راهکارهای پرکردن اوقات فراغت فرزندان در تابستان کدامند؟- بخش‌پایانی

تابستان شیرین و به ثمر رسیدن استعداد نوجوانان

کد خبر: ۱۰۸۰۷۱

تاریخ: ۱۶ تير ۱۳۹۶ - ۲۰:۰۴

گروه گزارش

با فرا رسیدن ایام اوقات فراغت تابستان در خانواده‌ها از مدت‌ها قبل رفتن به چه نوع کلاسی، کدام مرکز، کدام مربی، و... از مهم‌ترین دغدغه‌هایی هستند که گاه با این که زمان زیادی صرف آن می‌شود تا به نتیجه برسند، اما باز هم در نهایت به نتیجه مطلوب دست نمی‌یابند. البته این نتیجه مطلوب به طور کل هیچ گاه در قیاس با دیگران و چشم و هم چشمی‌ها حاصل نمی‌شود؛ خود یک خانواده است که باید رضایت لازم را در انتهای کار از خود داشته باشد. مشورت با کسانی که در این زمینه دست‌اندرکارند، می‌تواند راهنمای خوبی برای دستیابی به یک برنامه‌ریزی مناسب و در نتیجه رضایت‌بخش باشد.
بهتر است گاهی کیفیت را بر کمیت ترجیح داد؛ اگر می‌خواهیم حتما در تابستان به کلاس برویم؛ تعدد کلاس‌ها بسیار کم اهمیت‌تر از آن است که در عوض یک کلاس مفید ثبت‌نام کنیم، اما ممکن است همین تابستان و همین کلاس به نقطه بزرگی برای آغاز یک موفقیت بزرگ مبدل شود.
در تابستان تربیت تعطیل نمی‌شود
مهران اصل اسبفروشانی دارای کارشناس ارشد علوم تربیتی 25 سال سابقه فعالیت در آموزش و پرورش را دارد و اکنون به عنوان معاونت پرورشی و تربیت بدنی منطقه 9 آموزش و پرورش شهر تهران مشغول فعالیت است.
در آغاز صحبتش به کلامی از شهید رجایی اشاره می‌کند که می‌گوید: «در تابستان مدرسه تعطیل می‌شود، اما تربیت تعطیل نمی‌شود.»
«اصل» همچنین در ادامه می‌افزاید: «با توجه به آموزه‌های دینی‌مان تربیت را یک فرآیند تعریف می‌کنیم. به همین دلیل نمی‌توانیم فرآیند تربیت را در خرداد تعطیل و از مهر مجددا آغاز کنیم. تربیت جریانی یک ساله است که در ایام تابستان نیز ادامه دارد و ما در آموزش و پرورش مسئولیت حفظ ارتباط مدرسه و دانش‌آموز را برعهده داریم.»
از او در مورد برنامه‌هایشان برای اوقات فراغت دانش‌آموزان می‌پرسم و می‌گوید: «بچه‌ها به مدارسشان احساس تعلق دارند و دوست دارند در کلاس‌هاس آموزشی و یا اردوهای نیم روزه یا یک روزه و... شرکت کنند و ما نیز در آموزش و پرورش با یاری همکاران شرایطی را فراهم کرده ایم که هر دانش‌آموز از هرمدرسه‌ای می‌تواند با توجه به محل سکونتش به نزدیک‌ترین پایگاه اوقات فراغت در مدرسه مراجعه کند.»
او همچنین معتقد است با انجام این امر، دانش‌آموزان اختیار دارند تا هر یک از برنامه‌های اوقات فراغت در هر پایگاهی که بخواهند، انتخاب کنند.
رقابت سالم در برنامه‌ریزی بهینه تابستانی
این کارشناس ارشد علوم تربیتی می‌افزاید: «رقابت بین خانواده‌ها اگر سالم باشد اثری مطلوب خواهد داشت، اما اگر ناسالم باشد مضرخواهد بود.»
اصل همچنین معتقد است برای ایجاد رقابت سالم میان خانواده‌ها نیاز به یک عامل انگیزشی خوب است.
معاونت پرورشی آموزش و پرورش منطقه 9 در ادامه در مورد تناسب اوقات فراغت هر نسل با ویژگی‌های همان نسل می‌گوید: «کلاس‌ها و تفریحات ایام اوقات فراغت تابستان باید با توجه به فناوری روز باشد. همچنین برای هر موضوع و مبحثی از مکان مناسب آن استفاده شود؛ مثلا کلاس‌های عقیدتی را در مساجد برگزار کنند.»
این کارشناس در انتهای صحبتش تاکید زیادی بر تربیت دارد و معتقد است: «تربیت آموزش را در بر دارد، اما آموزش لزوما همراه با تربیت نیست. این در حالی است که اتفاقا آموزشی که همراه با تربیت نباشد مخرب است؛ کسانی که در تمام طول تاریخ جنایت‌های جبران‌ناپذیری بر جا گذاشته‌اند، گواهی بر این مطلب هستند. پس در تمام فعالیت‌ها ، تربیت را رکن اصلی قرار دهیم تا افرادی متعهد تربیت کنیم.»
وی همچنین در ادامه می‌افزاید: «روند تربیت، ارتباط خانه و مدرسه و مسجد و محله با یکدیگر است؛ تربیت یک سوی نمی‌تواند شکل بگیرید و همه باید سهم خود را ایفا کنند. قطعا ما برای این که دانش‌آموزان را رها شده نبینیم؛ باید برنامه‌ریزی منسجم داشته باشیم که هم می‌تواند در مدرسه و هم مسجد و هم محله باشد. هدف نهایی ما برای اوقات فراغت نیز ادامه این جریان تربیت است تا به مهر وصل شود.»
بچه‌ها قربانی آرزوهای ما نشوند
منیژه قاسمی ثابت، مدیر بازنشسته آموزش و پرورش، دیگر فردی است که پای صحبتش می‌نشینیم. او خود مادر پسری 8 ساله است.
منیژه قاسمی در پاسخ به این که میزان استراحت در ایام تابستان چقدر و چگونه می‌تواند باشد؛ می‌گوید: «به نظر من اوقات فراغت با توجه به نیازهای دانش‌آموزان، هم می‌تواند استراحتی باشد و هم به نوعی بچه‌ها را سرگرم می‌کند و با این استراحت و آرامش می‌توان روزهای تعطیل فرزندان را هدفمند ساخت.»
قاسمی معتقد است خانواده‌ها باید بر اساس علائق و نیازها و توانایی‌های بچه‌ها برنامه‌ریزی تابستان را انجام دهند.
او در ادامه می‌گوید: «این حقیر با توجه به این که حدود 20 سال سابقه مدیریت در مدارس و مراکز علمی گوناگون را دارم و مدام با بچه‌ها و خانواده‌ها یک رابطه دوستانه و عاطفی هم داشتم، رفتار و خواسته‌های فرزند خودم را هم دیدم، می‌دانم که بچه‌ها پس از یک پرسه تحصیلی بی‌صبرانه منتظر این تعطیلات هستند. پس ما خانواده‌ها به شکلی که فقط تشخیص و خواسته‌های خودمان دخیل باشد برنامه‌ریزی نکنیم.»
این فرهنگی همچنین معتقد است هرگز برای نشان دادن روشنفکری و به روز بودن خودمان یا نشان دادن دارایی‌های مادی خود نباید فرزندان را به کلاس‌های عجیب و غریب و حتی گران قیمت بفرستیم.
وی رابطه دوستانه و صمیمانه اولیا با فرزندان خود را همچنین عاملی موثر در برنامه‌ریزی و در نتیجه استفاده مناسب از اوقات فراغت می‌داند؛ زیرا به این شکل علاقه‌ها و توانایی‌های فرزندان بهتر شناخته می‌شود و می‌توان از خود فرزندان نیز کمک فکری و راهنمایی گرفت تا نوع گذران اوقات فراغتشان را انتخاب کنند.
منیژه قاسمی با اشاره به آن که در تابستان دغدغه درس و اضطراب امتحان برای بچه‌ها وجود ندارد، این زمان را بهترین فرصت برای بهتر شدن روابط عاطفی و محبتی بین فرزندان و خانواده می‌داند.
وی همچنین در ادامه می‌گوید: «این زمان بهترین فرصت است که وارد بازی‌ها و شادی‌های بچه‌هایمان بشویم و کودک درونمان را هم کمی فعال کنیم و در تفریحات و مسافرت‌ها، اعتماد و محبت بچه‌ها را بیشتر بدست بیاوریم تا فرزندانمان برای گفتن حرف‌های درون دل و مغزشان به هر دوست ناباب پناه نبرند و در امنیت خانواده به رشد و تعالی برسند تا همچنین آموخته‌های مذهبی شان نیز با خانواده مستحکم‌تر شود.»
پدر و مادر‌ها به علاقه فرزندان خود
احترام بگذارند
با طاهره طاهری مادر دانیال و دُرسا متین فر به گفت‌و‌گو در مورد ایام اوقات فراغت می نشینیم.
طاهری می‌گوید: «سعی می‌کنم اوقات فراغتی را برای فرزندانم بسازم که هم شاد باشد و هم یاد بگیرند و هم به ورزش بپردازند.»
وی همچنین با وجود این که هر یک از فرزندانش علاقه‌ای کاملا متفاوت و خاص نسبت به یکدیگر دارند در ادامه می‌گوید: «سعی می‌کنم فضایی آموزشی برای دُرسا مهیا کنم، چرا که او بر خلاف برادرش که ورزش و تفریح را در اوقات فراغت ترجیح می‌دهد؛ تمایل به آموختن و یادگیری دارد.»
این مادر همچنین معتقد است: «در ثبت‌نام فرزندان برای کلاس‌ها باید به این موضوع توجه شود که نباید آن‌ها راخسته کرد و بهتر است کلاس‌ها به طور یک روز در میان یا کم‌تر باشند؛ نه هر روز که فقط باعث خستگی است و بهره‌ای نیز در انتها نخواهد داشت. تابستان را بدون سفر خسته‌کننده می‌دانم و سفر هر چند کوتاه یک وجه ضروری از اوقات فراغت است.»
از وی در مورد تفاوت‌های اوقات فراغت زمان خودش درمقایسه با حال سؤال می‌کنم و در پاسخ می‌گوید: «زمان ما هم تقریبا امکاناتی مشابه حال بوده است، اما تفاوتی قابل توجه این است که در زمان ما تمایل به شرکت در کلاس‌ها بیشتر از سوی فرزندان بود، اما اکنون این پدرها و مادرها هستند که اصرار بیشتری به شرکت فرزندانشان در کلاس‌ها دارند.»
طاهره طاهری اوقات فراغت فرزندانش را تنها محدود به کلاس‌ها و فضای بیرون از خانه نمی‌داند، این در حالی است که او می‌گوید: «بچه‌ها در خانه هم با بازی‌هایی مثل شطرنج و گاه بازی‌های رایانه‌ای مشغول هستند.»
در انتهای صحبتش، او بر توجه پدران و مادران به علاقه فرزندانشان تاکید می‌کند و می‌گوید: «توجه والدین به علاقه فرزندانشان اصلی‌ترین عامل یک بهره‌برداری مفید از تابستان است. چه خوب است که در این ایام پیش از آن که هر تصمیمی بگیریم یا پای صحبت هر صاحب‌نظر و خبره دیگری بنشینیم، نخست پای صحبت فرزندان بنشینیم. ازخودشان سؤال کنیم که از اوقات فراغت تابستان امسال چه می‌خواهند؛ آیا اصلا دوست دارند به کلاسی بروند یا خیر؟ و پس از آن که به صحبت‌هایشان گوش دادیم به سرعت آنها را به تنبلی یا ناتوانی محکوم نکنیم. در واقع به فرزندان در جهت یافتن شناختی صحیح از خود که با توجه به آن بتوانند علایقشان را بیان کنند، یاری دهیم.
اهمیت اوقات فراغت
اوقات فراغت به معنای رهایی موقت از کار و اشتغال رسمی زندگی و انجام فعالیت‌هایی است که مورد نظر و به دلخواه فرد باشند. برنامه‌ اوقات فراغت در مورد هر‌کس متفاوت است و به سلیقه، نیازهای روحی، سن و توان مالی فرد بستگی دارد. امروزه قشر جوان جامعه که بیشتر تحت تأثیر تهاجم فرهنگى دشمن قرار دارد، باید مورد توجه قرار گیرد تا از رواج تفریحات انحرافى در این قشر بتوان پیش‌گیرى به عمل آورد. بنابراین ایجاد زمینه‌ مناسب براى محیطى نشاط ‌آور و تفریحات لذت‌بخش متناسب با الگوهاى فرهنگى جامعه ایجاب مى‌نماید که به مسئله اوقات فراغت نوجوانان و جوانان بیش از پیش توجه شود. با عنایت به اینکه اکثریت جامعه‌ی ما را قشر جوان تشکیل مى‌دهند و جوانان و نوجوانان در زمان تابستان اوقات فراغت زیادى دارند.
شروع فصل تابستان و فصل اوقات فراغت دانش‌آموزان، لحظه‌ای که هر سال از نخستین دم بهار، بی‌صبرانه چشم به راهش بودیم. خردادماه همواره با بحث اوقات فراغت میلیون‌ها دانش‌آموز شروع می‌شود و این‌که برای سه ماه تعطیلی این دانش‌آموزان چه کنیم و چه برنامه‌ای داشته باشیم؟ موضوعی چالش‌برانگیز است. کارشناسان علوم تربیتی بر این باورند اگر از اوقات فراغت تابستانی به خوبی استفاده شود، می‌تواند به دورانی اثرگذار در زندگی حال و حتی آینده‌ کودکان و نوجوانان تبدیل گردد. لحظه لحظه‌ اوقات فراغت، امروزه از چنان اهمیتی برخوردار است که حتی از آن به عنوان آیینه‌ فرهنگ جامعه یاد می‌کنند. به این معنی که چگونگی گذراندن اوقات فراغت افراد یک جامعه تا حد بسیاری معرف ویژگی‌های فرهنگی و میزان توسعه یافتگی آن جامعه است. بنابراین اگر طرح و نقشه زندگی و کار جوانان با برنامه‌هایی که برای اوقات فراغت خود تنظیم می‌کنند، مغایرت داشته یا تفریحات و فعالیت‌های فراغتی آنها با هنجارهای فرهنگی در تضاد باشد، اوقات فراغت به مشکل اجتماعی تبدیل خواهد شد.»
به خصوص در دوره ‌نوجوانی، اوقات فراغت اهمیت زیادی دارد، زیرا نوجوان از یک سو مایل به برقراری ارتباط با دیگران به‌ویژه همسالان خود است، از یکنواختی‌گریزان است و در کارها و امور زندگی تنوع می‌خواهد و از سوی دیگر، هنوز به پختگی کامل نرسیده است. در این میان نقش والدین و مسئولان جامعه به‌خصوص مربیان تربیتی پررنگ‌تر از دیگران ظاهر می‌شود و آنها باید برای کمک به این قشر پویا و آینده‌ساز جامعه اهتمام ورزند.