اخبار ویژه

کد خبر: ۱۵۳۸۱۳

تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۷ - ۲۳:۱۹

شما نبودید که می‌گفتید ریشه مشکلات اقتصادی مدیریت است؟!
رئیس‌جمهور در حالی عامل اصلی مشکلات اقتصادی کشور را تحریم‌های آمریکا و عوامل خارجی می‌داند که در ششم خرداد سال 92 و در آستانه انتخابات ریاست جمهوری بر خلاف اظهارات امروزش گفته بود: «ریشه همه مشکلات به مدیریت و کارآمدی دولت بازمی‌گردد.»
به گزارش رجانیوز، حسن روحانی در مراسم تجدید بیعت هیئت دولت با آرمان‌های امام خمینی‌(ره) در حرم مطهر، در بخشی از صحبت‌هایش عامل اصلی مشکلات اقتصادی کشور را تحریم‌های آمریکا دانسته و گفت: «مشکلات ما عمدتاً به فشار آمریکا و اذنابش بر می‌گردد، نباید به جای محکوم کردن آمریکا کسی دولت خدمت‌گزار یا نظام بزرگ اسلامی را سرزنش کند.»
با این حال، روحانی در ششم خرداد سال 92 و در آستانه انتخابات ریاست جمهوری بر خلاف اظهارات امروزش گفته بود: «ریشه همه مشکلات به مدیریت و کارآمدی دولت بازمی‌گردد.»
اگرچه اکنون روحانی و وزرایش برای سرپوش گذاشتن بر ناکارآمدی و بی‌تدبیری دولت، عوامل خارجی را ریشه عمده مشکلات می‌دانند، اما اظهارات روحانی در روزهای منتهی به انتخابات ریاست جمهوری یازدهم، نقض‌کننده نظرات کنونی وی و کابینه‌اش است. چنانچه هفت خرداد سال 92، روحانی در برنامه دیدگاه شبکه یک سیما، ناکارآمدی دولت(دولت قبل از خود) را عامل اصلی مشکلات دانسته بود: «مشکل کجاست؟ عدم مشورت، بی‌ثباتی در مدیریت و خودشیفتگی مشکل دولت گذشته بود؛ مردم مدیریت کارآمد، ثبات، آرامش، قدرت آینده‌نگری را می‌خواهند. دولت تدبیر و امید قادر است مشکلات را حل‌ و فصل کند.»
این درحالی است که روحانی که در 21 آذر امسال درباره رابطه تحریم‌ها و اقتصاد کشور گفته بود: «اکنون در مقطع تحریم هستیم و در مقطع تحریم به طور طبیعی مردم با مشکلاتی مواجه هستند؛ یک نوع جنگ اقتصادی و روانی است و نمی‌توانیم بگوییم شرایط عادی است» اکنون که نه دولت قبلی وجود دارد تا روحانی تقصیرات را حواله‌اش کند و نه مشکلات عمده کشور حل شده است، رئیس‌جمهور و برخی از وزرایش، فشار‌های آمریکا را عامل حل نشدن مسائل اقتصادی مردم می‌دانند. البته نباید منکر این شد که تحریم‌های آمریکا بر اقتصاد کشور اثر دارد، اما در مقایسه با بی‌عملیِ دولت، این عوامل خارجی ناچیز هستند.
بیانات رهبر انقلاب در دیدار با اقشار مختلف مردم که در 22 مرداد 97 برگزار شد نیز موید این است که ریشه عمده مشکلات کشور را باید در داخل جستجوکرد: «کارشناسان اقتصادی و بسیاری از مسئولین بر این مسئله متفقند که عامل این مسئله خارجی نیست، درونی است. نه اینکه تحریم‌ها اثر نداشته باشد اما عمده‌ تأثیر مربوط به عملکردهاست. اگر عملکردها بهتر و با تدبیرتر و بهنگام‌تر و قوی‌تر باشد، تحریم‌ها اثر زیادی نمی‌گذارد و می‌شود ایستاد.»

دویچه وله: INSTEX فقط کانال مبادله غذا و داروست
ارگان رسمی دولت آلمان به عنوان مدیر کانال مالی موسوم به INSTEX تصریح کرد این کانال فقط شامل مبادله غذا و دارو می‌شود.
وبسایت دویچه وله آلمان نوشت: این سیستم که تا پیش از این «ساز‌و‌کار ویژه مالی» یا SPV (مخفف Special Purpose Vehicle) نامیده می‌شد، اکنون نام تازه‌ای به خود گرفته است: «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» یا INSTEX.
سیستم جدید، در حقیقت مانند یک شرکت تسویه وجوه اروپایی برای ایران عمل می‌کند تا امکان انجام مبادلات تجاری شرکت‌های اروپایی را با ایران فراهم آورد. در واقع، «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» همچون برنامه‌ای برای معاملات پایاپای بیرون از حوزه تسلط آمریکا بر اقتصاد جهانی کار می‌کند. انتظار می‌رود که دامنه این تجارت پایاپای یا تهاتری تنها کالاهای اساسی همچون دارو، غذا و محصولات کشاورزی را در‌بر بگیرد. قرار نیست که این ساز‌و‌کار شامل مبادلات مالی ناشی از فروش نفت، به‌عنوان اصلی‌ترین منبع درآمد ارزی ایران شود.
آیا «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» نتیجه‌بخش خواهد بود؟ دویچه وله در پاسخ این پرسش نوشت: به‌رغم ثبت رسمی این ساز‌و‌کار، هنوز جزئيات فنی بیشتر و دقیق‌تری باید روشن شود.
از جنبه نظری، و فارغ از آنچه در عمل می‌تواند اتفاق افتد، قرار است این ساز‌و‌کار برای شرکت‌های اروپایی همچون سپری در مقابل مجازات‌های مربوط به نقض تحریم‌های اعلام شده از سوی آمریکا عمل کند. با این همه، شرکت‌ها و بانک‌هایی که با آمریکا تجارت می‌کنند ممکن است از بیم مجازات‌های آمریکا تمایلی به انجام تجارت با ایران نداشته باشند. بسیاری از شرکت‌های اروپایی، در واکنش به همین تحریم‌ها بازار ایران را ترک کرده‌اند.
هدف اولیه «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» شرکت‌های کوچک و متوسط اروپایی است و پیش‌بینی می‌شود که حجم مبادلات این شرکت‌ها با ایران نیز چندان بزرگ نباشد.
دویچه وله در ادامه نوشت: تهران ناامیدی و یاس خود از اقدام کند اروپا برای مقابله با تحریم‌های آمریکا را پنهان نکرده، اما همزمان اعلام کرده که تا زمانی که از منافع اقتصادی وعده داده شده در برجام بهره‌مند شود، به تعهداتش پایبند خواهد ماند. علی اکبر صالحی، رئيس سازمان انرژی اتمی ایران، پیشتر گفته بود: «اگر ما نتوانیم نفت خود را بفروشیم و یا مبادلات مالی انجام دهیم، باقی ماندن در برجام سودی برای ما نخواهد داشت.»

نارضایتی فعالان اقتصادی از دولت ربط به تحریم‌ها ندارد
ارگان حزب کارگزاران علل نارضایتی کارآفرینان و فعالان بخش خصوصی از دولت را بررسی کرد.
سازندگی نوشت: اواخر مهر امسال، اتاق بازرگاین تهران در یک نظرسنجی از 600 فعال اقتصادی پرسید «کدام یک از ارگان‌های دولتی را مخل فعالیت اقتصادی می‌دانند؟» 30 درصد آنها سازمان امور مالیاتی، 27 درصد بانک‌ها، 26 درصد گمرک و 13 درصد هم سازمان تامین اجتماعی را در مشکلات فضای کسب و کار دخیل دانستند. 19 درصد هم هر چهار نهاد را به عنوان مقصر نام بردند. همین نظرسنجی نشان می‌دهد فعالان بخش خصوصی از تصمیمات اقتصادی بازوهای اصلی دولت نظیر بانک مرکزی، گمرک و سازمان امور مالیاتی راضی نیستند. ریشه این نارضایتی را می‌توان در شاخص‌های کلان اقتصادی دست کم طی 9 ماه ذشته جست‌وجو کرد؛ در این مدت، نرخ ارز افزایش حداقل 3 برابری داشته، ارزش مبادلات تجاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود 6 درصد کمتر شده، تورم مصرف کننده با رشد بیش از 2 برابر نسبت به اوایل سال به 21/2 درصد رسیده، تورم تولید کننده در دوازده ماه منتهی به آذر ماه با 30/6 درصد افزایش روبه‌رو بوده، نرخ بیکاری در پاییز 97 نسبت به فصل مشابه سال گذشته تغییری نداشته اما در تابستان 0/7 درصد رشد کرده و رقم سه میلیون و 330 هزار نفر را به جا گذاشته است و... تمام این شاخص‌های کلان نشان می‌دهد دولت در کنترل بحران‌های اقتصادی چندان موفق عمل نکرده است.
عمده نارضایتی فعالان اقتصادی مربوط به سامانه نیما و تخصیص ارز است اما مشکلات آنها بیش از اینهاست؛ صدور بخشنامه‌های متعدد و گاه متناقض، جلوگیری از صادرات برخی اقلام، عدم ترخیص مواد اولیه از گمرک، قیمت‌گذاری غیرمنتطقی محصولات تولیدی، جریمه‌های سازمان تأمین اجتماعی، آیین‌نامه‌های منتعدد سازمان امور مالیاتی، فرآیندهای پیچیده و زمان بر سیستم مالیاتی، مشکلات واردات مواد اولیه و فرآیند پیچده پیمان سپاری ارزی.
رئیس اتاق بازرگانی تهران در 48 امین نشست هیئت نمایندگان این تشکل با بیان اینکه روزانه ده‌ها شکایت از سوی فعالان اقتصادی به دلیل شرایط بد فضای کسب و کار به اتاق تهران می‌رسد، گفت: «افراد از موانع بسیاری که فعالیت‌های اقتصادی، تجاری و صنعتی را مختل کرده است، می‌گویند. ما اگرچه با بحث تحریم‌ها روبه‌رو هستیم اما مشکلات و بوروکراسی داخلی بیشتر از تحریم مشکل ایجاد کرده است. مسعود خوانساری، بزرگترین چالش‌های موجود در مسیر فعالیت‌های اقتصادی را برشمرد و افزود: «گردش ثبت سفارش، چالش‌های بسیاری را ایجاد کرده و یکی از موانع اصلی پیش‌روی تولید کنندگان شده است. پینشهاد ما این است که مدت ثبت سفارش افزایش پیدا کند و به شش ماه برسد و قابل تمدید تا 3 ماه باشد تا فعال اقتصادی کمتر در چرخه‌های بوروکراتیک وزارت صنعت، معدن و تجارت معطل شود. مشکل دیگر باقی ماندن مواد اولیه و ماشین‌آلات در گمرکات کشور است که در آنجا انبار دشه. درخواست ما این است که هر چه سریع‌تر تعیین تکلیف و مجوز خروج آنها صادر شود تا کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی بتوانند فعالیت خود را ادامه دهند.

جهان صنعت: دولت مقصر نابسامانی اقتصادی است
یک روزنامه اصلاح‌طلب می‌گوید اشتباهات راهبردی دولت، علت شرایط نابسامان اقتصادی است.
روزنامه جهان صنعت با اشاره به رکود تورمی می‌نویسد: مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش اخیر پیش‌بینی کرده رشد اقتصادی سال آینده در خوش‌بینانه‌ترین حالت منفی 5/4 درصد و در بدبینانه‌ترین حالت منفی 5/5 درصد باشد. اتاق بازرگانی تهران نیز در تازه‌ترین بررسی‌های خود با تحلیلی مشابه بر پیش‌بینی رشد منفی اقتصادی در سال آینده صحه گذاشت. بر اساس ارزیابی‌های صورت گرفته، متغیرهای موجود در حوزه تولید ناخالص داخلی همچنان فاصله‌اش را با روند رشد سال 1390 ادامه می‌دهد و احتمالا شاخص‌های تولید در هر سه حوزه اصلی منفی‌ باقی می‌ماند.
به نظر می‌رسد خطای راهبردی دولت در بروز شرایط وخیم اقتصادی، در اتخاذ سیاست‌هایی بوده که چشم‌انداز مثبت اقتصادی را مخدوش کرده و ناتوانی در عبور از دوره‌های صعب‌العبور اقتصادی را ناممکن ساخته است.
اما چرا دولت تمایلی به تغییر رفتار سیاست‌گذاری‌اش از خود نشان می‌دهد؟ به نظر می‌رسد آنچه در طول سال‌های اخیر به بروز بحران‌های خودساخته دامن زده، وجود سیاست‌های مبتنی بر رانت و زد و بندهای سیاسی و رانتی است که امروز در شرایط وخیم اقتصاد خودنمایی می‌کند.
برخورداری از درآمدهای سرشار نفتی که به بروز رانت‌های وسیع در بدنه سیاست‌گذاری دولت انجامیده، اکنون و به دنبال تحریم‌ها و ناتوانی در صادرات نفت، دولت را در یک بن‌بست وسیع اقتصادی قرار داده و سیاست‌گذار را در تله سیاست‌هایش گرفتار کرده است.

گدایی از غرب خوب بود یا ارزآوری از ونزوئلا؟!
روزنامه کارگزاران در سر مقاله‌ای که اخیراً در باب کودتای آمریکایی در کاراکاس منتشر کرد ونزوئلا را کشوری خوانده است که افتخار کشف آن با احمدی‌نژاد بوده است.
روزنامه قدس با اشاره به این موضوع می‌نویسد این گزاره که به واسطه تکرار در رسانه‌ها و ضعف حافظه تاریخی در بین عوام نیز بسیار رایج است گزاره‌ای غلط است. شروع اوج‌گیری دوران ارتباط ایران با ونزوئلا به انتهای دوران ریاست جمهوری دولت هشتم (خاتمی) و بی‌نتیجه ماندن تقلاهای دولت وقت در جلب توجه دولت‌های غربی برمی‌گردد. وقتی آمریکای جورج بوش که در غرب و شرق ایران در عراق و افغانستان حضور نظامی داشت پس از سال‌ها تلاش دولت وقت برای تنش‌زدایی با استفاده از امتیاز دادن به غرب با محور شر خواندن ایران شروع به تهدید جدی برای حمله به کشور کرد و گربه رقصانی‌های اروپایی‌ها در برابر عقب‌نشینی مکرر دستگاه دیپلماسی خارجی کشور نیز دولت وقت را ناامید کرد، ونزوئلای انقلابی چاوز در قلب آمریکای لاتین تبدیل به ابزار ایجاد موازنه با غرب شد و در دوره‌ای کوتاه در انتهای دولت وقت سه سفررئیس‌جمهور وقت به ونزوئلا نشانه‌ای از گسترش روزافزون روابط دو طرف بود. البته در دوره احمدی‌نژاد، روی کار آمدن دولت‌های چپ در سایر کشورهای این منطقه مثل آرژانتین، برزیل، بولیوی و هندوراس و تحکیم روابط با ونزوئلا و کوبا، نفوذ ایران در آمریکای لاتین را بیش از پیش توسعه داد و منافع اقتصادی، سیاسی و راهبردی زیادی را از طریق توسعه سیاست جنوب-جنوب برای ایران حاصل کرد.
واگذاری قراردادهایی مانند ایجاد کارخانه ساخت تراکتور و ساخت مجتمع‌های مسکونی توســط ایران در ونزوئلا نمونه‌ای از بهره‌گیری اقتصادی ایران از این تعاملات اقتصادی بود که از یک طرف ابزار حمله رسانه‌های غربگرای ونزوئلا به دولت چاوز می‌شد و در سوی دیگر هم رسانه‌های غربگرای ایرانی به آن حمله می‌کردند.
با توسعه این روابط کار به آنجا رسید که کنگره آمریکا در سال 2011 بودجه‌ای 80 میلیون دلاری برای مقابله با نفوذ ایران در حیاط خلوت سابق دولت خود تصویب کرد اما روی کار آمدن دولتی غربگرا و تغییر سیاست دستگاه دیپلماسی کشور به سیاست جنوب-شمال در عمل آنچه کنگره آمریکا به دنبال آن بود را بدون نیاز به هزینه چندانی محقق نمود. در واقع می‌توان گفت، اگرچه توسعه نفوذ ایران در ونزوئلا و آمریکای لاتین تا حد زیادی به دوران دولت‌های نهم و دهم برمی‌گردد ولی به نظر اگر قرار باشد سخن از کشف ونزوئلا باشد، داستان به قبل از احمدی‌نژاد برمی‌گردد.

کانال پر از خالی اروپا و دروغ گل‌درشت روزنامه زنجیره‌ای
روزنامه‌های زنجیره‌ای بدون کمترین اعتنا به واقعیات، به ماموریت بزک بدعهدی‌های اروپا ادامه می‌دهند.
در این باره روزنامه آرمان به قلم مهدی پازوکی مدعی شد: اجرای سازوکار اروپایی‌ها برای تسهیل تجارت اروپایی‌ها با ایران و فروش نفت بسیار می‌تواند مفید فایده واقع شود. استراتژی ایران باید روابط تجاری بیشتر با اروپا و خصوصا آلمان و فرانسه باشد. آلمان به جهت اینکه بزرگترین قدرت اقتصادی اروپا و چهارمین قدرت اقتصادی جهان است. فرانسه نیز به جهت عضویت در شورای امنیت و تاثیر در اتحادیه اروپا. لذا به نظر می‌رسد که اگر بتوانیم فروش کالای خود را به اروپا در حسابی نگهداری کنیم و نیازهای خود را از اتحادیه اروپا تهیه کنیم.
وی می‌افزاید: اروپایی‌ها از طریق همین SPV که بحث بانک‌های مرکزی کشورهای اتحادیه اروپا است در حال تعریف مکانیزمی هستند که بتوانند با ایران ارتباط برقرار کنند. از این جهت ایران باید با گشاده‌دستی، منطق کارشناسی و استفاده از موقعیت به سمت استفاده مطلوب از این سازوکار حرکت کند نه اینکه به سوی خودتحریمی برود. به نظر می‌رسد که اگر این سازوکار به اجرا برسد، می‌تواند گشایشی در نیاز کالاهای ایران از بازارهای اروپایی در پی داشته باشد. مسلما سازوکار اروپایی‌ها می‌تواند تاثیر مثبتی بر اقتصاد ایران و روابط ایران و اروپا داشته باشد. لذا در شرایطی که آمریکا هر روز تحریم‌های خود را بر علیه ایران بیشتر می‌کند قطعا SPV می‌تواند موثر باشد. چرا که بر اساس آن می‌توانیم بخشی از نفتمان را به اتحادیه اروپا صادر کنیم.
ادعای روزنامه آرمان در حالی است که اروپایی‌ها خرید نفت از ایران را متوقف کرده‌اند و کانال مدعایی آنها نیز صرفا قرار است مبادله کالا و غذا را شامل شود.
بیانیه 3 کشور اروپایی درباره کانال موسوم به INSTEX تصریح می‌کند: «گام اول بر معاملات دارویی و غذایی متمرکز است. اجرای این کانال رویکرد تدریجی خواهد داشت... اروپا انتظار دارد ایران سریعا همه عناصر برنامه اقدام FATF خود را اجرا کند، چرا که INSTEX بر اساس استانداردهای FATF کار خواهد کرد.»