چرا به امام علي(ع) «قسيم النار والجنه» مي‌گويند

مقام و منزلت حضرت امیر(ع) چنان رفیع است که از ایشان به عنوان «قسيم النار، قسيم الجنه والنّار، قسيم النار والجنه و ...» یعنی تقسیم‌کننده بهشت و جهنم یاد می‌کنند. اما این عنوان به چه معناست؟

کد خبر: ۱۲۸۳۷

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۲۱:۰۶

این موضوع در حدیثی از صفحه 96 جلد نخست کتاب «عيون اخبار الرضا» بررسی شده است:
« اباصلت هروي نقل کرده است که روزي مأمون به امام رضا (ع) گفت: يا اباالحسن! ما را از پدرت اميرالمومنين آگاه ساز که به چه علت قسيم الجنه و النار خوانده شده است و اين به چه معناست که اين مطلب فکر مرا مشغول ساخته است. امام رضا عليه السلام به او فرمود: اي مأمون! آيا تو از پدرت و او از پدرانش از ابن عباس از رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم نقل نکرديد که گفت از رسول خدا شنيدم مي‌فرمايند: حب علي ايمان و دشمني با علي کفر است؟ پس مأمون پاسخ داد آري! سپس حضرت فرمودند: پس زماني که ايمان و کفر بر اساس حبّ و بغض او باشد، بهشت و دوزخ را تقسيم مي‌کند، بنابر اين او قسيم الجنه و النار است.»
در ادامه این روایت آمده است: « اباصلت هروی می‌گوید: پس از بازگشت امام از مجلس، عرض کردم: ای پسر رسول خدا، چه جواب خوبی به مأمون دادید. پس فرمود: ای اباصلت! من به قدر فهم او جواب دادم؛ پدرم از پدرانش از امیرالمؤمنین علی(ع)‌ نقل کرده که فرموده است، رسول خدا(ص) به من فرمود: ای علی! تو قسمت کننده بهشت و دوزخ در روز قیامت هستی، به آتش می‌گویی اين شخص براي توست و اين شخص براي من.»
همچنین در روایتی از مُفضّل‌بن عمر نقل شده است که می‌گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم به چه علت اميرالمؤمنين علي‌بن ابي‌طالب «قسيم الجنه و النار» گفته شده است؟ حضرت فرمودند: به خاطر اينکه دوست داشتن او ايمان و دشمن داشتن او کفر است، و همانا بهشت براي اهل ايمان آفريده شده است و جهنم براي اهل کفر خلق شده است پس او به اين علت قسيم الجنه و النار است. بنابراين در بهشت وارد نمي‌شود مگر اهل محبت و دوستي با او و وارد آتش نمي‌شود مگر اهل دشمني با او (علل الشرايع ج 1 ص 162).
این موضوع به طرق مختلف در مسانید روایی اهل سنت نیز نقل شده است که از جمله آنها می‌توان به «الفايق في غريب الحديث جارالله زمخشري ج 3 ص 97»، «البدايه و النهايه ج 7 ص 392»، « شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد ج 2 ص 260 و  ج 19 ص 140»،‌ «المناقب، خوارزمي، ص 41» و «تاريخ مدينه دمشق ج 42 ص 298» اشاره کرد.
بنیاد بین‌المللی فرهنگی هنری
امام رضا(ع)