بررسی علل و چرایی رخداد فاجعه دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات

ترمزی که حیات دانشجویان را بُرید!

کد خبر: ۱۵۱۰۸۷

تاریخ: ۱۱ دی ۱۳۹۷ - ۱۹:۲۳

«سرویس علمی/آموزشی»
حادثه جانکاه بود و خبر بس ناگوار. تنها 22 دقیقه از ظهر روز سه‌شنبه 4 دی ماه گذشته بود که اتوبوس دانشجویان دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران به علت نقص سیستم ترمز، 8‌تن از دانشجویان به نام‌های سجاد پور احسان، علی حسینی‌زاده نوا، احسان صفایی، رحمان عقلمند، سارا رادمنش، محمد علی ابوالفتحی، محمد‌جواد هوشنگی و نیلوفر رادمهر بهمراه راننده اتوبوس و پدر یکی از دانشجویان را به کام مرگ فرستاد و خانواده ایشان را داغدار نمود!
اکنون با گذشت یک هفته از آن فاجعه اما زمان آن رسیده تا ابعاد این رویداد ناگوار را دقیق‌تر بررسی نمود تا بلکه بتوان قضاوت درستی درباره مقصرین و مسببین این حادثه داشت.
جانمایی افتضاح!
اصولاً هر دانشجو یا مراجعه‌کننده‌ای که گذرش به واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد افتاده باشد، در مواجهه نخست از خود خواهد پرسید که دلیل فاصله چند کیلومتری طولی و چند صد متری ارتفاعی میان دانشکده‌های علوم پایه و علوم انسانی با دانشکده فنی و مهندسی، چیست؟! برای پاسخ به این سؤال اما باید به دوران دولت‌های پنجم و ششم موسوم به سازندگی بازگشت که اتفاقا کلنگ ساخت دانشکده فنی این دانشگاه در آن برهه زده شد و اتفاقاً به‌دست رئیس‌همان دولت نیز افتتاح گردید!
شواهد امر نشان می‌دهد که به غیر از انگیزه‌های توسعه‌طلبانه روسای وقت دانشگاه آزاد و تلاش برای تصرف ارتفاعات منطقه 5 پایتخت‌– که هر از گاه، خبر تجمعات ساکنان بومی منطقه حصارک در اعتراض به تصرف غیرقانونی زمین هایشان توسط واحد علوم و تحقیقات به‌گوش می‌رسد! – هیچ دلیل دیگری برای این اقدام نمی‌توان یافت چراکه استدلال مسئولان وقت آن بوده که احتمالاً با تصرف بلندترین ارتفاعات منطقه حصارک و لاجرم بودن رفت و آمد دانشجویان، اساتید و کارکنان واحد به آن نقطه دوردست، خواه‌ناخواه مسیر تردد ایشان در دامنه‌های پایین‌تر ارتفاعات شمال غرب تهران نیز به انضمام مایملکات واحد علوم وتحقیقات در خواهد آمد و با این حربه، به مقصود تصرف اراضی خواهند رسید.
احمد خرم، وزیر راه و ترابری در دولت اصلاحات اظهار داشته است: «طرح احداث دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات در شمال غرب تهران در دولت پنجم یا ششم و زمان شهرداری آقای کرباسچی مطرح شد. این دانشگاه در ارتفاع بالای ۱۸۰۰ متر ساخته شده که در اختیار منابع ملی بود و قانوناً ساخت و سازدر آن‌جا غیرمجاز محسوب می‌شد. همان زمان‌بنده وزیر راه و ترابری بودم و در آن دوره و قبل از آن مسئولیت کمیته راهبردی سبز کردن دامنه البرز را بر عهده داشتم که با این پروژه مخالفت کردیم اما به دلیل حمایت‌هایی که از دانشگاه آزاد صورت می‌گرفت، یک تکه زمین را تصرف کردند و سپس هر‌ از‌گاهی ده‌ها هکتار دیگر را به تصرف خود درمی‌آوردند. طبق طرحی که ارایه دادیم قرار شد مسئولیت سبز کردن ارتفاع ۱۸۰۰ متری در مناطق ۱ و ۲ و ۴ و ارتفاع ۱۴۰۰ متری در منطقه ۵ را انجام دهیم که دانشگاه آزاد واحد علوم وتحقیقات نیز در این محدوده قرار داشت. ما سه سال در آنجا کار کردیم و بعد از آن مانع اجرای فعالیت‌مان شدند. طی آن سه سال دانشگاه آزاد را کنترل می‌کردیم که تصرف بیش از این صورت نگیرد، اما کاملا غیرقانونی و قلدرمآبانه این کار را انجام دادند و به این قلدری هم افتخار می‌کردند.»
در این بین، همین ارتفاع زیاد، فاصله طولانی میان دانشکده‌های واحد علوم وتحقیقات و کوهستانی بودن مسیر باعث شده است که شیب مسیر تردد اتوبوس‌های داخل دانشگاه، در برخی از مقاطع راه از حد استاندارد نیز تجاوز کرده و ریسک بروز حوادث را بسیار افزایش یابد که مع‌الاسف شد آنچه نباید می‌شد!
اتوبوس‎های منقضی!
طی سالیان گذشته یکی از اصلی‌ترین انتقادات منتقدین نسبت به مدیران دانشگاه آزاد، نحوه هزینه کرد شهریه‌های دانشجویان و نداشتن بیلان‌کاری شفاف در این زمینه بوده است. حادثه اخیر اما آتش انتقادات اینچنینی را دوباره شعله‌ور کرد و این ابهام را در اذهان پدید آورد که چرا باید به بهانه صرفه‌جویی و پایین آوردن هزینه‌های جاری، از ناوگانی فرسوده برای جابه‌جایی دانشجویان استفاده نمود و با جان آنها بازی کرد؟!
مدیرعامل ستاد معاینه فنی شهرداری تهران می‌گوید: «در پی استعلام از سامانه سیمفا مشخص شد که اتوبوس واژگون شده ساخت شرکت شهاب تولید سال 1381 بوده است که متاسفانه با اینکه در سن فرسودگی قرار داشت اما معاینه فنی نداشته است.»!
همین بی‌توجهی پیمانکار حمل‌ونقل و ایضاً مدیران دانشگاه آزاد به استفاده از اتوبوس‌های استاندارد و دارای معاینه فنی باعث شد تا فاجعه‌ای بی‌بدیل و جبران ناپذیر در تاریخ این دانشگاه رقم زده شود و تلخکامی آن تا مدت‌ها برای دانشجویان به یادگار بماند!
ورود تله‎کابین به بازی‎های سیاسی!
پس از رخداد این فاجعه، رئیس‌کنونی شورای شهر تهران و معاون سابق عمرانی دانشگاه آزاد مدعی شد که برای جبران نقایص حمل‌ونقلی دانشگاه علوم و تحقیقات، کلنگ احداث تله کابین این واحد را بر زمین زده بود تا با راه‌اندازی سیستمی ایمن، از مخاطرات جابه‌جایی دانشجویان بکاهد که این امر تاکنون با نامهربانی‌های مدیران فعلی دانشگاه آزاد محقق نشده است.
در این میان اما مسئولین فعلی دانشگاه نیز ساکت ننشسته و نسبت به سخنان مسئولین سابق واکنش نشان دادند؛ رئیس‌سازمان رسانه‌های دانشگاه آزاد در حساب کاربری توئیتر خود نسبت به ادعایی درباره تله کابین واحد علوم و تحقیقات واکنش نشان داد و نوشت: تصادف اتوبوس حامل دانشجویان برای خانواده دانشگاه آزاد بسیار غم‌انگیز بود. برخی به جای تسلیت زخم زبان می‌زنند. آن هم به خاطر تله کابینی که با شکایت کیفری یک سازمان متولی منابع طبیعی و ایرادات فنی متوقف است. البته انتقال 40 هزار دانشجو با تله‌کابین غیرممکن است.
رئیس ‌دانشگاه آزاد نیز با غیرکارشناسی خواندن طرح تله کابین گفت: «برخی درباره تله کابین حرف‌هایی می‌زنند که به دور از عقل است. در حال حاضر نمی‌خواهم به بحث تله‌کابین ورود کنم. حدود ۵۰ ماشین در حال جابه جایی دانشجویان هستند. جمعیت علوم و تحقیقات زیاد است. امکان انتقال این جمعیت از در ورودی دانشگاه به دانشکده‌ها وجود ندارد. از لحاظ کارشناسی تله‌کابینی که کابین ۴نفره دارد، چگونه می‌تواند این تعداد دانشجو را جابه جا کند. تله‌کابین یک خط مستقیم است در حقیقت چگونه می‌تواند به دانشکده‌های مختلف سرویس دهد؟ تله‌کابین در چند جای خاص می‌ایستد که هیچ ربطی به دانشکده‌ها ندارد. تله‌کابین برای هتل فرهیختگان طراحی شده است، چرا حرفی می‌زنند که درد ما را بیشتر می‌کنند. آقایانی که این دانشگاه را طراحی کردند، بدون گاردریل طراحی کردند، پیچ آنچنانی گذاشته‌اند، تله‌کابین برای آن محیط مناسب نیست. اگر در باز شود و دانشجو به پایین پرت شود مسائل خاص خودش را دارد. چرا حرف‌های غیر کارشناسی می‌زنند. مسائل دیگری پشت آن وجود دارد.»
در پایان لازم به ذکر است که فارغ از تمامی این واکاوی‌ها و مجادلات، هیچ‌گونه عذری در توجیه پرپر شدن جمعی از دانشجویان معصوم، پذیرفتی نیست و امید است تا با اجرای اقدامات پیشگیرانه، از تکرار فجایع اینچنینی جلوگیری شود!