دانش‌آموزان در دو راهی سمپاد یا شهاب!

از سال‌ها قبل نظام آموزشی اینگونه برنامه‌ریزی شده بود که دانش‌آموزان برای ورود به پایه هفتم مدارس استعدادهای درخشان، نمونه دولتی و خاص و برخی مدارس ویژه غیردولتی باید از آزمون عبور می‌کردند، آزمونی که اکنون تصمیم به حذف آن گرفته شده است.

کد خبر: ۱۲۷۱۱۶

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۹:۴۱

به گزارش ایرنا، خانواده‌ها که این روزها حساسیت بیشتری نسبت به تحصیل فرزندان خود دارند و سنگینی هزینه و زمان طولانی را برای آماده کردن بچه‌ها به منظور شرکت در آزمون‌های مختلف به جان می‌خرند، گویا با این تصمیم وزارت آموزش و پرورش خانه آمال و آرزوهای خود و فرزندانشان را خراب شده می‌بینند.
اینک با تصمیم شورای عالی آموزش و پرورش و نظر موافق وزیر آموزش و پرورش قرار است به تدریج مدارس استعدادهای درخشان از دوره متوسطه اول حذف شود، تصمیمی که گویا نه تنها نگرانی خانواده‌ها و دانش‌آموزان را کم نکرده بلکه فشار و استرس روحی از اینکه آنها دیگر نمی‌توانند در مدارس با کیفیت تحصیل کنند، را مضاعف کرده است.
هر چند که در ابتدای امر، هدف آموزش و پرورش از حذف آزمون ورودی برای پایه هفتم، برگرداندن نشاط و شادابی و فراغت از استرس آزمون در دوره ابتدایی است اما ابهامات و بسیاری از سؤالات بدون پاسخ، بیش از پیش به دغدغه والدین و دانش‌آموزان دامن زده است.
اغلب دانش‌آموزانی که خود را از سال‌ها قبل برای این آزمون آماده کرده اند، اکنون در شوک به سر می‌برند که چه باید کرد و نگران هستند مبادا با اعمال این تصمیم استعدادهای آنها به هدر رود و دیگر فضای مناسب آموزشی برای پرورش خلاقیت و توانایی شان وجود نداشته باشد.
البته وزارت آموزش و پرورش به برخی شبهات پاسخ داده و اعلام کرده طرح شهاب (شناسایی و هدایت استعدادهای برتر) جایگزین آزمون ورودی مدارس استعدادهای درخشان می‌شود، طرحی که قابلیت‌های دانش‌آموزان را در دوره متوسطه اول شناسایی می‌کند تا افراد مستعد و دارای استعدادهای ویژه بتوانند در دوره متوسطه دوم در این مدارس ادامه تحصیل دهند، مسئله‌ای که چندان خانواده‌ها را قانع نکرده است.
اهداف طرح شهاب
اکنون مسئولان آموزش و پرورش با تصویب حذف آزمون مدارس استعدادهای درخشان، نمونه دولتی و غیردولتی برای سال تحصیلی 98-97 مسئله جایگزینی طرح شهاب را برای شناسایی استعدادهای برتر مطرح می‌کنند.
هدف از اجرای این طرح شناسایی، هدایت و حمایت آموزشی، تربیتی و معنوی صاحبان استعدادهای برتر از دوره ابتدایی تا پایان دوره آموزش متوسطه و زمینه‌سازی برای استمرار حمایت‌ها در مراحل مختلف آموزش عالی، پرورش استعدادهای برتر و سرآمد و ایجاد سازوکارهای مناسب برای رشد و بالندگی آنان به عنوان سرمایه‌های ملی و خدادادی، تقویت و درونی کردن هویت دینی و ملی واجدان استعدادهای برتر در دوره‌های تحصیلی مختلف آموزش عمومی به منظور احساس مسئولیت برای ایفای نقش سازنده در اعتلای کشور و حمایت تربیتی و معنوی از دانش‌آموزان دارای استعداد برتر به منظور بهره‌مندی از توانمندی‌ها و قابلیت‌های آنها در تعالی و پیشرفت کشور تعیین شده است.
اعتراض به گسترش بی‌رویه مدارس استعدادهای درخشان
رویه افزایش مدارس استعدادهای درخشان در دولت‌های نهم و دهم همچنان تداوم یافت اما در دولت یازدهم مسئولان وزارت آموزش و پرورش ادامه این روند را برای محیط علمی آموزشی چندان مفید ندانسته و از تصمیم این وزارتخانه برای تعدیل در تنوع مدارس کشور خبر دادند.
علی اصغر فانی وزیر وقت آموزش و پرورش با انتقاد از رشد بی‌رویه مدارس نمونه دولتی و تیزهوشان اظهار داشت: تنوع در ایجاد مدارس با دو هدف متنوع بودن مخاطب و کسب درآمد برای ارائه خدمات آموزشی بهتر انجام می‌شود ولی با توجه به مطالعات علمی باید به سمت متعادل سازی مدارس حرکت کنیم تا دانش‌آموزان بیشتری بتوانند از خدمات آموزش مناسب و یکسان بهره ببرند.
وی همچنین گفت: اقدامی که در سال‌های گذشته صورت گرفته، مغایر با اساسنامه مصوب دبیرستان‌ها و مدارس غیردولتی است و باید آن را تغییر داد.
فانی یادآور شد: اکنون در کنار هر مدرسه دولتی، مدرسه نمونه دولتی و دیگر مدارس نیز وجود دارد و خانواده‌ها بر اساس علایق خود می‌توانند فرزندانشان را در مدارس گوناگون ثبت‌نام کنند.
به اعتقاد وزیر اسبق آموزش و پرورش روش فعلی، روش مناسبی برای جذب دانش‌آموزان در مدارس غیردولتی نیست و نمی‌توان با این روش، مدارس سمپاد و نمونه دولتی را توسعه داد.
فانی افزود: تنوع مدارس در ایران به مدارس سمپاد و غیردولتی و نمونه ختم نمی‌شود بلکه بیش از ۱۰نوع مدرسه در ایران همچون مدارس دولتی، هیئت امنایی، شاهد و ایثارگر، معارف اسلامی و استثنایی وجود دارد که هر کدام برای خود نام و آوازه‌ای دارند و خانواده‌ها را دچار سردرگمی و بلاتکلیفی کرده‌اند.
دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش نیز همان زمان (اواخر سال 93) در ارتباط با مدارس سمپاد گفت: براساس مصوبه اخیر شورای عالی آموزش و پرورش رویکرد اصلی فقدان تفکیک و جداسازی دانش‌آموزان تیزهوش از سایر دانش‌آموزان است.
مهدی نوید ادهم اظهار داشت: به منظور کاهش آسیب‌های فرهنگی، تربیتی و اجتماعی دانش‌آموزان تیزهوش و با استعداد باید در مدارس عادی حضور داشته و از خدمات آموزشی بهتری برخوردار شوند.
دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش یادآور شد: از این رو شورا بر جداسازی این تعداد محدود از دانش‌آموزان تاکید داشته و مدارس تیزهوشان را برای این گروه از دانش‌آموزان به مفهوم دقیق کلمه و بر اساس شاخص‌های علمی تیزهوشی به رسمیت می‌شناسد در نتیجه فعالیت مدارس تیزهوشان ادامه می‌یابد اما ممکن است از نظر اجرایی تعداد آنها محدود شود.
نوید ادهم اظهار کرد: براساس مصوبه شورای عالی، وزارت آموزش و پرورش موظف شده تا برنامه‌های درسی ویژه برای این دانش‌آموزان تدارک ببینند.
موضع وزارت آموزش و پرورش
نسبت به حذف آزمون
مدارس تیزهوشان
انتقادها درباره فعالیت مدارس استعدادهای درخشان و جداسازی دانش‌آموزان در محافل مختلف همچنان ادامه داشت و مسئولان وزارت آموزش و پرورش همواره از این مسئله ابراز نارضایتی کرده و عملکرد این مدارس را مغایر با اهداف نظام آموزشی و سند تحول بنیادین می‌دانستند.
سرانجام پس از کش و قوس‌های فراوان وزیر آموزش و پرورش بهمن ماه امسال در آستانه سی و نهمین سالگرد جشن پیروزی انقلاب اسلامی اعلام کرد که آزمون مدارس خاص، استعدادهای درخشان و نمونه دولتی از دوره ابتدایی حذف می‌شود و از این پس رویه فعالیت این مدارس به گونه‌ای دیگر خواهد بود.
سید محمد بطحایی در صفحه شخصی خود در توئیتر از «نهادینه کردن اضطراب در روح دانش‌آموزان و حذف آزمون‌های بی‌ثمر در دوره ابتدایی» خبر داد و سپس با حضور در یک برنامه تلویزیونی از حذف آزمون و کتاب‌های کمک آموزشی در دوره ابتدایی سخن گفت و اعلام کرد با مصوبه جدید شورای عالی آموزش ‌‌و پرورش آزمون ورودی مدارس سمپاد و نمونه دولتی در پایه هفتم حذف و تا سه سال آینده نیز این مدارس در دوره متوسطه اول حذف خواهند شد.
وی درباره این تصمیم جدید وزارت آموزش و پرورش گفت: بدون اینکه بخواهیم دزدی را وارد نظام آموزشی کرده‌‌ایم که کودکی آنها را دزدیده است و آنها دیگر فرصت نمی‌کنند با دوستان و خانواده به طبیعت بروند، کتاب داستان مورد علاقه خود را مطالعه کنند، در محافل خانوادگی شرکت کرده و لذت ببرند. در آموزش ‌و پرورش به شدت نتیجه‌گرا شده‌ایم و به فرآیند آموزش و یادگیری توجه نداریم، اینکه این کودک از چه مسیری به این نتیجه رسیده مهم نیست و فقط نتیجه برای ما مهم است. آموزش ‌و پرورش در این باره گام اول را برداشت و حاکمیت آزمون در دوره ابتدایی را پایان دادیم، اجازه بدهیم بچه‌ها در مدرسه و خانواده زندگی کنند از زیبایی اطراف لذت ببرند و شادی کنند و بتوانند تجربه خوبی را از دوران کودکی و نوجوانی داشته باشند.
سرپرست مرکز ملی استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان نیز 19 دی ماه در نشست خبری اظهار داشت: اکنون 124 هزار و 912 دانش‌آموز شامل حدود 60 هزار دختر و 64 هزار پسر در این مدارس مشغول به تحصیل هستند.
فاطمه مهاجرانی درباره طرح شهاب به عنوان یکی از فعالیت‌های این مرکز توضیح داد: این طرح به منظور برقراری عدالت آموزشی، شناسایی استعدادهای برتر و نخبه پروری با کمک بنیاد ملی نخبگان از سال 91 فعالیت خود را آغاز کرده و اکنون یک میلیون و 700 هزار دانش‌آموز را زیر پوشش دارد.
تنها حدود یک ماه قبل از تصمیم وزارت آموزش و پرورش برای حذف آزمون مدارس استعدادهای درخشان، مهاجرانی در این نشست خبری اعلام کرد که تمامی دانش‌آموزان در نقاط مختلف کشور بدون هیچ محدودیتی می‌توانند در آزمون ورود به مدارس سمپاد شرکت کنند.
وی در عین حال نسبت به دو برابر شدن جمعیت دانش‌آموزی مدارس استعدادهای درخشان در مدت چهار سال انتقاد کرد و گفت: در راستای کاهش تعداد دانش‌آموزان در این مدارس جمعیت دانش‌آموزان را از 22 هزار نفر در سال به 15 هزار نفر کاهش داده‌ایم و البته تعداد محدودی از دانش‌آموزان نیز در این مدارس هستند که توان رقابت با همکلاسی‌های خود را ندارند اما به منظور جلوگیری از هرگونه آسیب روحی به این گروه از دانش‌آموزان، ترجیح بر این بود که به مدارس عادی باز گردانده نشوند.
سرپرست مرکز ملی استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان همچنین بیان داشت: برگزاری آزمون در پایه ششم مطابق با قوانین شورای عالی آموزش و پرورش انجام می‌شود و در این رابطه هیچ کس نمی‌تواند فراتر از قانون حرکت کند چرا که شورای عالی مسیر را مشخص می‌کند.
مهاجرانی یادآور شد: همچنین پیشنهادهایی برای حذف آزمون ورود به دوره اول مدارس استعدادهای درخشان مطرح است که صرفا در حد کارشناسی است و نمی‌توان به آنها استناد کرد و برای هر گونه اقدام در این رابطه باید ابتدا اسناد و مدارک علمی آن ارائه شود تا در نهایت شورای عالی آموزش و پرورش بتواند بر اساس آن تصمیم‌گیری کند.
از مضمون سخنان مهاجرانی اینگونه می‌توان برداشت کرد که تا 19 دی و زمان برگزاری نشست خبری، هنوز آمار و اطلاعات دقیقی برای نتایج منفی و مثبت حذف آزمون مدارس تیزهوشان تهیه نشده و تحقیقات در این زمینه کامل نیست و این در شرایطی است که نیمه بهمن ماه با اعلام وزیر آموزش و پرورش، آزمون‌های این مدارس حذف می‌شود و همین مسئله اندکی خانواده‌ها را نگران کرده است.
اعتراض به حذف آزمون
مدارس تیزهوشان
با وجود دفاع تمام قد وزارت آموزش و پرورش از تصمیم به حذف آزمون مدارس تیزهوشان، نمونه دولتی و غیردولتی و حمایت شماری از فرهیختگان کشور از این اقدام، اما فضای آموزشی کشور شاهد نظرات مختلف کارشناسان درباره محاسن و معایب این تصمیم بود.
از جمله نگرانی‌های مطرح شده در بحث حذف مدارس سمپاد علاوه‌بر راهی شدن دانش‌آموزان تیزهوش به سمت مدارس غیردولتی، می‌توان به اعلام دیرهنگام این مصوبه‌اشاره کرد به این معنا که خانواده‌‌هایی که قرار بود فرزندانشان در آزمون پایه هفتم مدارس سمپاد شرکت کنند نسبت به تاخیر در اعلام این مصوبه معترض و معتقدند این مسئله باعث به هم‌خوردن تمام برنامه‌ریزی‌ها آنها شده و تلاش فرزندانشان هدر رفته است.
بسیاری خانواده‌ها که فرزندان خود را برای ورود به این مدارس آماده کرده بودند و همچنین افرادی که در سال‌های قبل دانش‌آموز این مدارس بودند نسبت به تصمیم مذکور واکنش نشان داده و خواستار لغو آن شدند و حتی سعی کردند اعتراض خود را با تجمع جلوی ساختمان وزارت آموزش و پرورش و مجلس شورای اسلامی به گوش مسئولان برسانند.
در این میان عده‌ای نیز با راه‌اندازی کمپینی خواستار تجدیدنظر درباره مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش شده و از رئیس‌جمهوری تقاضا داشتند تا این مصوبه را تایید نکند.
این اعتراضات صرفا به خانواده‌ها محدود نشد و 160 نماینده مجلس شورای اسلامی نیز در نامه‌ای به رئیس‌جمهوری درباره انحلال مدارس استعدادهای درخشان و نمونه دولتی اعتراض کردند.
البته وزیر آموزش و پرورش در واکنش به اعتراض نمایندگان مجلس اعلام کرد که در جلسه‌ای توضیحات لازم درباره تصمیم شورای عالی این وزارتخانه را به اطلاع نمایندگان می‌رساند و چه بسا آنان با شنیدن جزئیات این تصمیم، قانع شوند.
سخن آخر
به نظر می‌رسد اکنون که وزارت آموزش و پرورش پای در میدان کاهش تنوع مدارس گذاشته و اولین گام را با حذف آزمون مدارس تیزهوشان، نمونه دولتی و غیردولتی برداشته است باید ساز و کارهایی تعریف کند تا این اقدامات ضمن تحقق اهداف مدنظر سند تحول بنیادین، به نظام آموزشی لطمه وارد نکند چرا که تغییر رویه‌ای که سال‌ها خانواده‌ها و دانش‌آموزان با آن خو گرفته و خود را از مدت‌ها قبل برای ورود به این مدارس آماده می‌کردند، اندکی دشوار است.
برنامه‌ریزی دقیق، اعلام جزئیات بیشتر از تصمیم شورای عالی آموزش و پرورش درباره حذف آزمون‌های مدارس، تشریح نحوه اجرای طرح شهاب و اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها می‌تواند این تب تند ناشی از مصوبه شورا را پایین آورد و واکنش‌ها را تعدیل و منطقی کند.
از سوی دیگر، باید متولیان امر دقت داشته باشند به گونه‌ای در این راه قدم بردارند که این طرح به سرنوشت دیگر طرح‌های شتابزده دستگاه تعلیم و تربیت دچار نشود زیرا جبران آسیب‌های وارده به نظام آموزشی دکمه بازگشت ندارد.