نگاهی به فیلم «تختی»

معلق میان درام و مستند

کد خبر: ۱۵۷۳۶۹

تاریخ: ۱۷ فروردين ۱۳۹۸ - ۱۸:۵۴

آرش فهیم
«تختی» بین درام و مستند معلق مانده؛ بیشتر بار زیباشناختی فیلم، بر پایه بازسازی نزدیک به واقع موضوع قرار گرفته است. می‌توان گفت که حاصل تلاش فیلمساز در این زمینه به نتیجه رسیده است. اما بهرام توکلی در این فیلم نیز همچون اثر قبلی‌اش یعنی «تنگه ابوقریب» به قدری بر بازسازی و مستندنمایی متمرکز شده که برخی از ضروریات عمق بخشیدن به درام را فراموش کرده یا جدی نگرفته است.
«تختی» قرار بوده یک روایت زندگینامه‌ای و به اصطلاح بیوگرافیک باشد؛ یک پرتره دراماتیک از شخصیتی که برای بسیاری از مردم ما فقط نامش با عنوان «جهان پهلوان» شناخته می‌شود و اسم برخی از گذرگاه‌ها و ورزشگاه‌های شهرهای مختلف سرزمینمان به نام او نامگذاری شده است. وقتی یک کارگردان، مدعی ساخت یک فیلم سینمایی داستانی درباره یک قهرمان-پهلوان ملی است، اصلی‌ترین و ابتدایی‌ترین انتظاری که از وی می‌رود این است که در فیلم خود، این شخصیت را به ما معرفی کند و غبارها و ابهامات حیات وی را بزداید. اما واقعیت این است که «تختی» بهرام توکلی چنین کاری نمی‌کند!
در این فیلم، از زمان کودکی تختی تا دم مرگ او به تصویر کشیده شده است. اما هیچ یک از نقاط عطف و تحول زندگی این اسطوره بزرگ تاریخ ورزش ایران، جان نگرفته است. یعنی در نهایت مشخص نیست که غلامرضا تختی چرا با سایر هم رده‌ای‌های خودش متفاوت بود و یک جهان پهلوان شد؟ این درحالی است که طبق اصول فیلم بیوگرافیک، وقتی فیلمساز، سیر زندگی یک شخصیت از سطح پایین به نقطه اوج را طراحی می‌کند، باید عوامل انگیزشی این اوج‌گیری را نیز ترسیم نماید. ابتدا می‌بینیم که تختی، یک پسر بچه معمولی و بلکه ضعیف است. اما چند سال بعد، در جایگاه یکی از زبده‌ترین کشتی گیرهای جهان قرار می‌گیرد. اما معلوم نمی‌شود که چرا شخصیتی که مربیانش ابتدا او را مردود می‌کنند، این چنین شکوفا می‌شود! همچنین برخی از لحظات طلایی فیلم، به خاطر همین کمبود، در حد نمایشی سطحی باقی مانده است. مثل سکانس کلیدی و حماسی فیلم که در آن تختی، ابتدا سه بر صفر از حریف خود عقب می‌افتد، اما بعد از زخمی شدن، دگرگون می‌شود و رقیبش را خاک می‌کند. هیچ معلوم نمی‌شود که چه در درون تختی رخ می‌دهد که در دم، او را متحول و قوی می‌سازد.
مرز بین فیلم داستانی و مستند با محوریت قهرمانان، در همین لحظات شکل می‌گیرد که فیلمساز بتواند بارقه‌های شخصیتی قهرمان خود را نمایان و به روح و قلب مخاطب منتقل سازد.