در مناظره بانکداری بدون ربا مطرح شد

بانک‌های تجاری با ساختار فعلی نمی‌توانند عقود اسلامی را اجرا کنند

یک اقتصاددان با نقد عملکرد بانک‌ها در چارچوب بانکداری بدون ربا، گفت: این بانک با این طراحی ظرفیت پیاده‌سازی اصول مکتب اسلام را ندارد و وضعیت فعلی سیستم بانکی مثل این است که بخواهیم خوک را ذبح اسلامی‌کنیم.

کد خبر: ۱۱۵۱۸۰

تاریخ: ۰۵ مهر ۱۳۹۶ - ۲۰:۳۲

شب گذشته مناظره‌ای میان حسین صمصامی، سرپرست اسبق وزارت اقتصاد و سیدعباس موسویان، عضو شورای فقهی بانک مرکزی با موضوع بانکداری بدون ربا برگزار شد.
موسویان در این جلسه تأکید کرد: معتقدم بانک بدون ربا باید در خدمت بخش حقیقی اقتصاد باشد و اگر بانکی در خدمت اقتصاد نباشد، در ازای تسهیلاتی که می‌دهد کالا خرید و فروش نشده و یا تولید به جریان نیفتد، آن بانک، بانک ربوی است.
وی ادامه داد: پس اصل سود علی‌الحساب مشکلی ندارد هرچند که در مدل شهید صدر نیامده است اما به‌تدریج وقتی به این نتیجه می‌رسیم که برخی سپرده‌گذاران ریسک‌گریز و برخی ریسک‌پذیر هستیم می‌توانیم از هر دو ظرفیت استفاده کنیم، حتی می‌توان یک بانکی را تأسیس کرد که به‌طور کامل صرفاً در قالب عقود مبادله‌ای تسهیلات پرداخت کند،‌در این صورت هم سود تسهیلات و هم سود سپرده می‌تواند ثابت باشد، به شرط آنکه تسهیلات پرداختی بانک به بخش حقیقی اقتصاد تزریق شده و منجر به خریدوفروش کالا شود.
عضو شورای فقهی بانک مرکزی درخصوص اجرا یا عدم اجرای درست قراردادها در سیستم بانکی گفت: می‌دانیم که همه ادیان ربا را تحریم کرده‌اند، اما در زمان همه پیامبران بخشی از جامعه همچنان به رباخواری می‌پرداختند و یا ممکن است در روند اجرا انحراف به وجود بیاید. در این شکی نیست که ممکن است در اجرای عقد قرارداد مبادله‌ای در سیستم بانکی انحراف رخ دهد اما این به آن معنا نیست که نمی‌توان در این چارچوب این عقد را اجرا کرد.
موسویان در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آیا شما از بانکداری فعلی ایران دفاع می‌کنید یا خیر،‌ اظهار داشت: خیر، من هنوز قبول دارم که بانکداری بدون ربا به‌درستی اجرا شده است،‌حتی در جلسه‌ای بنده گفتم اول باید به بانکداری بدون ربا برسیم و بعد به سراغ بانکداری اسلامی برویم و طرحی را در این زمینه به یکی از بانک‌ها دادم و گفتم اگر می‌خواهید بانکداری بدون ربا را در بانک خود اجرایی کنید، باید این موارد را رعایت کنید.
حسین صمصامی هم با نقد عملکرد بانک‌ها در چارچوب بانکداری بدون ربا، گفت: این بانک با این طراحی ظرفیت پیاده‌سازی اصول مکتب اسلام را ندارد و وضعیت فعلی سیستم بانکی مثل این است که بخواهیم خوک را ذبح اسلامی‌کنیم.
وی افزود: بانکی که این عقود(اسلامی) را بتواند اجرا کند وجود ندارد، این بانک با این طراحی ظرفیت پیاده‌سازی اصول مکتب اسلام را ندارد. بنده هم قبول دارم که مشارکت در بانک جایی ندارد و معتقدم همان ماجرایی که برای مشارکت رخ داد در مرابحه هم اتفاق می‌افتد. کارت اعتباری عقد مرابحه کاملاً درست است اما بانک‌ها هم ظرفیت اجرای آن را ندارند چون شواهد نشان می‌دهد که این پول‌ها برخی موارد منجر به خرید کالا نمی‌شود.
این اقتصاددان ادامه داد: وضعیت فعلی سیستم بانکی و بحث ربازدایی در این بانک‌ها مثل این است که خوک را ذبح اسلامی‌کنیم. اگر بانک به طور واقعی عقد مرابحه و مشارکت را اجرا می‌کرد آیا این گونه می‌توانست خلق پول کند؟ قطعاً نمی‌توانست به نظر بنده بانک‌ها اسم عقود را می‌گویند و کار خودشان را می‌کنند.
صمصامی تصریح کرد: اگر منظور آقای موسویان این است که بانک اسلامی بانکی است که چارچوب‌های آن متفاوت از بانکداری ربوی باشد بنده هم با نظر ایشان و با آن بانک موافق هستم اما مسئله اینجاست که ما خشت اول را کج گذاشته‌ایم و بانکی که به این شکل کار می‌کند را ما ربازدایی کرده‌ایم غافل از اینکه این بانک ربازدایی نمی‌شود.