دیپلماسی اقتصادی، کارویژه رسانه‌های برون‌مرزی و وزارت خارجه

کد خبر: ۱۴۵۷۸۹

تاریخ: ۰۶ آبان ۱۳۹۷ - ۱۹:۰۵

محمد پارسا نجفی

یکی از حلقه‌های مفقوده برای فعالیت رسانه‌های فرامرزی ایران، کم‌لطفی به برد موثر این رسانه‌ها در عرصه اقتصاد و بازارسازی به منظور ارزآوری و ‌اشتغال‌زایی جهت شکوفایی اقتصاد کشور است.
متاسفانه حتی شرکت‌هایی هم که بیشتر فعالیت‌های آنها باید بر محور صادرات باشد رغبت چندانی برای اثر بخشی در بازارهای صادراتی ندارند. این تنها به معنای خریدن چند دقیقه زمان جهت پخش تیزر ساده تلویزیونی نیست بلکه رسانه‌های مطرح دنیا مانند شبکه‌های مداخله‌گر آمریکا و اروپا و نمونه‌های کپی شده عربی آنها در خاورمیانه در ابعاد محلی سعی خود را برای زمینه‌سازی‌های فرهنگی و سیاسی به کار می‌گیرند تا در نهایت شرکت‌های غربی بتوانند در عرصه‌های مختلف، بازارهای کشور مورد نظر را هدف گیرند و به سود‌های سرشار دست یابند.
دقیقا عین این ماجرا در انتشار گسترده دروغ‌های پاول وزیر خارجه بوش پسر، مبنی بر وجود سلاح‌های شیمیایی آماده شلیک در عراق چند ماه قبل از جنگ مارس 2003 و تبلیغات وسیع پیرامون آن مشاهده شد. کافیست به خبرهای سراسر کذب آنها از اول سال 2003 رجوع کنید.
البته نیازی نیست زیاد دور برویم در همین خبرهایی که از سوریه هفت سال اخیر به گوش می‌رسید یا آنچه برای تحقق دموکراسی در ونزوئلا یک دهه اخیر دیده می‌شد؛ همه و همه قسمت‌هایی بود که در ابعاد رسانه‌ای برای تحقق هدف بسیار بزرگ با محوریت دیپلماسی اقتصادی دولت‌های غربی میان ابرشرکت‌های چندملیتی، وزارت خارجه‌های کشورهای غربی و رسانه‌های فرامرزی آنها تقسیم کار شده بود.
مثال‌های فوق تنها برای معرفی کارکرد شبکه‌های فرامرزی قدرت‌های غربی است و هرگز به این معنا نیست که ایران هم باید دنباله‌روی آنها باشد بلکه دقیقا بر عکس آن صادق است چرا که جنگ‌افروزی‌های آمریکا و اروپا در کشورهای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین موجب شده تا بتوانند بی‌نهایت از غرب متنفر باشند و در ابعاد رسانه‌ای به دنبال شبکه‌هایی باشند که به حقایق می‌پردازند. از این رو بیشتر ملت‌ها در جست‌وجوی شبکه‌های غیرغربی هستند اما این ما هستیم که باید بتوانیم رسانه‌های فرامرزی خود را به آنها بشناسانیم.
به بیان دیگر مردم بیشترکشورها یقین دارند که انتشار اخبار و تحلیل‌ها توسط شبکه‌های برون مرزی آمریکایی و اروپایی صد در صد با اهداف و اغراض سودجویانه صورت می‌گیرد و برای مثال نه دل غربی‌ها برای دفاع از حقوق بشر سوخته و نه آنها نگران صلح در جهان و.... هستند بلکه هر از چندی برای هدفی یکی از کشورها را به بازی می‌گیرند تا رقیبی را از میدان برانند یا سودی سرشار را شناسایی کرده و میل رسیدن به آن را دارند و رسانه‌ها مانند دستگاه دیپلماسی همان کشورها نقش زمینه‌ساز آن نقشه راه را بازی می‌کنند.
البته این به تنهایی نه کافیست نه کارایی خاصی دارد که تنها برخی حقایق درخصوص مسایل اقتصادی و سیاسی با هزینه‌های سنگین برای مردم دیگر کشورها گفته شود، بلکه باید در این مسیر به همکاری برای کمک‌های مشترک به اقتصاد چنین کشورهایی در جهان سوم پرداخت که یک سر آن نیز می‌تواند همکاری شرکت‌ها و سازمان‌های ایرانی در این مسیر باشد.
پس چه باید کرد؟
آنچه نیاز است داشتن نقشه راه برای ایجاد همکاری‌ها میان کشورهای جهان سوم برای سود مشترک بدون حضور غربی‌هاست که در این میان ایران هم می‌تواند یک طرف چنین همکاری‌هایی باشد. شناساندن نیازها و توانایی‌ها، بررسی چالش‌های هر یک از کشورها و شرکت‌های فعال اقتصادی‌شان تنها یکی از چنین راهکارهایی است.
یکی از ضروریات این است که شرکت‌های فعال در زمینه نفت، گاز و انرژی تمایل یابند به عنوان حامی رسانه‌ای با شبکه‌های برون مرزی ایران مانند پرس‌تی‌وی، العالم، ‌هیسپان تی وی و آی فیلم همکاری کرده و این شبکه‌ها نیز حامی رسانه‌ای ‌آنها باشند.
همچنین خوبست که این شبکه‌ها با شبکه‌های همسو از کشورهایی غیر از نظام سلطه غرب به این تفاهم برسند که مجموعه‌ای از همکاری‌ها را در دستور کار قرار دهند تا کشورهای تحت پوشش رسانه خود با مفاهیم کاربردی تری آشنا شوند و البته مردم را به مصرف محصولاتی رهنمون شوند که در کشورهای غیرغربی تولید می‌شود.
تقریبا بخشی از این مسیر را کشورهایی مانند چین، روسیه، آفریقای جنوبی و برزیل به صورت مجزا در دستور کار قرار داده‌اند اما می‌توان این همکاری‌های رسانه‌ای را با شدت و حدت بیشتری با یکدیگر متحد کرد.
اما وجه اصلی کار این است که شرکت‌هایی که علاقه‌مند به فعالیت در کشورهای دیگر هستند و سود خوبی نیز در این میان به دست آورده‌اند مانند ساخت‌وساز در ونزوئلا یا صنایع دارویی در آمریکای لاتین، ‌به این درک عمیق نائل آیند که توسعه و تضمین بازارهای برون مرزی خود را از طریق شبکه‌های برون مرزی نیز پیگیری کرده و حتی مشکلاتی که به مسائل سیاسی حاد مرتبط نیست را هم با فشار رسانه‌های برون مرزی مطالبه کنند.
تقریبا می‌توان گفت در این میان، حلقه مفقوده بزرگی دیده می‌شود و آن حمایت بسیار ناچیز وزارت خارجه ایران از شبکه‌های برون مرزی مانند پرس تی وی و هیسپان تی وی است.
در مقایسه با حمایتی که وزارت خارجه‌های کشورهای دیگر از شبکه‌های برون مرزی ملی خود دارند، در ایران چنین چیزی مشاهده نمی‌شود. نکته جالب‌تر اینکه هدایت غیرمحسوس دیپلماسی عمومی در کشورهای پیشرفته توسط وزارت خارجه یا شورای روابط خارجی انجام می‌شود که تاکنون در ایران مورد توجه نبوده است.
از این رو بخش اقتصادی وزارت خارجه و نیز سازمان توسعه تجارت می‌توانند در این زمینه نقش عمده‌ای برای همکاری میان شرکت‌ها و سازمان‌های اقتصادی ایران با شبکه‌های برون مرزی داشته باشند. تا در نهایت تامین مالی با شرکت‌ها و آگاهی بخشی و علاقه‌مند کردن مردم کشورهای دیگر از خاورمیانه تا آمریکای لاتین به کالاهای ایرانی با شبکه‌هایی مانند پرس تی وی، سحر، الکوثر، هیسپان تی وی و العالم باشد. همکاری برد برد میان ایرانی‌ها.