هوشیاری در برابر مرگ خاموش و راهکارهای کاهش آمار تلفات با گاز منواکسید کربن - بخش پایانی

زندگی‌هایی که با غفلت خاموش می‌شوند!

کد خبر: ۱۵۱۲۱۰

تاریخ: ۱۲ دی ۱۳۹۷ - ۲۰:۱۴

گالیا توانگر
نگاهی به اخبار حوادث نشان می‌دهد که در راس خبرهای این بخش از روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها همواره اخبار مربوط به گازگرفتگی و تلفات آن - به ویژه در نیمه دوم سال- قرار دارند. قاتل نامرئی با خونسردی هر چه تمام‌تر وارد عمل شده و جان همگان را می‌گیرد. برایش مهم نیست که سن و سال شما چقدر است و چه برنامه‌ریزی‌هایی برای آتیه خود دارید؟ بنابراین باید در برابرش نهایت هوشیاری را با اعمال تمام و کمال نکات ایمنی به کار ببندید. کوچک‌ترین غفلت مساوی با یک مرگ  بی‌صدا به ویژه در شب‌های سرد زمستانی است.
با هم نمونه‌هایی از این اخبار را در اقصی نقاط کشور مرور می‌کنیم که مربوط به همین هفته اخیر است. باشد که تلنگری به ذهن غافلان باشد.
-سرهنگ قدرت حیدری زاد جانشین انتظامی شهرستان ایلام می‌گوید: «در پی اعلام خبر کلانتری ۱۱ مبنی بر مرگ مشکوک یک پیرزن، مأموران بلافاصله جهت بررسی موضوع به محل حادثه اعزام شدند. در بررسی‌های انجام شده مشخص شد این پیرزن ۸۴ساله بر اثر گازگرفتگی جان خود را از دست داده است.»
-سرهنگ رسول فراهانی فرمانده انتظامی شهرستان قزوین می‌گوید: «خبر گاز گرفتگی و فوت ۲ جوان در روستای طرز کش در بخش کوهین شهرستان قزوین از طریق تماس یکی از شهروندان به پلیس اعلام شد. با حضور سریع ماموران پلیس و عوامل امدادی در محل، مشاهده شد که ۲ جوان ۲۴ و ۲۵ ساله در داخل خانه باغی در روستا، جان خود را از دست داده‌اند.»
- فریبرز راشدی رئیس ‌مرکز فوریت‌های پزشکی زاهدان می‌گوید: «صبح امروز بر اثر مسمومیت با گاز مونواکسید کربن در شهرستان «سیب و سوران» سیستان و بلوچستان متاسفانه ۳ نفر جان خود را از دست دادند.»
قاتل خاموش
در کمین رانندگان بین راهی
هرگز برای گرم کردن داخل خودرو یا چادر مسافرتی از گاز پیک‌نیک استفاده نکنید. در مورد مسمومیت با گاز مونوکسید کربن در ارتباط با خودرو رعایت دو نکته الزامی است: یکی اینکه روشن کردن ماشین در محیط بسته پارکینگ و گاراژ منجر به تولید گاز سمی منواکسیدکربن می‌شود. و مورد دوم اینکه هیچ گاه برای گرم کردن فضای داخل خودرو از پیک نیکی استفاده نکنید. ماشین را در کنار جاده پارک کرده و به یک استراحتگاه بروید.
جلال ملکی سخنگوی آتش‌نشانی تهران می‌گوید: «ساعت ۸:۴۵ صبح امروز(5/10/97) یک مورد گازگرفتگی داخل خودرو در محله طرشت، بلوار عزیزی به سامانه ۱۲۵ آتش‌نشانی تهران اطلاع داده شد که بلافاصله ایستگاه ۸ آتش‌نشانی به محل اعزام شد.»
وی ادامه می‌دهد: «در بررسی‌ها مشخص شد که این مورد در یک پراید با شماره پلاک شهرستان اتفاق افتاده که متاسفانه فردی که داخل خودرو بوده و حدود ۵۵ سال سن دارد، فوت شده است. مشاهده شد که شیر گاز پیک نیک باز بوده و با توجه به اینکه شعله، خاموش شده بود و شیشه‌ها نیز بسته بوده، احتمال دارد هوای داخل خودرو تمام شده باشد و پخش منواکسیدکربن باعث فوت این فرد شده باشد. البته ساعت ۹:۴۰ صبح محل به عوامل انتظامی تحویل داده شده و علت مرگ را عوامل پزشکی قانونی اعلام می‌کنند.»
سخنگوی آتش‌نشانی تهران در ادامه با‌اشاره به اینکه هر سال در روزهای سرد سال شاهد چنین حوادثی هستیم، بیان می‌کند: «بیشتر در روزهای سرد سال شاهد چنین حوادثی خصوصا در داخل خودروهای سنگین هستیم. برخی رانندگان به دلیل اینکه شب را مجبور هستند داخل خودرو بگذرانند و به مسائل ایمنی ‌اشراف ندارند، برای گرم کردن خود از پیک نیک استفاده می‌کنند که روشی بسیار خطرناک است و امیدواریم که با بالا رفتن آگاهی رانندگان در آینده شاهد چنین اتفاقاتی نباشیم.»
یک لحظه غفلت، یک عمر پشیمانی
نه زحمت تعمیر و چک کردن وسایل گرمایشی را می‌کشید و نه می‌خواهید پول آنچنانی در این مورد خرج کنید. غافل از اینکه قاتل خاموش روزنه‌های نفوذش از همین دریچه غفلت و پشت گوش انداختن‌های شما گشوده می‌شود.
در اثر احتراق هر نوع ماده سوختنی به‌خصوص در محیط‌های در بسته و فاقد اکسیژن ممکن است مونوکسید کربن تولید شود. گازی که به علت عملکرد نامناسب وسیله گرمایشی در اثر سوخت ناقص، نصب نادرست یا استفاده ناصحیح از آن ایجاد می‌شود. غلظت مونوکسید در مقادیر بسیار پایین نیز برای انسان خطرناک و کشنده است.
گیجی، کرختی مزمن، سردرد ناگهانی و بدون دلیل از علائم شایع گاز گرفتگی است که افراد سالم به دلیل اینکه علائم ذکر شده دیرتر در آنها بروز می‌کند باید کاملا هوشیار بوده و با مشاهده این علائم، در افرادی که حساس‌تر هستند، سریع اقدامات اولیه را انجام دهند.
مهرداد نیکویی یک تعمیرکار متخصص وسایل گرمایشی منازل برایمان درباره نکات ایمنی توضیح می‌دهد: «از نصب آبگرمکن در محیطی بسته مانند حمام خودداری کرده و در منازل و فضاهای بسته هیچ‌گاه از بخاری بدون دودکش استفاده نکنید. هرگز از بخاری برای گرم کردن فضای داخل حمام استفاده نکنید و بدانید مسدود شدن دودکش سبب ورود گازهای خطرناک از جمله مونوکسیدکربن(CO) به داخل خانه شده و باعث خفگی در اثر گازگرفتگی می‌شود.
بعضی از خانواده‌ها وقتی هوا خیلی سرد می‌شود یکی و دو تا ازشعله‌های اجاق گاز را روشن    می‌گذارند! برای گرم کردن محیط‌های مختلف همچون منزل هرگز از اجاق گاز استفاده نکنید، چرا که گازCO حاصل از سوختن شعله در محیط منتشر شده و باعث مسمومیت می‌شود.»
وی با بیان اینکه رنگ شعله وسایل گازسوز باید کاملا آبی باشد، تصریح می‌کند: «بستن تمام درها و دریچه‌های منزل و پوشاندن آنها به طور کامل در زمستان باعث عدم ورود هوای تازه به ساختمان شده و همین امر موجب سوختن ناقص گاز در وسایل گازسوز می‌شود. همچنین موجب کمبود اکسیژن و عدم خروج گازهای سمی شده و احتمال گازگرفتگی افراد را بسیار بالا می‌برد.»
این تعمیرکار متخصص تاکید دارد که نصب دستگاه حساس به گاز مونوکسیدکربن در مکان‌های مناسب منزل می‌تواند شما را از خطر گازگرفتگی نجات دهد.
وی درتکمیل صحبت هایش به این نکات ریز و مهم ‌اشاره می‌کند: «هنگام خرید وسایل گرمایشی و سرمایشی به علائم استانداردهای لازم توجه داشته باشید. هنگام نشت گاز باید بلافاصله شیر اصلی گاز را ببندید.
در پایان فصل سرما و برچیدن بخاری گازی خروجی شیر گاز را با درپوش مسدود کنید و چگونگی استفاده از گاز و وسایل گازسوز را به اعضای خانواده آموزش دهید و با توجه به اینکه کودکان معمولا با شیر گاز بازی می‌کنند، باید خطرات این عمل را به آنان گوشزد کرد.
اجاق گاز، بخاری یا هر وسیله گازسوز دیگر را در کوران باد و نزدیک در و پنجره و وزش باد قرار ندهید. گرفتن انشعاب از یک شیر برای چند وسیله گازسوز خطرناک است.
از بست ویژه شیلنگ گاز در اتصال وسایل گازسوز استفاده کنید. طول شیلنگ گاز برای اتصال به وسیله گازسوز حداکثر 1/5 متر است و هرگز نباید بیشتر از این مقدار باشد.»
نکات ایمنی در رابطه با
دودکش‌های وسایل گرمایشی
برخی‌ها از قدرت خلاقیت شان در تعمیر و سرویس وسایل گرمایشی بهره می‌گیرند تا هزینه کمتری بپردازند، غافل از اینکه این ره به مرگی نابهنگام منجر می‌شود. برای مثال لوله دودکش را در یک سطل آب هدایت می‌کنند!! از قرار دادن انتهای دودکش‌ها در سطل آب خودداری کنید. این گاز در آب حل نشده و تنها باعث مسدود شدن مسیر خروجی آن شده و گاز از طریق دیگر خارج و وارد فضای داخلی محیط می‌شود.
استفاده مشترک از یک دودکش برای چند وسیله گازسوز بسیار خطرناک است بنابراین هر وسیله گازسوز باید دارای یک دودکش استاندارد، مجزا و مجهز به کلاهک H باشد.
قبل از نصب وسایل گازسوز از باز بودن مسیر دودکش اطمینان حاصل کرده و به طور متناوب بررسی کنید.
دودکش و اتصالات آن باید از جنس مقاوم و بدون هیچ‌گونه منفذ یا نشتی در سرتاسر آن باشد. به‌ کارگیری لوله‌های آکاردئونی آلومینیومی مجاز نیست. انتهای کلیه دودکش‌ها باید یک متر از سطح بام و حداقل یک متر از دیوار جانبی بام فاصله داشته و دارای کلاهک ویژه به شکل H باشد.
برای خانه و فضاهای کوچک هیچ‌گاه از بخاری بدون دودکش استفاده نکنید و برای پیدا کردن نشت گاز از کف صابون یا مایع ظرفشویی استفاده کنید و هرگز از کبریت و فندک برای آزمایش نشتی گاز استفاده نکنید.
سید حمید موسوی مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی شهرداری زنجان می‌گوید: «اگر از وسایل شعله‌دار (انواع بخاری‌های گازی، نفتی، شومینه، آبگرمکن، پکیج ) استفاده می‌شود ،هرگز تمام راه‌های ورودی هوا را نبندید و حتماً مسیر مناسبی را برای ورود اکسیژن و هوای تازه به محیط در نظر بگیرید و قبل از نصب بخاری از باز بودن مسیر دودکش‌های داخل دیوار اطمینان حاصل کنید.»
وی ادامه می‌دهد: «دودکش‌های داخل دیوار از جنس سیمانی بوده و باید تا انتها بالا رفته باشد و از سطح بام نیز ۸۰ سانتی متر بالاتر آمده باشد و در انتها کلاهک H نصب شود. از مکش مناسب دودکش‌ها اطمینان حاصل کنید. بهترین نشانه برای کارکرد صحیح دودکش‌ها این است که بدنه آنها همواره باید داغ باشد. سرد بودن دودکش بخاری، زمانی که روشن است و همچنین زرد و نارنجی بودن شعله بخاری از نشانه‌های تولید این گاز خطرناک است که باید بررسی شود.»
مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی شهرداری زنجان در تکمیل صحبت هایش می‌گوید: «در داخل واحد و برای وسایل گرمایشی و شعله دار، فقط از دودکش‌های ورق سفید گالوانیزه استفاده کنید. این دودکش‌ها مقاومت فیزیکی بیشتری دارند و به خوبی داخل هم چفت می‌شوند اما دودکش‌های متفرقه مثل آلومینیومی، آکاردئونی، فنری و... این خاصیت را ندارند و به مرور دچار نقص شده و گاز مونواکسید کربن را به داخل محیط منتشر می‌کنند ضمن اینکه به دلیل خاصیت ارتجاعی دودکش‌های فنری به سهولت از محل اتصال خود خارج می‌شوند.»
شهر زنجان بیشترین آسیب دیدگان با گاز مونواکسیدکربن را دارد
اصغر جعفری رئیس‌مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی زنجان به آمار مسمومیت با مونواکسید کربن طی هشت ماه امسال در استان زنجان‌اشاره کرده و می‌گوید: «طی این بازه زمانی تا به امروز ۶۳ نفر دچار مسمومیت شده‌ و سه نفر نیز فوت‌ شدند. »
جعفری تأکید می‌کند: «اقدامات اولیه اورژانسی حفظ خونسردی و خارج کردن افراد از داخل محیط به بیرون و باز کردن در و پنجره‌ها جهت جلوگیری از مسمومیت کسی است که برای نجات رفته، باز کردن یقه پیراهن و کمربند و لباس‌های تنگ، گرم کردن شخص با پتو از مهم‌ترین اقدامات برای نجات مصدومین براثرگازگرفتگی است.»
وی با استناد به آمار موجود توضیح می‌دهد: «طی ۱۲ ماه سال ۹۶ حدود ۱۵۸ نفر دچار مسمومیت با گاز منواکسیدکربن شدند که ۴ نفر هم جان خود را از دست دادند و گازهای خطرناک مانند منواکسیدکربن که در اثر احتراق ناقص تولید می‌شوند، یکی از عوامل عمده مرگ و میر در ساختمان‌ها است. شهر زنجان، ابهر، خدابنده و خرمدره به تربیت بیشترین آسیب دیدگان با گاز مونواکسیدکربن را دارند.»
مدیرعامل شرکت گاز استان زنجان به لزوم استفاده از بخاری‌های استاندارد در فصل سرما تاکید کرده و می‌افزاید: «مصرف‌کنندگان باید هنگام خرید وسایل گرمایشی از استاندارد بودن آن اطمینان حاصل کنند. باید پس از نصب وسایل گرمایشی تست نشت‌یابی انجام شود و نباید برای گرم نگه داشتن فضای خانه تمامی منفذها را مسدود کرد چرا که انجام چنین اقدامی موجب بروز گازگرفتگی می‌شود. بعضی افراد اقدام به قرار دادن لوله بخاری در داخل ظرف آب یا قرار دادن بخاری در داخل حمام می‌کنند که این امر‌اشتباه و خطرساز است.
مجهز کردن بخاری‌های دودکش‌دار گازی به وسایل ایمنی مانند سنسورِ حساس به کاهش اکسیژن و سنسور حرارتی ضرورت دارد و باید از نصب این گونه وسایل ایمنی بر روی بخاری اطمینان حاصل شود.»