اسوه‌های خط امام- بخش پایانی

مدرس وارسته بود، وابسته نبود

«... سعی کنید مثل مرحوم مدرس را انتخاب کنید- البته مثل مدرس که به این زودی‌ها پیدا نمی‌شود شاید آحادی مثل مدرس باشند- کسانی را که انتخاب می‌کنید باید مسائل را تشخیص دهند. نه از افرادی باشند که اگر روس یا آمریکا یا قدرت دیگری تشری زد بترسند باید بایستند و مقابله کنند.»(1)

کد خبر: ۱۱۳۹۴

تاریخ: ۰۸ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۲۱:۴۵

ابراهیم حاجی‌محمد‌زاده

حضرت امام(ره) هر وقت می‌خواستند به مردم و مسئولین الگوی شهامت و پایمردی و مقابله با دیکتاتوری رضاخان و ایستادگی در مقابل استکبار شرق و غرب را نشان بدهند با تکریم و عظمت از شهید مدرس که دینداری متعهدانه او موجب بی‌پیرایگی و عدم وابستگی به دنیا و شجاعت در سیاستمداری در تمامی ابعاد گردیده بود یاد می‌کردند و به هم‌نشینی و مراوده با ایشان افتخار می‌نمودند:
«... مرحوم مدرس- رحمه‌الله- خوب من ایشان را هم دیده بودم این هم یکی از اشخاصی بود که در مقابل ظلم. در مقابل ظلم آن مرد سیاهکوهی. آن رضاخان قلدر ایستاد و در مجلس بود ایشان را به عنوان طراز اول علما فرستادند به تهران و ایشان با گاری آمد تهران. از قراری که آدم موثقی نقل می‌کرد. ایشان یک گاری آنجا خریده بود و اسبش را گاهی خودش می‌راند. تا آمد به تهران. آنجا هم یک خانه مختصری اجاره کرد و من منزل ایشان مکرر رفتم. خدمت ایشان- رضوان‌الله علیه- مکرر رسیدم...»(2)
حضرت امام بارها و بارها سعی می‌کنند باترسیم زندگی مدرس به انحاء گوناگون چهره یک مسئول و سیاستمدار متعهد به اسلام ناب را ترسیم کنند.
«... شما ملاحظه کرده‌اید، تاریخ مرحوم مدرس را دیده‌اید: یک سید خشکیده لاغر- عرض می‌کنم- لباس کرباسی را که یکی از فحش‌هایی که آن شاعر به او داده بود همین بود که تنبان کرباسی پوشید- یک همچو آدمی در مقابل آن قلدری که هر کس آن وقت را ادراک کرده می‌داند که زمان رضاشاه غیر از زمان محمدرضا شاه بود آن‌وقت یک قلدری بود که تاریخ ما کم مطلع بود. در مقابل او همچو ایستاد، در مجلس، در خارج که یک وقت گفته بود، سید از جان من چه می‌خواهی؟ گفته بود که می‌خواهم که تو نباشی! این آدم که- من در درس ایشان یک روز رفتم- می‌آمد در مدرسه سپهسالار- که - مدرسه شهید مطهری است حالا- درس می‌گفت، مثل اینکه هیچ کاری ندارد، فقط طلبه‌ای است دارد درس می‌دهد این‌طور قدرت روحی داشت در صورتیکه آن‌وقت در کوران آن مسایل سیاسی بود که باید حالا بروند مجلس و آن بساط را درست کند از آنجا از پیش ما رفت مجلس. آن‌وقت هم که می‌رفت مجلس یک نفری بود که همه از او حساب می‌بردند. من مجلس آن وقت را هم دیده‌ام، کانه مجلس کانه احساس نقص می‌کرد، وقتی مدرس نبود. وقتی مدرس می‌آمد، مثل اینکه چیز تازه‌ای واقع شد. این برای چه بود؟ برای اینکه یک آدمی بود که نه به مقام اعتنا می‌کرد و نه به دارایی و امثال ذالک هیچ اعتنا نمی‌کرد.
... این چه بود؟ برای اینکه وارسته بود وابسته نفس نبود (اتخه‌الهه هویه) «سوره فرقان آیه 43» «هوای نفسانی خود را به خدایی گرفته است» نبود. این هوای نفسانی خودش را اله خودش قرار نداده بود. این برای مقام و برای جاه و برای وضعیت کذایی نمی‌رفت عمل بکند. او برای خدا عمل می‌کرد کسی که برای خدا عمل می‌کند، وضع زندگی‌اش هم آنست. دیگر از آن وضع بدتر که نمی‌شود برایش، برای چه دیگر چه بکند؟ از هیچ کس هم نمی‌ترسید. وقتی رضا شاه ریخت به مجلس که فریاد می زدند آن قلدرهای اطرافش که زنده باد کذا و زنده باد کذا، مدرس رفت ایستاد و گفت مرده باد کذا، زنده باد خودم. خوب در مقابل او شما نمی‌دانید حالا، در مقابل او ایستادن یعنی چه و او ایستاد، این برای این بود که از هواهای نفسانی آزاد بود وارسته بود، وابسته نبود...»(3)
حضرت امام (ره) در وصیت‌نامه خویش از تنها شخصیت سیاسی الهی که یاد می‌کنند مرحوم مدرس است. و با اشاره به واقعه اولتیماتوم شوروی برای اشغال ایران و تهران. نحوه برخورد مدرس را تنها راه تداوم انقلاب اسلامی برای همیشه می‌دانند.
«... و کلام مرحوم مدرس آن روحانی متعهد پاک‌سیرت و پاک اندیشه را به خاطر بسپرید که در مجلس افسرده آن روز گفت: اکنون که باید از بین برویم چرا با دست خود برویم. من هم امروز به یاد آن شهید راه خدا به شما برادران مؤمن عرض می‌کنم، اگر با دست جنایتکاران آمریکا و شوروی از صفحه روزگار محو شدیم و با خون سرخ شرافتمندانه با خدای خویش ملاقات کنیم، بهتر از آن است که در زیر پرچم ارتش سرخ شرق و سیاه غرب زندگی اشرافی مرفه داشته باشیم و این سیره و طریقه انبیای عظام و ائمه مسلمین و بزرگان دین مبین بوده است و ما باید از آن تبعیت کنیم و باید به خود بباورانیم که اگر یک ملت بخواهد بدون وابستگی‌ها زندگی کند می‌تواند و قدرتمندان جهان بر یک ملت نمی‌توانند خلاف ایده آنان را تحمیل کنند...»(4)
__________________________
(1) صحیفه امام ج18 ص276
(2) صحیفه امام ج3 ص 245
(3) صحیفه امام ج16 ص 452
(4) صحیفه امام ج 21 ص 440 وصیت‌نامه سیاسی الهی امام(ره)