نگاهی به ترافیک کلان‌شهرها و عدم نظارت بر مسافرکش‌های شخصی - بخش نخست

معضلی به نام مسافرکش‌های شخصی!

کد خبر: ۱۵۲۳۵۲

تاریخ: ۲۵ دی ۱۳۹۷ - ۲۰:۵۲

فریده شریفی
مسافرکش‌های شخصی یکی از معضلات این روزها در شهرها و کلان‌شهرهاست که نشأت گرفته از بیکاری است.
مسافرکش شخصی بدون شک بر اثر نداشتن شغل ثابت اقدام به مسافرکشی با خودرو شخصی می‌کند، خودرویی که مجوز رسمی این کار را ندارد و به نوعی در روند کار تاکسی‌ها و خودروهای مجاز اختلال ایجاد می‌کند.
امروز خیلی از تاکسی‌داران از این موضوع گله‌مند‌ند و معتقدند باید نظارت‌های بیشتری بر کار مسافرکش‌ها اعمال شود و خودروهای فاقد مجوز به نوعی یا از گردونه مسافرکشی حذف شوند و یا اینکه تحت ضوابط خاصی همچون تاکسی‌ها در چارچوب قوانین جاری اقدام به مسافرکشی در مسیرهای مشخص نمایند.
پیامبر گرامی اسلام(ص) می‌فرماید: «عبادت 70 جزء دارد و بالاترین و بزرگترین جزء آن کسب روزی حلال است.»
هر انسانی برای تامین نیازهای زندگی خود به کسب و کاری مشغول است و تلاش دارد برای خانواده خود روزی حلال و پاکیزه تهیه کند، از دیدگاه اسلام نیز هر کس در راه کسب روزی حلال برای اهل و عیال و خانواده‌اش تلاش کند همچون مجاهد در راه خداست و اجر و پاداش بسیار بزرگی برای او در نظر گرفته می‌شود.
کسب روزی حلال
«علی حسین غلامی» راننده‌ای که 44 سال پشت تاکسی‌ نشسته تا مسافران را از یک نقطه شهر به نقطه دیگر منتقل کند و در این مدت خاطرات زیادی در ذهن خود اندوخته درباره جایگاه رانندگان تاکسی‌ در تهران و شهرهای دیگر کشورمان می‌گوید: «امروزه متاسفانه راننده تاکسی‌ جایگاه واقعی خود را در جامعه از دست داده و هر کسی که یک ماشین خریداری می‌کند به مسافرکشی مشغول می‌شود بدون اینکه واقعا شرایط رانندگی را داشته باشد. چرا که رانندگی شرایط مخصوصی دارد که از عهده هر کسی برنمی‌آید، راننده باید حداقل 20 سال تجربه داشته باشد، شهرشناس باشد و کارت شهری دریافت کرده باشد، روانشناس و جامعه‌شناس باشد و با خلق و خوی مسافران از هر صنف و طبقه با هر سن و سال و شرایطی که دارند خود را انطباق دهد و روحیه آنان را درک نماید.»
وی اضافه می‌کند: «راننده تاکسی‌ از صبح که پشت فرمان می‌نشیند تا شب با افراد مختلف سروکار دارد و با صبر و حوصله و تحمل فراوان باید با آنان رفتار نماید و خدای ناکرده از عصبانیت، رفتار بد یا کج‌خلقی برخی از مسافران ناراحت نشود. ممکن است مسافری که در تاکسی‌ می‌نشیند همان روز یا همان لحظه با گرفتاری در زندگی‌اش روبه‌رو شده باشد و حوصله صحبت کردن، خندیدن یا خوش‌رفتاری با راننده را نداشته باشد، به همین دلیل در چنین مواقعی، راننده باید شرایط را درک کند و به گونه‌ای رفتار نماید که مسافر لااقل در همان چند دقیقه‌ای که در تاکسی‌ نشسته احساس خستگی و ناراحتی نکند... آری روزی حلال آسان به دست نمی‌آید اما همین سختی‌ها و مشکلات حرفه و شغل ماست که طعم روزی حلال را شیرین و پاکیزه می‌کند.»
«جلیل‌زاده» یکی دیگر از رانندگان تاکسی‌ است که 26 سال است در سطح شهر تردد می‌کند و سفره دلش را برای ما باز می‌کند، می‌گوید: «رانندگان تاکسی‌ انسان‌های زحمتکشی هستند که در گرما و سرما، در روزهای تعطیل و غیرتعطیل از صبح تا شب در خیابان‌ها رانندگی می‌کنند تا لقمه نان حلال به دست آورند و به مردم جامعه خدمت کنند.»
وی اضافه می‌کند: «رانندگان تاکسی‌ اگر هم که بیمار یا گرفتار باشند سعی می‌کنند وقفه‌ای در امر حمل و نقل و جابجایی مسافر به وجود نیاید و همچنان سرکار خود حاضر باشند.»
وی همچنین می‌گوید: «در هر شرایطی رانندگان تاکسی‌ باید یک نرخ ثابت از مسافران دریافت کنند یعنی نرخی که اتحادیه تاکسیرانان تعیین می‌کند و اگر خارج از این چارچوب رفتار کنند جریمه می‌شوند اما مسافرکش‌های شخصی هر نرخی که دلشان می‌خواهد دریافت می‌کنند و کسی آنها را جریمه نمی‌کند.»
به گفته این راننده زحمتکش، متاسفانه روز به روز بر تعداد مسافرکش‌های شخصی که از شهرستان به تهران می‌آیند اضافه می‌شوند و جالب اینجاست که برای خود محدوده شخصی و مسیر ویژه در نظر گرفته‌اند که کسی نمی‌تواند وارد حریم شخصی آنها شود و چه بسا دعواها و کتک‌کاری‌ها که بر سر این حریم‌ها و محدوده‌ها میان رانندگان تاکسی‌ و مسافرکش‌های شخصی صورت گرفته و حق رانندگان تاکسی‌ تضییع شده است.
معضلی به نام ترافیک
مشکل لاینحل ترافیک موضوع جدیدی نیست و تبدیل به کلاف سردرگمی شده که کارشناسان، برنامه‌ریزان و سیاستگذاران شهری از حل آن عاجز مانده و راهکارهایی که تاکنون ارائه داده‌اند نتوانسته این مشکل قدیمی راحل و فصل کند، تغییر ساعت ادارات و مدارس، توسعه پارکینگ‌ها، تعریض خیابان ها، اجرای طرح جامع حمل و نقل شهری و... از جمله راهکارهایی است که تاکنون پیشنهاد شده اما موفقیتی نداشته است.
«سجاد خسروی» دکترای برنامه‌ریزی شهری در این زمینه معتقد است، ترافیک یکی از چالش‌هایی است که هر فرد در شهرهای پرجمعیت آن را تجربه می‌کند و معلول عوامل متعددی است که باید این مشکلات در نظر گرفته و رفع گردند، به طور مثال در کشور ما خودرو بیش از آنکه به منزله یک وسیله حمل و نقل درنظر گرفته شود وسیله‌ای برای نمایش پایگاه اقتصادی و استقلال و حفظ حریم خصوصی محسوب شده و برای نسل جوان دارای جذابیت است، از سوی دیگر استفاده بیش از اندازه از خودروهای تک‌سرنشین و عدم استفاده از ناوگان حمل ونقل عمومی منجر به ترافیک شدید در شهرهای بزرگ ایران و کلان شهر تهران شده است.
این کارشناس شهری برای حل مشکل ترافیک راهکارهایی ارائه می‌دهد از جمله، مدیریت فضاهای پارک خودرو و قانونمند کردن تعداد فضاهای پارک در دسترس که موجب می‌شود حجم تردد خودروها در معابر درون شهری کاهش یابد و افراد باخیال راحت خودروهای خود را در پارکینگ‌های تعبیه شده در مکان‌های مناسب و یا حتی پارکینگ‌هایی که در زیرزمین ساخته شده‌اند پارک کنند و خیابان‌ها با ازدحام پارک خودروها مواجه نشوند.
به گفته این کارشناس، راهکار دیگر ممنوع کردن شماره‌گذاری‌های خودروهای جدید در تهران و شهرهای بزرگ است و شماره‌گذاری هر خودروی جدید باید مشروط به از رده خارج کردن یک خودروی فرسوده باشد، با این کار هم از ورود خودروهای جدید به جریان ترافیک تهران جلوگیری می‌شود و هم خودروهای فرسوده از رده خارج می‌شوند.
علی حسین غلامی راننده تاکسی درباره مشکل ترافیک می‌گوید: «چرا مسئولان ترافیک و مسئولان راهنمایی و رانندگی از رانندگان تاکسی مشاوره نمی‌گیرند؟ با توجه به اینکه ما کوچه به کوچه، خیابان به خیابان و هر نقطه از شهر را کاملا می‌شناسیم و از ظرفیت مناطق مختلف برای تردد در سطح شهر باخبریم چرا از نظرات ما برای توسعه پارکینگ‌ها، محدوده ترافیک، مسیرهای ویژه و... استفاده نمی‌کنند؟»
وی تاکید می‌کند: «بارها و بارها به مسئولان ذی‌ربط درباره مسافرکش‌های شخصی گلایه کرده‌ایم که جلوی فعالیت آنان را بگیرند و حتی اگر معتقدند که آنها هم باید در تهران کار کنند، نوعی ساماندهی و برنامه‌ریزی برای آنها انجام دهند که از این حالت بی‌نظمی، آشفتگی و اختلال در کار تاکسی‌های رسمی و قانونی جلوگیری شود و معضل ترافیک پیچیده‌تر نشود ولی کسی به حرف ما گوش نمی‌دهد ما مسئول سیستم حمل و نقل درون شهری هستیم، این موقعیت و جایگاه کم‌اهمیتی در جامعه نیست، ما نیز از خدمت‌گزاران به دولت و جامعه هستیم، سرمایه، کار، وقت و جوانی خود را روی تاکسی و پشت فرمان گذاشته‌ایم تا کار مردم را راه بیندازیم و گرهی از مشکلات حمل و نقل برداریم.»
یکی از انتقادات اصلی و اساسی که کارشناسان برنامه ریزی شهری به مسئولان شهرسازی و شهرداری‌های سابق می‌گیرند این است که به جای توسعه حمل و نقل عمومی به ساخت و توسعه بزرگراه‌ها و اتوبان‌ها اهتمام ورزیده‌اند و به عبارت دیگر رویکرد اتوبان‌محور و ماشین‌محور داشته‌اند. درحالی که احداث ایستگاه‌های تاکسی، احداث ایستگاه‌های وسایل نقلیه عمومی و توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی می‌تواند از ایجاد ترافیک و اختلال در رفت و آمد خودرو و مسافر جلوگیری نماید.
تاکسی‌های فرسوده
مشکل تاکسی‌های فرسوده از جمله مشکلاتی است که رانندگان تاکسی همیشه از آن گله دارند و می‌گویند آنچنان درآمدی نداریم که ماشین‌های فرسوده خود را تعویض کنیم و از عهده هزینه ماشین‌های جدید هم برنمی‌آییم. یک راننده تاکسی در این باره می‌گوید: «هنگامی که دخل من با خرجم جور در نمی‌آید چگونه می‌توانم یک تاکسی جدید بخرم و تاکسی فرسوده خودم را تحویل بدهم؟»
وی اضافه می‌کند: «در حال حاضر برای تعویض خودرو به ما وام 18 درصد پرداخت می‌شود در حالی که درگذشته بهره وام تعویض خودرو بسیار پایین بود و قیمت خودروها تا به این حد بالا نبود.
«مرتضی ضامنی» مدیرعامل تاکسی‌های شهری کشور درباره طرح نوسازی تاکسی‌های فرسوده می‌گوید:‌ «از بهمن 94 طرح نوسازی با همکاری سازمان برنامه و بودجه، بانک ها و شرکت خودروساز آغاز شد و تاکنون 71 هزار دستگاه فرسوده از رده خارج شده است.»
وی اضافه می‌کند: «امسال نیز 40 هزار دستگاه تاکسی نوسازی می‌شود تا ان‌شاءالله طی دو سال آینده انباشت فرسودگی به صفر برسد. به گفته مدیرعامل تاکسی‌های شهری، هرچه پیش‌تر رویم، تاکسی‌های فرسوده بیشتری به این خانواده اضافه خواهد شد و امروز یک سوم از کل تاکسی‌های شهری کشور فرسوده شده‌اند.»