پیامدها و مشکلات خریدهای اینترنتی - بخش نخست

خرید اینترنتی با ترس یا اطمینان خاطر!

کد خبر: ۱۵۱۶۹۰

تاریخ: ۱۸ دی ۱۳۹۷ - ۱۹:۲۴

فریده شریفی

شیوه خرید اینترنتی یا اصطلاحاً خرید آنلاین چند وقتی است که به همراه دیگر کاربردهای اینترنتی و فضای مجازی وارد خانه‌ها شده و زندگی انسان‌ها را تغییر داده است. کافی است با یک حرکت ساده و کلیک روی گزینه خرید و سفارش کالا، محصول موردنیاز خود را خریداری نمایید و در وقت و هزینه صرفه‌جویی کنید. اما به راستی نشستن در خانه یا اداره و سفارش کالا به همین راحتی است و بدون مشکل و دردسر می‌توان به کالای مناسب خود دست پیدا کرد؟
از هنگامی‌که دروازه‌های دنیای الکترونیک و عصر دیجیتالی به روی جوامع و کشورها باز شد و اعضای جامعه بین‌الملل با توسعه اینترنت و گسترش فضای مجازی به یکدیگر نزدیک‌تر شدند ارتباطات افزایش یافت و در درون کشورها نیز فاصله‌ها کم و کمتر شد به گونه‌ای که انسان‌ها در حالی‌که در خانه یا محیط کار نشسته‌اند می‌توانند در اسرع وقت با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و غذای سفارشی، کالا و خدمات سفارشی خود را ازطریق اینترنت فراهم کنند.
عمده‌ترین مزیت خرید اینترنتی
تغییر سبک زندگی، تسهیل دسترسی به اینترنت، وجود اطلاعات فراوان درمورد محصولات، امکان مقایسه کالاها با یکدیگر و قیمت‌های آنها، صرفه‌جویی در زمان، تنوع محصولات، عدم تحرک  فیزیکی سهولت در انتقال و جابه‌جایی کالا و ... ازجمله مهم‌ترین مزیت‌های خرید اینترنتی هستند. درواقع خرید مجازی ویژگی‌هایی دارد که در مقایسه با خریدهای حضوری مطلوب‌تر است و خریداران را جذب می‌نماید.
اما آیا خریدهای اینترنتی فقط دارای مزیت هستند و مشکلات و نواقصی در این نوع خریدها وجود ندارد؟ این بحثی است که با تعدادی از کارشناسان و خریداران درمیان گذاشته‌ایم و درصدد هستیم به یک نتیجه‌گیری کامل و مطلوب در این زمینه دست پیدا کنیم.
«زهره کدخدایی» کارشناس مسائل اجتماعی در این باره می‌گوید: «از هنگامی‌که عصر دیجیتالی آغاز شده و اینترنت و فضای مجازی زندگی‌ها را متحول کرده باید انتظار بسیاری از تغییرات را در زندگی‌های سنتی داشته باشیم و یکی از آنها هم خرید اینترنتی یا اصطلاحا سفارش آنلاین است که طی آن خریدار و فروشنده همدیگر را نمی‌بینند و فقط ازطریق فشار یک دکمه و کلیک صفحه نمایش به تبادل و خریدوفروش کالا می‌پردازند.»
وی اضافه می‌کند: «سفارش آنلاین در کنار بسیاری از مزایایی که دارد ازجمله سهولت در انتقال کالا، صرفه‌جویی در وقت، دسترسی جهانی به کالا و خدمات، انعطاف‌پذیری در زمان خرید، تنوع محصولات و سهولت در سفارش خرید، مشکلاتی را هم دربردارد به طور مثال خریدار هنگام دریافت کالا ممکن است متوجه شود که محصول اشتباهی برایش ارسال شده است، ممکن است سایز، رنگ، کیفیت محصول با شرایطی که خریدار سفارش داده هماهنگ نباشد و این مشکلات در شرایطی است که بسیاری از فروشندگان آنلاین تاکید دارند که کالا را تعویض نمی‌کنند یا درصورت تعویض هزینه حمل‌ونقل کالا به عهده خریدار است. درواقع همین مشکلات باعث شده که بسیاری از خریداران به همان شیوه سنتی خرید حضوری روی آورند و ازخرید آنلاین منصرف شوند.»
خانمی که خود را «خواجه‌پور» معرفی می‌کند به گزارشگر کیهان می‌گوید: «به جرات می‌توانم بگویم که ازلحاظ خرید اینترنتی هیچ وقت شانس نداشته‌ام یا به عبارت بهتر می‌توانم بگویم که صداقت و روراستی از فروشندگان ندیده‌ام. به طور مثال چندی پیش یک کرم صورت و یک عطر از طریق اینترنتی سفارش دادم که در صفحه مانیتور رایانه کاملا آن را بررسی کردم و حتی ازطریق شماره‌ای که در صفحه آن فروشگاه اینترنتی برای تماس مستقیم گذاشته بودند با آنان تماس گرفتم و شرایط و کیفیت محصول را جویا شدم و پس از این بررسی‌ها بود که این محصولات را سفارش دادم اما هنگامی‌که این محصولات را برایم ارسال کردند دیدم که اندازه آن کرم صورت از اندازه یک انگشت هم کوچک‌تر است! درحالی‌که من آن را حداقل به اندازه یک کف دست دیده بودم و آن عطر گرانقیمت هم آن‌قدر کوچک بود که بعد از چند بار استفاده تمام شد و من ماندم و حسرت سفارش اینترنتی؟!»
آقایی که ترجیح می‌دهد خود را معرفی نکند به گزارشگر کیهان می‌گوید: «چند وقت پیش از طریق آگهی یک فروشگاه اینترنتی تصمیم گرفتم یک ساعت مچی بخرم چراکه بعد از مطالعه مشاهده کردم که قیمت آن از فروشگاه‌های حضوری بهتر است و با احتساب رایگان بودن حمل‌ونقل آن به ظاهر سود زیادی خواهم کرد!»
وی اضافه می‌کند: «بالاخره ساعت مچی را سفارش دادم و هزینه آن را نیز اینترنتی پرداخت کردم و شاد و خوشحال منتظر دریافت ساعت مچی خودم بودم که پس از ارسال آن وقتی جعبه ساعت را باز کردم متوجه شدم ساعت مچی زنانه است و اشتباه آن را ارسال کرده بودند و در جواب اعتراض و گله من که با آنها تماس گرفتم با کمال خونسردی به من گفتند اگر متاهل هستید به همسرتان هدیه دهید و اگر مجرد هستید برای همسر آینده خود نگه دارید!»
این آقا تصریح می‌کند: «واقعا جواب این فروشندگان اینترنتی را که ذره‌ای صداقت، شفافیت و روراستی در آنها نیست چگونه باید داد؟ با توجه به اینکه می‌دانستم پیگیری این موضوع وقت و هزینه بیشتری برای من دربر خواهد داشت و اعصاب من بیشتر متشنج خواهد شد از ساعت مچی گذشتم!»
رقابت بازار سنتی و اینترنتی
این روزها فروشگاه‌های اینترنتی رقبای جدی بازار سنتی شده‌اند و بسیاری از فروشندگان بازار سنتی از وجود این رقیبان گله دارند. یک طلا‌فروش که در حوالی خیابان لاله‌زار مغازه دارد در این زمینه به گزارشگر کیهان می‌گوید: «مشکلات ترافیکی، آلودگی هوا، صرفه‌جویی در مصرف سوخت و انرژی، جست‌وجوی آسان کالا و مشاهده فوری و آنلاین محصولات باعث شده که بسیاری از شهروندان ازخانه‌های خود بیرون نیایند و از طریق فضای مجازی و اینترنتی کالای مورد نیاز خود را سفارش دهند.»
وی اضافه می‌کند: «نمی‌توان منکر گرانی طلا و اجناس و کالاهای دیگر بود اما در همین شرایط گرانی هم بسیاری از افراد به خریدهای اینترنتی روی آورده‌اند و مغازه‌های ما خالی از مشتری شده است. به نحوی که گاهی روزها می‌گذرد و حتی یک مشتری هم نداریم.»
این طلافروش تصریح می‌کند:‌ «به دلیل همین رقابت بین بازار سنتی و بازار اینترنتی ما هم تصمیم گرفتیم صفحاتی در پیام‌رسان‌های گوشی‌های همراه ایجاد کنیم و محصولات خود را در شبکه های اجتماعی معرفی نماییم تا خریداران را تشویق به خرید کنیم و از بازار اینترنتی عقب نمانیم.»
کارشناسان اقتصادی معتقدند در عصر دیجیتالی و توسعه ارتباطات این فروشندگان هستند که باید براساس رفتارهای مصرف‌کننده شیوه‌های خود را تغییر دهند و چه به صورت سنتی یا اینترنتی بهترین شرایط را برای عرضه محصولات خود فراهم نمایند تا خریداران با توجه به ذوق و سلیقه خود راه و مسیر خرید خود را انتخاب کنند.
تفاوت خرید سنتی و اینترنتی
فروشگاه‌های اینترنتی هم مثل مغازه‌ها تلاش می‌کنند موجودی خود را بفروشند. اما با روش‌های خاص خود از جمله پیشنهادات ویژه، ارایه تخفیف، تبلیغات فراوان و... خریداران را به سمت فروشگاه‌های خود جلب می‌کنند.
خانمی که مشغول خرید از یک فروشگاه مواد غذایی است به پرسش گزارشگر کیهان درباره تفاوت خرید اینترنتی و خرید سنتی اینگونه پاسخ می‌گوید: «لذتی که در خرید کالا به صورت مستقیم وجود دارد در خرید اینترنتی وجود ندارد. انتخاب کالا، لمس فیزیکی اجناس، معاشرت و آشنایی با افراد مختلف از مهم‌ترین دلایل مراجعه به فروشگاه‌ها به طور مستقیم و خرید حضوری است.»
وی اضافه می‌کند: «متأسفانه امروزه تمامی زندگی‌ها ماشینی شده و عدم تحرک فیزیکی بیماری‌های زیادی را به وجود آورده به همین دلیل باید تلاش کنیم که از زندگی ماشینی فاصله بگیریم و تحرک و سرزندگی ایجاد کنیم، خرید حضوری و مراجعه مستقیم به فروشگاه‌ها در انسان انگیزه و اشتیاق زیادی به وجود می‌آورد و مسلما سلامتی هم به همراه خود دارد.»
خانمی دیگر که در همین فروشگاه مشغول خرید است به گفت‌وگوی ما می‌پیوندد و می‌گوید: «برخی از اقلام زندگی و کالاها را می‌توان مستقیما از فروشگاه‌ها خریداری کرد ولی برخی دیگر از کالاها را بهتر است به صورت اینترنتی تهیه نمود به طور مثال پسرم چندی پیش یک لب‌تاپ از طریق اینترنتی سفارش داد که برایش ارسال کردند و بسیار هم راضی بود چرا که چند روز متوالی برای خرید آن جست‌وجو و مطالعه کرده بود تا نهایتا مدل مناسب را انتخاب و سفارش داد. در حالی که چند سال پیش که خرید و فروش اینترنتی چندان رایج نبود وقت زیادی گذاشت و به فروشگاه های متعدد مراجعه کرد تا رایانه موردنظر خود را تهیه کند.»
وی اضافه می‌کند: «بهترین شرایط برای خرید اینترنتی این است که حوصله به خرج دهیم و مثل خرید سنتی عمل کنیم یعنی چند روز وقت بگذاریم و از طریق کانال‌های متعدد مجازی، فروشگاه‌های اینترنتی و سایت‌های مختلف فروش کالا، آن محصولی را که می‌خواهیم بررسی کنیم و پس از آنکه از کیفیت آن، قیمت آن و مناسب بودن آن اطمینان حاصل کردیم آن را سفارش دهیم. عجله کردن وخرید بدون مطالعه اینترنتی همیشه پشیمانی به بار می‌آورد.»
مشکل خرید اینترنتی
«زهره کدخدایی» کارشناس مسائل اجتماعی در این باره می‌گوید: «یکی از مشکلات عمده خرید از فروشگاه‌های اینترنتی، عدم شناخت درست از این فروشگاه‌ها است که در نهایت به عدم رضایت مشتری منجر می‌شود. خریداران نباید فریب آگهی‌های تبلیغاتی و اطلاعات نادرست برخی از فروشگاه های اینترنتی را بخورند و سریعا به سفارش کالای مورد نیاز خود بپردازند بلکه باید به مقایسه محصولات فروشگاه‌های اینترنتی بپردازند و بعد از اطلاع کامل از کیفیت، قیمت، نحوه ارسال و شرایط ارسال و... به خرید اینترنتی اقدام کنند.»
به گفته این کارشناس همان مشکلاتی که در خریدهای سنتی وجود دارد در فروشگاه های مجازی هم یافت می‌شود، لیکن نباید فریب تبلیغات را بخوریم و باید دست به یک انتخاب آگاهانه، منطقی و کاملا آزادانه بزنیم تا کالای مناسب خود را خریداری نماییم.
آگاهی، مطالعه، شناخت و دقت کافی در انتخاب محصول چه اینترنتی و چه حضوری و مستقیم بهترین راه سفارش و خرید کالا است و تصور غلط درباره ارزان‌فروشی در فروشگاه‌های اینترنتی از جمله مواردی است که موجب افزایش نارضایتی در میان مشتریان نسبت به خریدهای اینترنتی می‌شود.