نگاهی به ترافیک فصل مدرسه در کلانشهرها و راه‌های مهار آن -بخش نخست

گم شدن قیل ‌و‌قال مدرسه در اضطراب دیر رسیدن!

کد خبر: ۱۱۵۸۸۰

تاریخ: ۱۶ مهر ۱۳۹۶ - ۱۸:۵۳

گالیا توانگر

فصل درس و مدرسه و ترافیک و شلوغی از راه رسید، باران‌های تند،چترهای باز،دلشوره‌های خیس‌خورده پشت چراغ‌های قرمز. دوباره شروع شد، روزهای نصفه نیمه، شب‌های بی‌پایان، نیمکت‌های خط خطی، ایستگاه‌های شلوغ، ترافیک‌های ناشکیبا، شروع دوباره قیل و قال پاییز.
نمی دانم چند نفر مثل من اول مهر دلشان می‌گیرد؟! کاش می‌شد با هم برویم یک گوشه‌ای بنشینیم و حرف بزنیم؛ از خاطرات تلخ و شیرین پشت نیمکت‌ها، از مهربانی و عصبانیت معلم‌ها، از دوستی‌هایی که اکثرشان را پشت همان درهای چوبی کلاس جا گذاشتیم. تمامش گذشت... و حالا جز ترافیک مهر ماه چیز دیگری مال ما نیست!
مهر پشت ترافیک سنگینی که با خودخواهی‌هایمان هر روز بیشتر به آن دامن می‌زنیم، یکی از دلگیرترین ایام سالمان می‌شود؛ نه برای آن فرشته‌هایی که یک کیف از خودشان بزرگ‌تر گذاشته‌اند روی دوششان و پیاده‌رو را پرواز می‌کنند، بلکه برای ما که خیلی وقت است سهمی از شادی این روزها نداریم و بال هایمان را آویخته ایم توی انبار کنار کوله پشتی قدیمی مان و خودمان را اسیر شلوغی و وقت کشی خیابان‌ها کرده‌ایم.
استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی آرامش در روزهای بارانی
چندی پیش در اخبار آمده بود که ایران از بین ۵۸ کشور جهان، رتبه اول وقت کشی در ترافیک را دارد.
مهران صمدی یک راننده تاکسی با لحنی گلایه‌آمیز در حالی که چند باری با عصبانیت پشت ترافیک میدان بهارستان بوق می‌زند، برایمان می‌گوید: «بعضی وقت‌ها آگاهانه و ناآگاهانه کارهای ضد ارزشی که اکثرمان آن کارها را در زبان و حرف بد می‌دانیم، در عمل انجامشان می‌دهیم. بعضی از این کارها آن‌قدر انجام شده که خودش به صورت یک فرهنگ درآمده است! مثلا وقتی دریک خیابان دو طرفه ،یک طرفش ترافیک سنگین باشد و طرف دیگرش خلوت، اکثر ماشین‌ها خودشان را مجاز می‌بینند که به باند مقابل بروند و وقتی به بن بست ماشین‌های روبرو رسیدند، سریع یک جای خالی توی باندی که ترافیک هست، پیدا می‌کنند و کله ماشینشان را می‌چپانند؛ از ماشین‌های منتظر هم انتظار دارند که راه بدهند تا بیاید داخل. جالب اینجاست اگر این ماجرا در صف نانوایی یا بانک اتفاق بیفتد، قطعا منجر به برخورد فیزیکی خواهد شد.»
وی غرولند‌کنان می‌گوید: «کافی است دو قطره باران ازآسمان ببارد، تمام خیابان‌های شهر قفل و
قوز بالا قوز می‌شود. هیچ کس هم نیست که بگوید آخر برادرمن، تو که می‌دانی روز بارانی ماشین تک‌سر‌نشینه را بیاوری بیرون، به هیچ کدام از کارهایت در این شلوغی و قفل کردن خیابان‌ها نمی‌رسی؛ پس چرا لااقل به اعصاب خودت رحم نمی‌کنی و یک چنین روزهایی به وسایل حمل‌ونقل عمومی روی نمی‌آوری تا هم کارهای خودت زودتر انجام شوند وهم به باز شدن گره‌های ترافیکی شهر کمکی کرده باشی. هربلایی که سرمان می‌آید، از ماست که بر ماست.»
در همین حین نم نم باران می‌گیرد و تذکر مکرر راننده آمبولانسی که در ترافیک اسیر شده، هراس صبحگاه شلوغ پاییزی را تا اعماق قلبم می‌نشاند.
خود خواهی بعضی‌ها
انتهایی ندارد!
یکی از حقایق تکان دهنده پیش روی رانندگانی که بی‌توجه به ترافیک شهری به ویژه ترافیک فصل مدارس با خونسردی هر چه تمام‌تر تخلف می‌کنند، این است که شاید در همین لحظه که شما با رفتار پر خطر در رانندگی‌تان و ارتکاب تخلف گره‌های ترافیکی شهر را کورتر می‌کنید، در سوی دیگر شهر، در خیابان‌های منتهی به این گره کور ترافیکی آمبولانسی که قصدش رساندن یکی از اقوام و آشنایان شما به بیمارستان است، گیر افتاده باشد. شاید فرزندِ خودِ شما در همین صبحگاه بار استرس امتحان و پشت ترافیک سنگین ماندن را دو چندان می‌کشد. شاید هم او هرگز به موقع به مدرسه‌اش نرسد. مسبب این پایان تلخ چه کسی و چه چیزی جز شما و سهل‌انگاری و بی‌توجهی‌تان به رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی است؟
احمد رضایی پدر یک دانش‌آموز دبستانی در حالی که به خودرویی که روبروی در مدرسه دوبل پارک کرده است با گلایه می‌گوید:«ببینید چطور راه را بر تردد بچه‌ها بسته است؟ اگر یک ذره انصاف داشت خودرویش را کمی آن طرف‌تر در کوچه کناری مدرسه پارک می‌کرد و منتظر فرزندش می‌شد. خود خواهی بعضی‌ها انتهایی ندارد!»
در همین حین با تعطیلی مدرسه و پارک نابجای خودرو برخی والدین و سرویس‌ها درست روبرروی در اصلی، گره ترافیکی کوری در کل منطقه‌ایجاد شده و صدای بوق اتومبیل‌ها از هرسو بر می‌خیزد.
تغییر را از خودمان شروع کنیم
باید بپذیریم تا تغییر را از خودمان آغاز نکنیم، به قوانین احترام نگذاریم، حقوق دیگران را محترم نشماریم و آرامش را همان گونه که برای خود می‌خواهیم برای دیگران نخواهیم، چیزی عوض نمی‌شود.
امیرمقدسی یک روانشناس نبود‌اشکال‌های فنی و نقص‌های ایمنی در خودرو و همچنین عجله و شتاب نداشتن در حفظ آرامش رانندگان را موثر می‌داند. تعهد مسئولان برای ایجاد مسیرهای مطمئن، دور برگردان‌های لازم، مسدود نکردن پیاپی راه به مدت طولانی و… هم از عوامل دیگری است که وی برمی‌شمرد.
همت مردم برای اصلاح رفتارهای ناهنجار مورد تأکید این روانشناس بوده و می‌گوید: «جامعه نباید به گونه‌ای باشد که حضور پلیس یا صدور برگه جریمه، ضمانت اجرای قوانین از سوی مردم باشد.»
وی ادامه می‌دهد: «این روزها شهرها شلوغ و ترافیک‌ها سنگین، همه کارهای ضروری دارند و می‌خواهند زودتر به کارهایشان برسند، پس کمی برنامه‌ریزی دقیق‌تر، مدیریت زمان، خروج به موقع از منزل و باور این موضوع که «بوق» خودرو برای مواقعی بسیار ضروری و خاص است، نه برای سلام و احوال پرسی و بدتر از آن برای به کار بردن به جای کلمات سخیف از بارگره‌های ترافیکی شهر به میزان قابل توجهی می‌کاهد.»
این روانشناس تغییرات فصلی و آب و هوایی را در رانندگی بسیار موثر می‌داند. پس وقتی بدانیم در هوای بارانی با رویارویی ترافیک سنگین معابر ممکن است زودتر عصبی شویم و احتمالاً در خیابان واکنش نامناسب نشان دهیم، کافی است لحظه عصبانیت یک مکث طلایی داشته باشیم و به آرامی از کنار مشکلات عبور کنیم و بعد تصمیم به کارهای خود بگیریم.
آمارها چه می‌گویند؟
در پژوهشی از آمار تصادفات ایران در سال 2011 که به شناسایی نقش عامل شرایط جوی در وقوع تصادفات پرداخته، خطر تصادف مرگبار در تصادفات، هوای بارانی را 02/3 برابر مرگ در تصادفات هوای عادی شناسایی کرده است. این درحالی بوده است که شدت تصادفات در هوای برفی به‌طور معنی‌داری کمتر بوده است. این نتیجه به این شکل توجیه شده است که رانندگان در شرایط لغزندگی راه در هوای برفی سرعت خود را کاهش داده و دامنه تغییرات سرعت کلیه وسایل نقلیه کم است، اما در شرایط بارانی این باور کمتر دیده شده و راننده با سرعتی که به‌‌طور معمول در شرایط عادی حرکت می‌کند، رانندگی می‌کند؛ غافل از اینکه سطح اصطکاک در شرایط بارانی به شدت کاهش می‌یابد و زمان توقف به طور فزایندهای افزایش می‌یابد.
شرایط نامساعد جوی، دومین عامل ایجاد تراکم‌های ترافیکی غیربازگشتی شناخته شده است؛ به گونه‌ای که 25 درصد تاخیر بزرگراه‌ها و آزادراه‌ها را به آن نسبت داده‌اند.
لازمه کاهش مشکلات ترافیکی در روزهای بارانی و برفی وجود اطلاعات دقیق و به موقع از شرایط جوی، سیستم‌های اطلاع‌رسانی کارآمد برای آگاه کردن کاربران شبکه درخصوص تغییرات جوی، مدیریت کنشگرا در زیرساخت‌های حمل‌ونقل و واکنش‌های بهنگام و لحظه‌ای به مشکلات و رخدادهای ناشی از شرایط جوی است.
لغزندگی معابر و به تبع آن کاهش سرعت خودروها در زمان بارندگی و عملکرد نامناسب ترمز در این شرایط، بی‌احتیاطی برخی خودروها و بروز تصادفات هرچند کوچک باعث می‌شود که به صورت موضعی در نقاط گوناگون شهر ترافیک‌های مقطعی رخ دهد که گاهی پیشروی و پس‌زدن صف این ترافیک‌های موضعی به تقاطع‌ها و ورودی و خروجی مسیرهای دیگر موجب راهبندان‌های طولانی و تاخیرهای فزاینده می‌شود.
علاوه‌براین، آبگرفتگی برخی معابر که خود ممکن است معلول طراحی نامناسب شیب معبر یا جدول‌های کناری باشد، نبود سیستم مناسب جمع‌آوری آب‌های سطحی، انباشت زباله در جوی‌های کناری راه و نیز خرابی سطح روسازی که به ایجاد چاله‌ها و گودال‌ها در سطح معابر منجر می‌شود،همگی به مثابه عوامل مستقیم کاهش ظرفیت و سرعت تردد و افزایش تراکم ترافیک و تاخیر عمل می‌کنند.
ترمیم و اصلاح شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و مدیریت تقاضای سفرهای روزانه از دیگر راهکارهای مفید برای کاهش بار ترافیکی در این ایام است. این کار از طریق جابه‌جایی شیوه سفر از خودرو شخصی به حمل‌ونقل عمومی و نیز مدیریت تقاضای سفرهای روزانه از طریق حذف سفرهای غیرضروری و جایگزینی آنها با روش‌های ارائه خدمات غیرحضوری، تغییر زمان انجام سفرهای غیراجباری، هم‌پیمایی یا تضمین سرویس‌های بازگشت به منزل از محل کار صورت می‌گیرد.
از جمله راهکارهایی که به منظور کاهش تقاضای سفر در شرایط بارانی و برفی پیشنهاد می‌شود، پیش‌بینی و اعلام شاخص‌های ترافیکی در روزهای بارانی و برفی از طریق اتصال میان داده‌های هواشناسی و مرکز کنترل ترافیک است. با انجام این کار می‌توان درخصوص تغییر زمان انجام سفرهای غیرضروری، تغییر شیوه حمل‌ونقلی مورد استفاده توسط شهروندان و نیز مسیریابی و توزیع بهینه جریان در شبکه معابر به صورت بهنگام اطلاع‌رسانی کرد.
توصیه‌هایی برای مهار ترافیک
در نیمه دوم سال
همزمان با فصل پاییز و شروع مدارس، افزایش بار ترافیکی خیابان‌ها، تبدیل به کابوسی برای شهروندان می‌شود که البته توجه شهروندان و پلیس به چند توصیه می‌تواند به مراتب از شدت آن بکاهد.
خیابان‌های پایتخت تابستان‌ها خلوت و بدون ترافیک نیست، اما افزایش ۲۵ درصدی سفرهای آموزشی در برخی مواقع خیابان‌های تهران را قفل و ساعات انتظار برای رسیدن به مقصد را طولانی‌تر می‌کند.
یوسف منصورنیا، کارشناس حوزه ترافیک، توصیه‌هایی به پلیس راهور و شهروندان ارائه می‌کند: «حضور نیروهای راهور و انتظامی در مقابل مدارس مناطق مرکزی و اصلی به منظور نظارت بر راه‌بندان‌ها. اجرای دقیق برنامه زوج و فرد. فعالیت مضاعف شرکت مترو و واحد اتوبوسرانی. افزایش مشارکت سرویس مدارس و در اختیار قرار دادن شماره تلفن همراه راننده به اولیا جهت برنامه‌ریزی قبلی برای دانش‌آموزان.هماهنگی با شرکت‌های بیمه جهت افزایش فعالیت کارشناسان ارزیابی خسارت برای حضور در صحنه‌های تصادف. آگاه‌سازی ‌رانندگان درگیر تصادف درمورد نوع پرداخت خسارت برای جلوگیری از ایجاد تنش در خیابان. بازدید و رفع‌اشکالات احتمالی خودروها به‌ وسیله رانندگان قبل از شروع به کار به ‌منظور تسهیل در عبور و مرور.»
این کارشناس ترافیک توصیه‌هایش را برای مهار ترافیک صبحگاهی فصل مدارس اینگونه ادامه می‌دهد: «اجرای دقیق قوانین راهنمایی و رانندگی. عدم توقف خودروها مقابل مدارس و به ‌صورت پارک دوبل. به همراه داشتن مدارک مورد نیاز مانند کارت‌بیمه، سند مالکیت و گواهی‌نامه به‌منظور همکاری با عوامل راهور در صورت وقوع تصادف. انتقال سریع خودرو در صورت تصادف به منتهی‌الیه سمت راست خیابان تا آمدن عوامل پلیس راهور. ثبت مشخصات ماشین به‌ منظور دستگیری افرادی که حین تصادف فرار می‌کنند.»