کمیت و کیفیت چگونگی ارائه تکالیف نوروزی به دانش‌آموزان - بخش پایانی

مطالعه مفید اقدامی شایسته در جایگزینی پیک‌های شادی

کد خبر: ۱۲۷۲۲۹

تاریخ: ۰۸ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۹:۰۱

گروه گزارش

کمتر کسانی را می‌بینیم که با واژه تکالیف یا پیک نوروزی یاد خاطرات خوشی بیفتند. حتی معلمانی که خود از دانش‌آموزان تکالیف نوروزی را مطالبه می‌کنند با شنیدن این واژه‌ها خاطراتی تلخ از دوران تحصیل در ذهنشان تداعی می‌شود؛ اما حالا پس از سال‌ها در نوروز 97، دانش‌آموزان طعم خوش آجیل عید را با استرس و ترس برای تکالیف نوشته نشده به تلخی نمی‌چشند.
البته با نزدیک شدن به ایام عید و داغ شدن بازارهای مختلف در هر صنفی، گاهی اجناسی را خریداری می‌کنیم که بعدا متوجه می‌شویم فقط ظاهرشان از پشت ویترین زیباست و درون مایه‌شان آن چیزی نیست که ما انتظار داریم. حالا مسئله پیک‌های پر سر و صدای امسال هم دارد شبیه همین می‌شود که به ظاهر طرحی نو و صحیح است، اما هنوز کسی از درون آن خبری ندارد.
در حالی که کمتر از یک ماه به عید نوروز باقی مانده طرح اولیه فعالیت‌های نوروزی امسال از سوی معاون آموزش ابتدایی اداره کل به مناطق ابلاغ شده است و جلسات مربوطه در مناطق در حال برگزاری است. طرح پیشنهادی وزارت خانه در حالی به مناطق رسیده که دانش‌آموزان و معلمین کمترین ورود ممکن را در تصمیم‌گیری نهایی دارند.
باز شدن پای انتشارات سودجو
به پیک نوروزی
پیش‌تر پای گفت‌و‌گو با دانش‌آموزان نشستیم و صحبت‌های هر یک از آنان را درباره آنچه که با پیک نوروزی بر آنان گذشته و آنچه که قرار است اجرا شود، بررسی کردیم. مدیر این دانش‌آموزان که اتفاقا درطی جریان گفت‌و‌گو با دانش‌آموزانش نیز حضور داشت حالا خود نیز صحبت‌هایی ضمن صحبت‌های دانش‌آموزانش برگرفته از تجربیاتش در این سال‌ها دارد.
سعید کریمی، مدیر یکی از دبیرستان‌های شهر تهران در گفت‌و‌گو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «اگر همانند سال‌های قبل قرار است که یک دفترچه بیست برگی شامل درس‌های مختلفی به بچه‌ها بدهیم، به جایی خواهد رسید که احساس انزجار را در بچه‌ها همان‌گونه که خودشان گفتند، ایجاد خواهیم کرد.»
این مدیر با تجربه که سی و دومین سال از خدمت را می‌گذراند، معتقد است انجام تکالیف هر ساله در روز آغازین یا پایانی تعطیلات انجام می‌شود و می‌گوید: «اگر هدف بر آن است که پیک نوروزی در پایان تعطیلات دارای نتیجه موثر باشد، باید ارزیابی لازم انجام شود که آیا تکالیف توسط خود دانش‌آموزان انجام می‌شود یا اولیا آن‌ها؟ آیا بچه‌ها دریافت لازم از این تکالیف را دارند یا فقط در پایان تعطیلات با تعدادی سوال مواجه هستند که به گفته خودشان در طی این سال‌ها حتی معلمین هم آن‌ها را حل نمی‌کنند!»
کریمی همچنین در ادامه می‌گوید: «دانش‌آموزان ما سال‌هاست که در ایام عید به طور فرض 5 صفحه تمرین از کسر حل می‌کنند، اما با توجه به آن که هدف قطع نشدن ارتباط دانش‌آموز با مدرسه در ایام عید است همه تکالیف برای تحقق‌یابی این امر بررسی نمی‌شود.»
وی همچنین می‌افزاید: «در مدارس ما آنچه که به ظاهر معلوم است، پس از گذشتن تعطیلات عید پیک‌های نوروزی بررسی می‌شود و به دانش‌آموزان منتخب هم هدایایی جهت تشویق اهدا می‌گردد، اما حقیقت آن است که در این سال‌ها هیچ وقت پیک‌های نوروزی حل شده دانش‌آموزان به طور کامل و دقیق توسط معلمین بررسی نشده است.»
این مدیر در ادامه گفت‌و‌گو سخن از موسساتی به میان می‌آورد که تبلیغاتشان این روزها امان به حافظه موبایل‌ها نمی‌دهند؛ این موسسات که جزئی جدا از آموزش و پرورش هستند، با تبلیغات خود آنچه را که در پیک نوروزی عرضه می‌کنند به مدارس به عنوان پیک نوروزی می‌فروشند. کریمی در این باره می‌گوید: «این موسسات یا انتشارات با فروش پیک‌های نوروزی به دانش‌آموزان ما القا می‌کنند که چه چیز را چگونه در ایام عید انجام دهند؟»
وی همچنین می‌افزاید: «متاسفانه بسیاری از مدیران با این موسسات و انتشارات قرارداد می‌بندند و با مبالغ گزافی نیز برای ارائه این پیک‌ها از اولیا دانش‌آموزان دریافت می‌کنند، اما ابدا نتیجه مطلوبی را در پایان تعطیلات دریافت نخواهند کرد.»
کریمی در حالی که طرح پیشنهادی امسال را مطلوب می‌داند، می‌گوید: «طرح پیشنهادی همان گونه که مطلوب به نظر می‌رسد باید به خوبی هدف‌گذاری شود و تعیین شود که اگر ما با نوشتن املا هرشب دانش‌آموزان در عید مخالف و با قصه‌نویسی موافق هستیم این قصه‌نویسی قرار است چگونه و با چه هدفی انجام شود؟»
این مدیر معتقد است هدف‌گذاری درست طرح خاطره و داستان‌نویسی  در دوره ابتدایی همراه با نتیجه مطلوب‌تری به نسبت پیک‌هایی است که بخش اعظمی از آن‌ها توسط اولیا دانش‌آموزان انجام می‌شود.
باریدن اشک
بر صفحه دفتر مشق کاهی
از همان روز که طرح پیشنهادی برای نوروز امسال از سوی وزارتخانه اعلام شد با دانش‌آموزان و معلمان مختلفی پیرامون این مسئله گفت‌و‌گو داشتیم و نظر هر یک از آنان را در مورد آنچه که تاکنون اتفاق افتاده و آنچه که بنابر اجراست، پرسیدیم، اما از میان همه وقتی از یک فرهنگی نخستین سوالمان را می‌پرسیدم که واژه پیک نوروزی او را یاد چه چیز می‌اندازد؟ می‌گوید: «زمان ما چیزی به نام پیک نوروزی نبود اما تکالیف نوروزی بودند که باید از اول کتاب فارسی تا هر آنجا که تدریس شده بود را می‌نوشتیم.»
وی در ادامه بیان می‌کند: «تنها خاطره به جا مانده در ذهنم از تکالیف نوروزی یک خاطره تلخ است. که در یکی از سال‌های تحصیل دوران دبستانم با گذشت تعطیلات نوروزی و رسیدن به روز سیزده بدر تکالیفم را ننوشتم. سیزده بدر عصر آن سال باران شدیدی گرفت و من از استرس تکالیف نوشته نشده‌ام با رسیدن به خانه سرمای بدی خوردم، اما با رسیدن به خانه با همان حال پای تکالیف نشستم و در حالی که اشک از چشمانم جاری بود و با نوشتن هر کلمه، قطرات اشک روی اثر مداد بر کاغذ می‌ریخت و آن را در دل کاغذ کاهی رنگ تبدیل به چرک‌های سیاه می‌کرد.»
این معلم در ادامه بیان خاطره‌اش می‌افزاید: «شدت سرما خوردگی در من به گونه‌ای بود که بعد از مدتی قادر به نوشتن ادامه تکالیف نشدم و از ترس ننوشتن آن‌ها و دعواهای مادر هم که به آن اضافه شده بود، زیر پتو رفتم. صبح وقتی با صدای مادرم بیدار شدم، دیدم که قادر به بلند شدن نیستم و بدنم به همان حالتی که بوده؛ خشک شده است. مادرم ابتدا گمان می‌کرد چون تکالیفم را ننوشتم، دارم بهانه می‌آورم تا به مدرسه نروم. کمی بعد متوجه شد که من فلج شدم و با رساندن من به دکتر متوجه شدیم که ترس از انجام ندادن تکالیف در کنار سرماخوردگی موجب شده تا به نوعی رماتیسم و فلج موقتی دچار شوم.»
البته او که پس از مدتی ماندن در خانه سلامتی‌اش را مجددا به دست آورده و حالا خود از معلمان موفق آموزش و پرورش است با یادآوری این خاطره تلخ معتقد است نوشتن خاطره و داستان به جای تکالیف نوروزی اتفاقی خوب در نظام تعلیم و تربیت است که نوروز را به کام دانش‌آموزان با انجام دادن تکالیفی که فایده‌ای ندارد تلخ نخواهد کرد.
تکالیف جدید نوروزی
عاملی برای تقویت نگارش
در میان افرادی که طرح پیشنهادی امسال برای تکالیف نوروزی را مفیدتر از قبل می‌دانند، برخی نیز معتقدند که دانش‌آموزان باید درگیر درس شوند و خواندن کتاب یا نوشتن خاطره جایگزین خوبی برای آن نخواهد بود.
قندی، مدیر دبستانی در منطقه میدان معلم تهران در گفت‌و‌گو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «این طرح قابلیت اجرایی‌اش مخصوص مدارس برخوردار است؛ چرا که کتابخوانی ناشی از یک فرهنگ است و در مناطق جنوب تهران کمتر خانواده‌هایی کتابخوان هستند در نتیجه اجرای چنین طرحی در مدارس این مناطق شاید بی‌فایده باشد.»
قندی در حالی که معتقد است دانش‌آموزان باید در ایام عید هر چند کم با تکالیف درسی درگیر باشند، می‌گوید: «اما اگر به طور مثال خاطره‌نویسی به نحوی باشد که ضمن نوشتن خاطره یک سفر، دانش‌آموزان در یک دفترچه آموزشی در قالب داستان یا سفرنامه با شهرهای مختلف نیز آشنا شوند، مفید خواهد بود.»
وی در ادامه ضمن اشاره به نقش موثر اولیا در دریافت نتیجه مطلوب از این طرح می‌گوید: «تاکنون تکالیف و تمارین درسی توسط اولیا انجام می‌شد و با آغاز این طرح از این پس خاطره‌ها و داستان‌ها توسط اولیا نوشته می‌شود؛ چرا که اولیا در امور دانش‌آموزان به طور غیرقابل کنترلی مداخله دارند و از بین بردن این مداخله نیازمند برگزاری یک سری جلسات و توجیحات آنان است.»
مدیر مدرسه صفا در ادامه این مطلب می‌افزاید: «چند سالی است در مدارس ابتدایی رقابت اولیا دانش‌آموزان سبب اختلال کار دانش‌آموزان شده است، به طور مثال اولیا برای اینکه دانش‌آموزشان در میان دیگر افراد برگزیده انتخاب شود، خودشان به او می‌گویند که چه و چگونه انجام دهد.»
درسا متین‌فر دانش‌آموز کلاس ششم ابتدایی مدرسه شهید صیاد شیرازی است برایم می‌گوید که این روزها در مدرسه در مورد این که امسال در ایام عید قراراست چه کار کنند؟ چیزهایی شنیده است. این دانش‌آموز در مورد نوشتن داستان و خاطره به جای تکالیف هر ساله در نوروز می‌گوید: «این کار باعث می‌شود تا نگارش دانش‌آموزان قوی شود و همچنین قدرت خیال و تصورشان را خوب می‌کند.»
وی همچنین می‌افزاید: «بچه‌ها با نوشتن خاطره در مسافرت سرگرم هستند و برای نوشتن خاطرات خوب سعی می‌کنند تا در واقعیت هم خاطرات خوبی را بسازند و مثل پیک‌های سال‌های قبل خسته‌کننده نیست و ذهنمان را باز می‌کند.»
نظرات مختلف درباره بود یا نبود تکلیف نوروزی
فاطمه میرزایی که 26 سال سابقه تدریس در آموزش و پرورش را دارد در گفت‌و‌گو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «تکالیف نوروزی به سبک قدیم ابتکار و نوآوری را از دانش‌آموزان می‌گرفت و کلیشه‌ای عمل می‌کردند، و دانش‌آموزان به سختی از پس آن تکالیف برمی‌آمدند.»
وی در حالی که معتقد است تکالیف به سبک گذشته را به طور کامل نمی‌توان حذف کرد، می‌گوید: «اگر دانش‌آموزان بتوانند خاطره بسازند قادر هستند یک تکلیف خلاق و نوآور به وجود آورند و همچنین بر تجربه خود بیفزایند و متوجه می‌شوند که هر کس می‌تواند مسیر زندگی خود را تغییر دهد و باعث پیشرفت خودش شود.»
این معلم در ادامه گفت‌و‌گوی خود می‌گوید: «مثلا دانش‌آموزان کلاس اول با کمک اولیا خود می‌توانند در ایام عید با استفاده از حواس پنجگانه بازی‌هایی را انجام دهند که به عنوان یک خاطره با بزرگترها آن را بنویسند یا به آغوش طبیعت بروند و از آب‌ها، خاک‌ها و یا سنگ‌ها و حتی هوای آن روز گزارش تهیه کنند.»                                                                                          در حالی که حتی برخی معلمین با وجود خاطره و قصه نویسی حذف کامل تکالیف به سبک گذشته را امری نادرست می‌دانند، برخی نیز معتقدند دانش‌آموزان به طور کلی باید در نوروز فارغ از تکلیف باشند.
سردابی، معاون آموزشی یکی از دبستان‌های تهران می‌گوید: «در ایام سال تعطیلات بسیاری وجود دارد که دانش‌آموزان فارغ از هر گونه تکلیف در خانه هستند، پس چرا می‌خواهیم نوروز را هم به هر بهانه‌ای به کام آنان تلخ کنیم.»
این فرهنگی معتقد است تکالیف چه ریاضی باشد و چه خاطره‌نویسی اتفاق خاصی را در دانش‌آموزان رقم نمی‌زند و می‌گوید: «هیچ کس نمی‌تواند دانش‌آموزان را در ایام کوتاه عید کتابخوان کند، پس چرا دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان را به هر بهانه ای در ایام عید درگیر برخی مسائل کنیم؟!»