سوئیفت و استفاده از دلار به عنوان اسلحه

کد خبر: ۱۴۶۰۱۵

تاریخ: ۰۹ آبان ۱۳۹۷ - ۱۹:۴۵

دولت ترامپ در نخستین سال تصدی قدرت 44 هزار بمب انداخته است، این تعداد از شمار بمب‌هایی که پرزیدنت اوباما انداخته بیشتر است، در حالی که خود اوباما از این نظر از پرزیدنت بوش جلوتر بود. آمریکا دهه‌هاست که برخلاف توصیه بنیانگذارانی چون جرج واشنتگن که توصیه کرده‌اند آمریکا «باید حسن نیت و عدالت را در مورد تمام کشورها رعایت کند و در پی تقویت صلح و هماهنگی با همه باشد»، دردیگر کشورها‌ دخالت نظامی کرده است.
جنگ اقتصادی
اما آمریکا فقط از طریق نیروی نظامی عظیم خود نیست که قدرت خود را در سراسرجهان اعمال می‌کند. این کشور دلار را نیز به اسلحه تبدیل کرده و از سلطه اقتصادی خود نیز هم به عنوان یک هویج استفاده می‌کند و هم چماق.
در حالی که دولت آمریکا میلیاردها دلار را درقالب کمک‌های خارجی به سمت «دوستان» سرازیر می‌کند، اما طرف دیگر احتمال دارد که «دشمنان» خود را پشت درهای بسته سیستم مالی جهانی ببینند که آمریکا با استفاده از دلار به شکل کارآمدی کنترل آن را در اختیار دارد.
آمریکا دقیقا چگونه از دلار به عنوان اسلحه استفاده می‌کند؟ با استفاده از سیستم پرداخت بین‌المللی موسوم به سوئیفت. سوئیفت کوتاه شده «انجمن ارتباطات مالی بین بانکی بین‌المللی» است. این سیستم موسسات مالی را قادر می‌سازد تا اطلاعات مربوط به تعاملات مالی را در محیطی امن و استانداردسازی شده ارسال و دریافت کند. ازآنجا که دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی عمل می‌کند، سوئیفت سیستم بین‌المللی دلاری را تسهیل می‌کند.
سلطه سوئیفت و دلار اهرم بسیار قدرتمندی را در برابر دیگر کشورها به آمریکا می‌بخشند. آمریکا از این سیستم قبلا به عنوان چماق استفاده کرده است. در سال 2014 و 2015 همزمان با وخامت روابط بین این دو کشور، آمریکا دسترسی چند بانک روسی را به سوئیفت سد کرد. در موردی اخیرتر آمریکا تهدید کرده است که در صورت قصور این کشور از عمل کردن به تحریم‌های سازمان ملل علیه کره شمالی، راه دسترسی چین را به سیستم دلاری مسدود می‌کند. استیون مانشین وزیر خزانه‌داری در طول کنفرانسی که از شبکه سی ان بی‌سی پخش می‌شد، با تهدید به استفاده از این گزینه اقتصادی گفت: «اگر چین به این تحریم‌ها عمل نکند ما تحریم‌های اضافی را بر آنها وضع می‌کنیم و راه دسترسی آنها را به آمریکا و سیستم دلاری آمریکا و بین‌المللی مسدود می‌کنیم و این کار بسیار معنادار است.»
دورزدن حملات
شماری از کشورها از جمله چین، روسیه و ایران گام‌هایی را برای محدود کردن وابستگی خود به دلار برداشته‌اند و درحال همکاری برای ایجاد سیستم‌های پرداخت جایگزین هستند. شمار فزاینده‌ای از بانک‌های مرکزی به عنوان راهی برای متنوع کردن ذخایر خود به جز دلار، طلا خریداری کرده‌اند. منطقا جای هیچ تعجبی ندارد که کشورها با توجه به اینکه آمریکا زمین زیرپایشان را لرزان کرده، چنین تمهیداتی را به اجرا بگذارند، حتی اگر متحدان سنتی آمریکا هر چه می‌گذرد از قلدری اقتصادی آمریکایی‌ها بیشتر نگران می‌شوند.
روز 24 سپتامبر اتحادیه اروپا اعلام کرد که طرح‌هایی برای ایجاد کانال پرداخت ویژه‌ای برای دور زدن تحریم‌های اقتصادی آمریکا و تسهیل تجارت با ایران دردست اجرا دارد. رئیس‌سیاست خارجی اتحادیه اروپا فدریکو موگرینی بعد از دیدار با وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه، آلمان، روسیه، چین و ایران این موضوع را اعلام کرد. او گفت که این کانال پرداخت جدید به شرکت‌ها اجازه خواهد داد معاملات نفتی و دیگر معاملات تجاری خود را با ایران حفظ کنند. وی گفت: «از نظر عملی این کار بدان معنا خواهد بود که کشورهای عضو اتحادیه اروپا نهادی قانونی را برای تسهیل معاملات مالی قانونی با ایران تشکیل خواهند داد و این به شرکت‌های اروپایی اجازه خواهد داد براساس قوانین اتحادیه اروپا به تجارت با ایران ادامه دهند و درهای این نهاد می‌تواند برای دیگر شرکا در جهان نیز باز باشد.» این طرح با واکنش به تصمیم دونالد ترامپ مبنی بر خروج از توافق اتمی ایران اعلام شده است. اتحادیه اروپا، روسیه و چین در بیانیه مشترکی گفته‌اند که این «ابزار هدف خاص»، «برای کسانی که به تجارت قانونی با ایران ادامه می‌دهند، همکاری و اطمینان خاطرلازم را فراهم می‌کند.» دراین بیانیه همچنین گفته شده که امضا کنندگان توافق اتمی ایران «بر تعهد خود برای اجرای کامل و موثر این توافق با حسن نیت و در جوی سازنده تاکید دارند.» راجر شاناهان پژوهشگر موسسه لوری در سیاستگذاری‌های بین‌المللی این طرح را «خاری در چشم آمریکا» نامیده است. جنگ‌های اعلام نشده آمریکا تریلیون‌ها دلار هزینه دربرداشته است. جنگ اقتصادی نیز به بهای مشابهی تمام خواهد شد. دلارزدایی از اقتصاد جهانی احتمالا موجب به وجود آمدن یک بحران پولی در ایالات متحده خواهد شد و به نظر می‌رسد که این حرکت برای از اریکه پایین انداختن دلار در حال شدت گرفتن باشد. با این حال یک پیامد دیگر این روند برای دولت آمریکا، عمل نکردن آن به الزام مبتنی بر قانون اساسی برای تامین پول مطمئن است. بانک مرکزی این سیستم را با چاپ پول و سیاست پولی مداخله‌گرایانه خود به پیش می‌برد.
همانگونه که جیمز مدیسون می‌گوید: «از تمام دشمنان جامعه، شاید جنگ با آزادی از همه مخوف‌تر است، چرا که میکرب تمام دشمنان دیگر را در خود دارد و رشد می‌دهد.» جنگ همیشه هزینه‌های سنگینی در پی دارد، چه جنگ نظامی باشد چه اقتصادی.
نویسنده: مایکل ماهاری مدیر ارتباطات ملی در مرکز متمم دهم