تکاپوی سیاسی در لبنان برای انتخاب یک رئیس‌جمهور (نگاه)

موقعیت استراتژیک لبنان، این کشور را در کانون توجهات منطقه‌ای و جهانی قرار داده است و هر تحولی در لبنان منشأ تحولات بزرگتر در آینده خواهد بود.

کد خبر: ۱۲۰۲۷

تاریخ: ۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۲۰:۳۳

فریده شریفی

لبنان اکنون درگیر انتخاب رئیس‌جمهور است و اختلافات گروهی و جناحی کار انتخاب رئیس‌جمهور آینده را تحت‌الشعاع قرار داده و دشوار کرده است. فرایند انتخاب رئیس‌جمهور با مخالفت گروه‌ها و جریان‌های سیاسی در لبنان هنوز به نتیجه نرسیده و این در حالی است که تنها سه هفته تا پایان مهلت قانونی ریاست جمهوری میشل سلیمان رئیس‌جمهور کنونی لبنان باقی مانده و بعد از آن، لبنان عملا وارد مرحله تاریک خلأ قدرت می‌شود.
دومین نشست پارلمان لبنان برای انتخاب رئیس‌جمهور در چهارشنبه گذشته (10اردیبهشت) با شکست مواجه شد و آن هم به دلیل به حد نصاب نرسیدن نمایندگان مجلس بود.
اولین نشست پارلمان سوم اردیبهشت برگزار شد و در این نشست سمیر جعجع که از مخالفان سرسخت حزب‌الله و بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه به شمار می‌رود با جلب حمایت نمایندگان ائتلاف 14مارس در پارلمان موفق به کسب 48رای شد اما با خالی ماندن 52 برگه از نمایندگان ائتلاف 8 مارس (طرفدار حزب‌الله) این رای‌گیری به انتخاب سمیر جعجع منجر نشد و همین مسئله باعث شد که یک بار دیگر انتخاب رئیس‌جمهور گرفتار پیچ و خم‌های سیاسی شود. به همین دلیل نبیه بری رئیس پارلمان لبنان نشست انتخاب رئیس‌جمهور را به 17 اردیبهشت موکول کرد.
بر اساس قانون اساسی لبنان رئیس‌جمهور در دور اول باید دو سوم اکثریت یعنی 86 رای از 128 رای را به دست بیاورد اما در اولین جلسه پارلمان این نتیجه حاصل نشد.
با بی‌نتیجه ماندن نشست دوم پارلمان آشکار شد که هنوز توافقات لازم برای انتخاب رئیس‌جمهور جدید در عرصه داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی صورت نگرفته است.
اختلاف جریان‌های سیاسی فعال در عرصه سیاسی لبنان از جمله 14مارس و 8 مارس امر جدیدی به شمار نمی‌آید چرا که مشابه این امر در انتخابات پارلمانی 2009 این کشور نیز قابل ملاحظه بود. در آن تاریخ ائتلاف غربگرای 14مارس به رهبری سعدالدین حریری اکثریت را در پارلمان از آن خود کرد و در انتخابات این دوره نیز تلاش می‌کند دوباره قدرت را به نفع خود قبضه کند.
جریان 14مارس برای حضور موفق خود در انتخابات پارلمانی سال 2009 میلادی حدود یک میلیارد دلار هزینه کرد که این مبلغ در کشوری چون لبنان بسیار قابل توجه است و مشابه مبلغی است که باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا و مک کین رقیب وی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هزینه کردند.
آمار نشان می‌دهد که در انتخابات پارلمانی سال 2009 میلادی لبنان، گروه 8 مارس 45/5 درصد کرسی‌های پارلمان و گروه 14مارس 54/5 درصد کرسی‌ها را از آن خود کردند. در حالی که محبوبیت گروه اول در مقایسه با گروه دوم بیشتر بود.
همچنین در این انتخابات گروه 14 مارس 752 هزار و 404 رای و گروه 8 مارس 883 هزار و 693 رای را از آن خود کردند که تفاوت بین این دو رقم 131 هزار و 289 رای بود که تصویری مشکوک و غیرقابل اعتماد از اجرای قانون سهمیه‌بندی طایفه‌ای را ارائه می‌دهد.
بسیاری از تحلیلگران و ناظران سیاسی به دست آمدن این نتایج را رهاورد سوء استفاده از امکانات دولتی می‌دانند که تاثیری آشکار بر روند انتخابات گذاشت.
در این میان نقش کشورهای فرامنطقه‌ای را در انتخابات نباید نادیده گرفت. جریان 14مارس از حمایت بی‌چون و چرای آمریکا بهره می‌برد و سفیر آمریکا در لبنان از هیچ کمکی برای پیروزی این جریان سیاسی در انتخابات دریغ نمی‌کند.
تحلیلگران معتقدند تمامی کشورهایی که در بحران سوریه ایفای نقش می‌کنند بازیگران اصلی انتخابات لبنان نیز هستند و سایه سنگین این کشورها بر انتخابات لبنان باعث خواهد شد که جلسات انتخاب رئیس‌جمهور لبنان تا چهارم خرداد و حتی پس از آن نیز به نتیجه نرسد.
در هر صورت افق حاکم بر لبنان برای جریان‌هایی که قصد دارند در انتخابات شرکت کنند همچنان تیره و تار است. در واقع انتخابات ریاست جمهوری لبنان را باید رقابت بین گروه‌ها و جریان‌های مختلف سیاسی فعال در عرصه لبنان با توجه به اوضاع امنیتی متشنج و ملتهب و اختلافات موجود در این کشور دانست، چرا که این انتخابات مشخص خواهد کرد کدام جریان و گروه بر کشور حاکم خواهد شد. چون گروه پیروز، رئیس پارلمان، رئیس‌جمهور و همچنین نخست‌وزیر آینده این کشور را مشخص خواهد کرد که به دنبال آن انتخاب‌های سیاسی در دستگاه‌های مختلف رسمی و حکومتی و اقدامات و تصمیم‌گیری‌های قانونی را به دنبال دارد.
بر اساس قانون اساسی لبنان، رئیس‌جمهور را پارلمان که 128 عضو دارد تعیین می‌کند، پارلمان از میان کاندیداهای مسیحی، رئیس‌جمهور را برای یک دوره شش ساله انتخاب می‌کند و انتخاب مجدد یک رئیس‌جمهور برای دوره‌ای دیگر ممنوع است.
رئیس‌جمهور در دوره اول رای‌گیری بر اساس رای دوسوم نمایندگان شرکت‌کننده و در دوره‌های بعدی بر اساس اکثریت مطلق انتخاب می‌شود. رئیس‌جمهور از میان مسیحیان مارونی، نخست‌وزیر از میان مسلمانان اهل سنت و رئیس مجلس از بین شیعیان کشور انتخاب می‌شود.
پارلمان لبنان باید تا قبل از 4 خرداد رئیس‌جمهور جدید این کشور را انتخاب کند، زیرا دوران ریاست جمهوری میشل سلیمان از نیمه شب این روز به پایان می‌رسد. اگر تا روز 4 خرداد رئیس‌جمهور لبنان انتخاب نشده باشد پارلمان لبنان به هیئت انتخابی تبدیل خواهد شد و دیگر نمی‌تواند هیچ‌گونه قانونی را از مجلس بگذراند و فقط زمانی دوباره به عنوان مجلس قانونگذاری رسمیت پیدا می‌کند که رئیس‌جمهور را انتخاب کرده باشد.