کليدهاي موفقيت در فعاليت‏هاي فرهنگي

کد خبر: ۱۵۹۲۱۳

تاریخ: ۱۰ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۲۰:۰۷

محمدعلي ليالي
اين سؤال بسياري از دانشجويان، به ويژه تشکل‌‏هاي دانشجويي است: چرا در فعاليت‏هاي فرهنگي موفق نيستيم؟ چرا موفقيت‏ها و بهره‏وري کم است و چه کنيم که سود و هزينه حداقل با هم برابر باشد؟چه کنيم که هم به وظيفه عمل کنيم و هم به نتيجه برسيم؟
تجربيات سال‏ها فعاليت فرهنگي و نشست و‌ گفت‏وگو با جريان‏ها و تشکل‏هاي دانشجويي در دانشگاه‏ها، ما را به چند تجربه کليدي زير مي‏رساند که اميدواريم براي دانشجويان، مفيد و مؤثر واقع شوند:
1. استعانت از خداوند و اهل‌بيت عليهم‏السلام
در تمام کارها، نام و ياد و طلب کمک از خداوند و اهل بيت عليهم‏السلام را فراموش نکنيد. اخلاص و قصد قربت و تقرب الهي و توکل بر خداوند و اهل‌بيت عليهم‏السلام، از کليدي‏ترين رموز موفقيت در کارها مي‏باشند.
براي فعاليت‌هاي فرهنگي بايد، آمادگي روحي و معنوي داشته باشيد.
2. به تکليف و وظيفه عمل کنيم و خيلي به فکر نتيجه نباشيم
نتيجه گرايي، ما را از تکليف گرايي و عمل به وظيفه، دور مي‏کند. نتيجه گرايي، سبب مي‏شود که محاسبات ما به هر دليلي، به خطا منجر شود؛ اما اين به معناي فقدان تدبير و مديريت نيست. فعاليت فرهنگي، وسيله است؛ نه هدف؛ وسيله‏اي براي انجام تکليف و وظيفه. اگر تکليف و وظيفه را خوب انجام دهيم، نتيجه را نيز به دنبال خواهد داشت.
3. فعاليت‏هاي فرهنگي را به يک فعاليت جمعي تبديل کنيم
همفکري و همکاري ديگران و استفاده از عقل جمعي و توان جمعي در فعاليت‏هاي فرهنگي، مؤثر است. کار فردي و فعاليت هاي فردي، اثربخش نيست.
4. کار جمعي، به مديريت بر کارها و تقسيم کارها وابسته است
تا مي‏توانيد، کارها را تقسيم و تفکيک کنيد؛ مثلاً در فعاليت‏هاي فرهنگي، کميته‏هاي مختلفي مانند کميته تبليغات، کميته اجرايي، کميته پشتيباني و مالي، کميته روابط عمومي و... تشکيل دهيد و در اين کميته‌ها و بخش‏ها از افراد و نيروهاي مختلف، استفاده کنيد.
5. مدير بايد مديريت کند
کار مدير، هماهنگي بخش‏ها در تقسيم کارهاست؛ نه دخالت در کارها. يکي از مهم‏ترين مراحل عدم موفقيت فعاليت‏هاي فرهنگي، دخالت مدير در کارها، به ويژه در امور جزئي است. مديريت، نظام هماهنگ کننده و مهار از راه دور است و تفويض اختيار و اعتماد به توانايي نيروها، اصل مهمي در مديريت‏هاي فرهنگي است.
6. تشکيل اتاق فکر
قبل از اين که بخواهيد يک فعاليت فرهنگي انجام دهيد، جلساتي تشکيل دهيد و موانع و معايب و مزايا و ضرورت‏ها و مقتضيات آن فعاليت فرهنگي را بسنجيد و اجازه دهيد همه افراد ابتدا نظرات خود را اعلام کنند و بعد تمام مسائل، حتي جزئيات، مورد گفت‏وگو قرار گيرد.
اتاق فکر و برنامه‏ريزي فرهنگي را از مديريت فرهنگي، تفکيک کنيد.
7. فعاليت‌هاي فرهنگي را به نام ديگران انجام دهيد
اصرار نداشته باشيد که فعاليت به نام شما (نهاد رهبري، بسيج دانشجويي، جامعه اسلامي، انجمن اسلامي و...) ثبت شود؛ زيرا هر شخص و نهادي، موافقين و مخالفيني داريد و اين موجب مي‏شود عده‏اي در فعاليت فرهنگي شما شرکت نکنند.
چاره چيست؟
سعي کنيد فعاليت خود را به نام دانشجويان انجام دهيد؛ مثلاً‌ با عنوان جمعي از دانشجويان دانشگاه، ورودي‏هاي 97، هيئت‏هاي مذهبي دانشگاه يا تشکل‏هاي دانشجويي دانشگاه.
8. به اولويت‏ها و ضرورت‏ها در فعاليت‏هاي فرهنگي توجه کنيد
اصرار نداشته باشيد که تمام فعاليت‏هاي فرهنگي، ديني، ملي، سياسي و... را انجام دهيد؛ بلکه سعي کنيد اولويت‏ها و ضرورت‏ها را برگزينيد؛ زيرا توان شما اندک و محدود است و نمي‏توانيد با توان اندک و محدود و زمان و مکان محدود، تمام کارها را انجام دهيد.
9. موانع و محدوديت‏ها را در فعاليت‏هاي فرهنگي جدي بگيريد
در فعاليت‏هاي فرهنگي، ده‏ها و صدها مانع غير قابل پيش‏بيني وجود دارد؛ از موانع انساني گرفته تا موانع و محدوديت هاي مالي و سخت افزاري.
10. حداکثر موفقيت شما 50 درصد است
به خود بباورانيد که اگر موفق‏ترين مدير در عرصه مديريت فرهنگي هم باشيد، تنها 50 درصد از پيش‏بيني‏هايتان در فعاليت‏هاي فرهنگي تحقق مي‏يابد.
فراموش نکنيم که در هر کاري، به ويژه فعاليت فرهنگي، محدوديت‏ها، موانع، سختي‏ها، رقابت‏ها و تعارض‏هاي زيادي پيش مي‏آيد و امکان موفقيت تمام برنامه ها و ايده‏آل‏ها ميسر نيست.
11. همکاري با رياست و مديريت دانشگاه‏ها
به مديريت دانشگاه به عنوان رقيب و دشمن نگاه نکنيد. شما در فعاليت‏هاي فرهنگي، محتاج عنايات مادي و معنوي رئيس هستيد!
يکي از اصول فعاليت‏هاي فرهنگي، در نيفتادن با رئيس است! حرمت رئيس و رياست را نگه‏داريد و او را در صدر نشانيد. او را قدر بدانيد؛ تا از الطاف کريمانه او بهره‏مند شويد.
12. ثبت نقاط مثبت و منفي
تجربه‏هاي تلخ و شيرين و نقاط قوت و ضعف را در فعاليت‏هاي فرهنگي يادداشت کنيد.
دفتري را به عنوان دفتر ثبت تجربه‏هاي تلخ و شيرين و فعاليت‏هاي فرهنگي قرار دهيد و نکات مثبت و منفي را در آن يادداشت کنيد و قبل از هر برنامه‏اي، به يادداشت‏هاي خود در اين دفتر مراجعه کنيد.
در مراسم معارفه و توديع مديران تشکل‏ها و مديران فرهنگي، به جاي هدايا و لوح‏ها، اين دفاتر را به آنان تقديم کنيد که اين کار، بزرگ‏ترين خدمت به مدير بعدي است.
13. تک محصولي نباشيد
برخي دانشجويان و تشکل‏ها فقط در يک نوع برنامه و فعاليت فرهنگي تخصص يا علاقه دارند و در برنامه‏هاي ديگر، شرکت نمي‏کنند؛ اما اين موجب نمي‏شود که شما همه‌کاره باشيد و تمام فعاليت‏ها را انجام دهيد. فعاليت‌هايتان را گسترده کنيد؛ تا دانشجويان بيشتري را تحت پوشش بگيريد و حداقل پنج فعاليت – مانند اردو، همايش، نشريه، سايت و... – را در اولويت قرار دهيد.
14. اهل مطالعه باشيد
از انجمن‏هاي علمي و تخصصي، غافل نشويد؛ هم براي خود و هم براي گروهتان، برنامه‏هاي مطالعاتي و علمي و سير مطالعاتي قرار دهيد.
مطالعه، يادداشت برداري، مباحثه انديشه‏هاي امام، مقام معظم رهبري، شهيد مطهري و ديگر بزرگان در افزايش آگاهي معارف شما تأثيرگذارند.
15. از فضاي اطلاع رساني و تبليغات غفلت نکنيد
اگر نيمي از توان خود را صرف تبليغات و اطلاع‌رساني (با شيوه‏هاي مختلف) کرديد، ضرر نکرده‏ايد. سعي کنيد به شيوه‏هاي تبليغات و اطلاع‌رساني، آگاهي يابيد.
از بدآموزي‏هاي پيام‏هاي بازرگاني صدا و سيما، غفلت نکنيد و از شيوه آنها در جهت مثبت استفاده کنيد.
16. لطفاً نويسنده شويد
سعي کنيد دست به قلم شويد و بنويسيد و نيز نويسنده تربيت کنيد. اگر نشريه، سايت يا وبلاگ داريد، مطالب خود و دوستانتان را بارگذاري کنيد. يادتان باشد که کپي‌برداري (copy & paste)، نقطه قوت شما نيست؛ بلکه نقطه ضعف و نزول و سقوط شماست.
17. به روز باشيد
از ابزارهاي جديد در عرصه فعاليت‏هاي فرهنگي استفاده کنيد و حتماً براي خود، يک سايت و وبلاگ، طراحي کنيد و سعي کنيد هفته‏اي دو يا سه بار آن را به روزرساني کنيد؛ گرچه با يک آيه، حديث، روايت، وصيت‌نامه شهدا و... باشد.
18. استفاده از تجارب مديران قبلي
از تجربه‌ها و شکست‏ها و پيروزي‏هاي ديگران، استفاده کنيد. به سراغ مديران فرهنگي قبلي برويد و از تجربه‏ها و شکست‏ها و پيروزي‏ها و موفقيت‏ها و ناکامي‏هاي آنها استفاده کنيد.
19. واقع نگر باشيد
در فعاليت‏ها، به ويژه فعاليت‏هاي سياسي، گرفتار افراط و تفريط نشويد.
20. از کوره در نرويد
مشکل شما در فقدان اخلاق است. لطفاً در اخلاق خود، بازنگري کنيد. به همه چيز، حتي مشکلات، لبخند بزنيد و صبور باشيد؛ هميشه در کوره باشيد تا بسوزيد؛ اما از کوره در نرويد که خود و ديگران را مي‏سوزانيد.
21. دعوت از استادان و صاحب‌نظران در عرصه‏هاي مختلف
مدت زمان درسي شما، 16 هفته است. براي هر ترم، يک شخصيت سياسي، فرهنگي، اجتماعي، هنري و... را به دانشگاه دعوت کنيد و به کرسي‏هاي آزادانديشي رونق ببخشيد.
22. به بحث‏هاي مشاوره و اتاق‏هاي مشاوره، اهميت دهيد
از کارشناسان ديني و مذهبي براي مباحث مشاوره‏اي و از استادان دانشگاه، براي مشاوره‏هاي علمي، تحصيلي، روحي و رواني، استفاده کنيد.
23. تمام همت خود را صرف خوابگاه‏ها کنيد
اگر تمام همت خود را صرف فعاليت‏هاي فرهنگي در خوابگاه‏ها کنيد، ضرر نمي‏کنيد.
24. جاده صاف کن احزاب و گروه هاي سياسي نباشيد
در دام سياسيون زيرک نيفتيد؛ فعاليت سياسي داشته باشيد؛ اما براي خود و تشکل خود، نه براي احزاب و گروه‏هاي سياسي جامعه؛ پس سعي کنيد جاده صاف کن احزاب و گروه‏هاي سياسي نباشيد.
نگاه احزاب و گروه‏هاي سياسي به دانشجويان و تشکل‏هاي دانشجويي، نگاه ابزاري است.
25. بودجه و مسائل مالي، آخرين مشکل شماست؛ نه اولين مشکل
متأسفانه انتظارات و آرزوها در تأمين مسائل مالي و پشتيباني فعاليت‏هاي فرهنگي، سبب مي‌شود نگاه مالي، ملاک سنجش فعاليت‏هاي فرهنگي شود. پول و ميزان سوددهي و هزينه کردن، يکي از بزرگ‌ترين خطاها در فعاليت‏هاي فرهنگي است.
26. اولين و آخرين توصيه
اولين و آخرين توصيه، اين است که در فعاليت‏هاي فرهنگي، بايد ابتدا خودتان را مسئول بدانيد و در شکست‏ها، خودتان را مقصر قلمداد کنيد؛ نه ديگران را.