روایتی از حماسه‌ دانشجویان در عملیات هویزه

به نام همکلاسی‌های شهید

کد خبر: ۱۲۳۲۳۹

تاریخ: ۱۹ دی ۱۳۹۶ - ۱۹:۵۷

دانشجو و دانشگاه، همواره مبدا تحولات و رویدادهای مهم و اساسی جامعه بوده است؛ این همان سخنی بود که امام راحل نیز بر آن صحه گذاشتند تا حتی سال‌ها پس از خروش دانشجویان در 16 آذر سال 1332، حماسه‌های متعدد دیگری که منجر به ظهور انقلاب شکوهمند اسلامی و همچنین دفاع مقدس و سایر مقاطع حساس و برجسته کشورمان شد، نمود پیدا کند.
شاید یکی از مهم‌ترین دلایل حساسیت دانشجو و دانشگاه در قبال رویدادهای اجتماعی را بتوان ارتباط ویژه‌ دانشجو و جامعه دانست. آنجایی دانشجو از کف جامعه برانگیخته شده و دانشگاه می‌رود پس از این رو، با مطالبات عمومی و مردمی آشناست.
از سوی دیگر به واسطه‌ اینکه منافع مادی در جایگاهش ندارد، پس وابستگی و آلایشی با کانون‌های قدرت و ثروت پیدا نمی‌کند و در بزنگاه‌های حساس، به داد جامعه می‌رسد همصدا با مردم می‌شود و تا پای جان هم پیش می‌رود و اتفاقاً همانطور که گفته شد، از این دست اتفاقات در طول تاریخ معاصر انقلاب اسلامی بارها دیده می‌شود.
یکی از همین مقاطع زمانی، شانزدهم دی ماه سال 1359 است که به روز شهدای دانشجو نیز معروف است؛ 16 دی‏‌ماه، سالروز شکل‏‌گیری حماسه خونین هویزه توسط دانشجویان پیرو خط رهبری و به فرماندهی دانشجوی شهید، محمدحسین علم‏‌الهدی است.
این دانشجویان رزمنده در ۱۵ دی ۱۳۵۹، عملیاتی را در هویزه و سوسنگرد آغاز کردند و پیروزی‌های مهمی کسب کردند.
دانشجویان درحالی‏‌که تجهیزات نظامی در اختیار نداشتند، تا آخرین قطره خون به دفاع از سرزمین ایران اسلامی پرداختند، مظلومانه به شهادت رسیدند و حماسه هویزه را آفریدند. به پاس تجلیل از رشادت‌های دانشجویان مسلمان پیرو خط امام (ره)، به‏‌ویژه شهید علم‏‌الهدی، شانزدهم دی، روز «شهدای دانشجو» نام گرفت.
در آذر 1359، پس از شکست بیش از دو گردان از نیروهای عراقی در جنوب سوسنگرد به وسیله سربازان اسلام، یک گروهان از برادران سپاه اهواز جهت محافظت و پدافند شهر هویزه، از سوسنگرد به آن شهر اعزام شدند. افراد این گروهان، پس از رسیدن به منطقه و استقرار، عهده‌دار حفاظت از جنوب تا جنوب غربی شهر هویزه شدند.
نیروهای عراقی در این منطقه متشکل از واحدهای‌تانک از نوع
«تی – 62»، «تی -55»، موشک‌های زمین به زمین و امکانات نظامی پیشرفته و بیش از 6 هزار نفر پیاده بودند. ولی همین نیروهای اندک مدافع شهر، از کمترین امکانات دفاعی هم بی‌بهره بودند.
دشمن در آغاز هجوم سراسری خود، ظرف 48 ساعت از محور هویزه تا کرخه پیشروی کرده و در امتداد آن مستقر شده بود، به طوری که فاصله آنها تا هویزه حدود 10 کیلومتر بود.
تاکتیک دشمن این بود، که با تصرف سوسنگرد، هویزه خود به خود سقوط می‌کند.
در چنین شرایطی 50 تا 60 نفر از برادران سپاه برای جلوگیری از پیشروی دشمن مسئولیت مین‌گذاری جاده‌ها را به‌عهده گرفتند. زیرا این جاده‌ها و راه‌های عبور، برای دشمن به مانند رگ‌های حیاتی برای ادامه‌ تجاوز محسوب می‌شد. دو هفته قبل از آنکه عملیات مدافعان اسلام علیه نیروهای عراقی در این منطقه انجام گیرد، بنی‌صدر دستور تخلیه هویزه را از برادران بسیج و پاسدار صادر و دستور داد که در سوسنگرد مستقر شدند.
این دستور بنی‌صدر، با مخالفت جدی شهید سید محمد حسین علم‌الهدی و دیگر برادران مواجه شد. بعد از آنکه علم‌الهدی با آیت‌الله خامنه‌ای تماس گرفت، دستور بنی‌صدر لغو شد و برادران پاسدار در هویزه باقی ماندند.
یک هفته بعد، تصمیم بر آن شد که از محور هویزه و سوسنگرد حمله انجام گیرد. این عملیات را می‌توان نقطه عطف عملیات منظم برادران ارتش و سپاه دانست. بار دیگر بنی‌صدر، شعار جدایی ارتش از سپاه را سر داد و گفت: سپاه نباید در این عملیات شرکت کند. برادران بسیجی و سپاه که در منطقه بوده و اغلب آنها به منطقه آشنایی داشتند، این ترفند بنی‌صدر را ضربه شدیدی بر پیکر عملیات می‌دانستند.
بار دیگر، این مسئله با تلاش برادر علم‌الهدی و تماس‌های مکرر ایشان با مسئولان در تهران، حل شد و قرار شد که سپاه به عنوان پیاده ارتش در عملیات شرکت کند.
15 دی 1359، روز آغاز عملیات بود. برای این عملیات دو تیپ از لشکر 16 زرهی قزوین و یک تیپ از لشکر 92 زرهی اهواز در نظر گرفته شده بود، که دو گردان از نیروهای سپاه و عده‌ای هم از نیروهای جنگ‌های نامنظم (شهید چمران) نیروهای ارتش را یاری می‌دادند. از جمله هدف‌های این عملیات، پاکسازی شمال و جنوب کرخه کور از وجود نیروهای متجاوز ارتش عراق و آزاد سازی پادگان حمید و منطقه جفیر بود. نتایج عملیات در این روز موفقیت‌آمیز بود. اما هنوز عقبه‌های اصلی دشمن در پادگان حمید و سه راهی جفیر آسیب ندیده بود. رزمندگان اسلام، پس از تصرف مرزهای کرخه و حاج بدر، قصد پیشروی به سوی پادگان حمید را داشتند. اما بنا به دلایلی، مانند نرسیدن مهمات، قرار بر این شد که ادامه عملیات در 16 دی ماه انجام شود.
شانزدهم دی 1359، برادران سپاه در جلو‌تانک‌های ارتش مستقر شده و منتظر دریافت رمز حمله بودند، که رفت و آمد‌ تانک‌های دشمن زیاد شد و پس از آن، هواپیماهای دشمن جهت بمباران ظاهر شدند. از طرف دیگر نیروهای اسلام زیر آتش توپخانه، کاتیوشا و خمپاره قرار گرفتند. با شناخت دقیقی که عراقی‌ها از منطقه داشتند، موجب شهادت عده‌ای از رزمندگان اسلام گردید. لشکر 9 مکانیزه ارتش عراق دست به عملیات زده بود و چون نیروهای خودی انتظار این حمله را نداشتند، فرماندهی دستور عقب‌نشینی به طول 500 متر را به صورت تاکتیکی صادر کرد. این دستور باعث شد که ‌تانک‌ها عقب‌نشینی کنند و عراقی‌ها با این تصور که نیروهای اسلام شکست خورده و فرار کرده‌اند، وارد منطقه شدند.
در این ضد حمله سنگین دشمن که نیروهای ایرانی مجبور به عقب‌نشینی شدند، بیش از یکصد تن از برادران پاسدار، جهاد و دانشجویان پیرو خط امام از جمله حسین علم‌الهدی مفقودالاثر و شهید شدند. در پی این حادثه نیروهای دشمن در تاریخ 18 دی 1359، هویزه را ‌اشغال کردند و پس از آن فرمانده نیروهای عراقی (خلیل الدوری) دستور داد تعدادی از مردم بی‌گناه، را دست بسته در یک گودال قرار داده و به شهادت برسانند و سپس عراقی‌ها تمام شهر را با دینامیت و بلدوزر نابود کردند. بدین ترتیب 1800 واحد مسکونی و تجاری و سه مسجد و دو حسینیه و شهر به تپه‌ای خاک مبدل شد.
در دست‏‌نوشته‌ای به‏‌جا مانده از شهید علم‏‌الهدی چنین می‌خوانیم: «من در سنگر هستم. در این خانه محقر، در این خانه فریاد و سکوت، فریاد عشق و سکوت، در این سرد و گرم، سردی زمستان و گرمای خون. در این خانه ساکن و پرجوش و خروش، سکون در کنار رودخانه و هیجان قلب و شور شهادت. خانه نمناک و شیرین، کوچکی قبر و عظمت آسمان. این خانه، کوچک است. این سنگر، این گودی در دل زمین، این گونی‌های بر هم تکیه داده شده، پر از حرف است. فریاد است. غوغاست. صدای پرمحبت اصغر و حرف زدن آرام رضا و خوش‏‌زبانی منصور، بغض گلویم را گرفته. قطرات ‌اشکم هدیه‌تان باد. تنهایی، عمیق‌ترین لحظات زندگی یک انسان است.»
در پایان اسامی شهدای دانشجوی هویزه را مرور خواهیم کرد:
* سید حسین علم‌الهدی (دانشجوی رشته تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد)
* محمد بهاءالدین (دانشجوی رشته کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز)
* علی حاتمی (دانشجوی پیرو خط امام)
* سیدمحمد علی حکیم (دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه شهید چمران اهواز)
* حسین خوشنویسان (دانشجوی رشته مهندسی مکانیک دانشگاه تهران)
* جمال دهشور (دانشجوی رشته علوم دانشگاه تهران)
* فرخ سلحشور (دانشجوی دانشگاه کرمانشاه)
* محمد فاضل (دانشجوی رشته مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف)
* حسن فتاحی (دانشجوی رشته فیزیک دانشگاه فردوسی مشهد)
* محمدحسن (محمود) قدوسی (دانشجوی رشته زبان دانشگاه فردوسی مشهد)
*مجید کریمی‌ثانی (دانشجوی رشته مهندسی کامپیوتر دانشگاه شیراز)
*مجید مهدوی (دانشجوی رشته مهندسی برق)
دانشجویان درحالی‏‌که تجهیزات نظامی در اختیار نداشتند، تا آخرین قطره خون به دفاع از ایران اسلامی پرداختند، مظلومانه به شهادت رسیدند و حماسه هویزه را آفریدند. به پاس تجلیل از رشادت‌های دانشجویان مسلمان پیرو خط امام به‏‌ویژه شهید علم‏‌الهدی، شانزدهم دی، روز «شهدای دانشجو» نام گرفت.