست‌وهفتمین دوره نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم، برنامه‌هایی برای کودکان نیز در نظر گرفته شده است. در یکی از این برنامه‌ها تلاش شده است تا آیات با استفاده از تصویرسازی برای کودکان مفهوم‌سازی شود. این طرح با هدف ارایه آموزش‌های مورد نیاز درباره تربیت دینی کودکان به والدین و دست‌اندرکاران مهدهای کودک طراحی شده است.
مریم قاسم‌احمد، مدیر آموزش و پژوهش بیست‌وهفتمین دوره نمایشگاه قرآن در این مورد می‌گوید: «یکی از آسیب‌های بسیار جدی در عرصه تولیدات قرآنی برای کودک و نوجوان عدم پالایش محتواهای تولید شده از منظر ورود متون ناموثق و بعضا خرافی است. علاوه ‌بر این، متون مورد نیاز برای کودکان به فرض صحت و موثق بودن محتوا، غالبا فاقد رعایت معیارهای تناسب با رده‌های سنی کودکان و روانشناسی رشد هستند.»
وی در ادامه می‌گوید: «دو‌اشکال مانع از ارایه آموزه‌هایی اثربخش برای کودکان و نوجوانان می‌شود و به همین دلیل مانع از اثربخش شدن این تولیدات شده و آسیب‌های جدی را به ذهن و روان کودک چه در کودکی و چه در بزرگسالی وارد می‌سازد.»
قاسم ‌احمد در تکمیل صحبت هایش می‌گوید: «این طرح فرصتی را برای والدین فراهم می‌آورد تا با شنیدن تحلیل نقاشی‌های فرزندانشان آماده دریافت راهنمایی‌های لازم جهت اطلاع از معیارها و الزامات آموزش مفاهیم دینی و اخلاقی به کودکان شوند.»
بسیج مؤسسات قرآنی کشور
برای همکاری با مساجد
رحیم قربانی، مدیرعامل اتحادیه‌ مؤسسات و تشکل‌های فرهنگی ـ مردمی قرآن و عترت کشور با ‌اشاره به فرمایش اخیر مقام معظم رهبری در مراسم دیدار قاریان و حافظان قرآن با ایشان که ۱۶ اردیبهشت ‌ماه در قالب محفل اُنس در حسینیه امام خمینی(ره) برگزار شد، می‌گوید: «ایشان بر زیادی جلسات قرآن برای رسیدن به فهم قرآن، همچنین پایگاه قرآنی کردن مساجد در طول سال تأکید کردند که به نوعی دستوری برای همه ما بود.»
وی ادامه می‌دهد: «اتحادیه‌ مؤسسات و تشکل‌های فرهنگی ـ مردمی قرآن و عترت کشور از این جهت که به عنوان وسیع ‌ترین تشکل قرآنی ـ مردمی در سطح کشور فعالیت می‌کند، در نظر دارد تا از ظرفیت خود برای تحقق سهمش نهایت استفاده را داشته باشد. خیلی از مؤسسات با برخی از مساجد همکاری می‌کنند و برخی می‌خواهند از فضای مساجد استفاده کنند، اما از جانب هیئت امنا و مسئولان مربوطه امکان حضورشان در مسجد فراهم نمی‌شود، لذا ضمن لبیک به فرمان مقام معظم رهبری از امروز اعلام آمادگی می‌کنیم تا با همکاری مرکز رسیدگی به امور مساجد و کانون‌های فرهنگی ـ هنری مساجد، تمام توان خود را بگذاریم تا فرمایش مقام معظم رهبری را محقق کرده و مساجد را به عنوان پایگاه قرآنی قرار دهیم.»
مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های فرهنگی ـ مردمی قرآن و عترت کشور در پایان می‌گوید: «از هم‌آکنون به مدیران عامل اتحادیه‌های استانی و مسئولان مؤسسات و تشکل‌های قرآنی، اعلام می‌کنم که این جزو سیاست‌ها و رویکردهای اتحادیه است تا با مسئولان مربوطه مساجد کشور رایزنی شود تا فرمایش معظم‌له در سراسر کشور و در هر مسجد بنا بر ظرفیتش این امر محقق شود.»