گنج سعادت و بارگاه قبول

کد خبر: ۱۰۸۰۵۰

تاریخ: ۱۶ تير ۱۳۹۶ - ۲۰:۰۱

خداوند روز را برای پراکنده شدن (فرقان، آیه 47) و حرکت و شنا در جریان زمان و برای کار و بار قرار داده (مزمل، آیه 7)؛ و شب را بر‌خلاف روز، زمان خواب و استراحت و آرامش دانسته است. (نباء، آیه 9؛ فرقان، آیه 47)
شب زمانی بسیار مناسب برای دریافت علوم غیبی و لدنی و مقامات و معارف الهی است. خداوند در آیه 6 سوره مزمل می‌فرماید: إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّیْلِ هِیَ أَشَدُّ وَطْءًا وَأَقْوَمُ قِیلًا؛ قطعا عبادتى که در شب صورت مى‏گیرد محکمتر و پابرجاتر و گفتار در آن درست‏تر و استوارتر است.
از همین رو درباره مومنان شب زنده دار می‌فرماید: تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ؛ پهلوهایشان ازبسترها جدا مى‌‏شود و پروردگارشان را از روى بیم و طمع مى‏خوانند و از آنچه روزی‌شان داده‏ایم انفاق مى‏کنند. (سجده، آیه 16)
این مومنان هر چند بندگی‌شان همانند بندگی بردگان از خوف و یا همانند بازرگانان ازروی طمع است، ولی در مسیری هستند که آنان را با بندگی آزادگان عاشق و دوستدار آشنا کرده و در نهایت در آن مسیر قرار می‌دهد.
اصولا چه عیب دارد که انسان بندگی را چون بردگان و بازرگانان و آزادگان با هم داشته باشد. اگر این گونه باشند، به چیزهایی غیر از رهایی از منکرات و فحشاء که ثمره نماز است (عنکبوت، آیه 45) و تقوای الهی که میوه هر عبادتی است (بقره، آیه 21) دست می‌یابند که بر بسیاری از انسان‌ها نهان است: فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِیَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزَاء بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ؛ هیچ کس نمى‏داند چه چیز از آنچه روشنى‏بخش دیدگان است به پاداش‏ آنچه انجام مى‏دادند براى آنان پنهان شده است. (سجده، آیه 17)
این نماز شب و تهجد شبانه و قیام پس از خواب شب‌، چنان اهمیت و ارزش دارد که خداوند آن را بر پیامبرش واجب دانسته و در سوره مزمل به او فرمان می‌دهد و می‌فرماید: یَا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّیْلَ إِلَّا قَلِیلاً نِصْفَهُ أَوِ انقُصْ مِنْهُ قَلِیلاً أَوْ زِدْ عَلَیْهِ وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا؛ ‌ای جامه در هم پیچیده؛ برای نماز شب برخیز به جز اندکی از شب. نیمى از شب یا اندکى از آن را بکاه، یا اندکی بر نیمه بیفزای و قرآن را شمرده و با تامل بخوان! (‌مزمل، آیات 1 تا 4) و در جایی دیگر می‌فرماید تنها برخی از مومنان به همراهی پیامبر به این تهجد شبانه و نماز و قرآن خواندن ترتیلی می‌پردازند: «پروردگار تو می‌داند که تو و گروهی از آنان که با تو هستند نزدیک به، دوثلث شب و نیم شب و ثلث شب را به نماز می‌ایستید و خداست که اندازه شب و روز را معین می‌کند و می‌داند که شما هرگز حساب آن را نتوانید داشت ،پس توبه شما را بپذیرفت و هر چه میسر شود از قرآن بخوانید، می‌داند چه کسانی از شما بیمار خواهند شد و گروهی دیگر به طلب روزی خدا به سفر می‌روند و گروه دیگر در راه خدا به جنگ می‌روند پس هر چه میسر شود از آن بخوانید، نماز بگزارید و زکات بدهید و به خدا قرض‌الحسنه دهید و هر خیری را که برای خود پیشاپیش بفرستید، آن را نزد خدا خواهید یافت و آن پاداش بهتر است و پاداشی بزرگ‌تر است و از خدا آمرزش بخواهید، زیرا خدا آمرزنده و مهربان است». (مزمل، آیه 20)
عبادت شبانه و برکات فراوان آن، چنان اهمیت دارد که حافظ در این باره تاکید می‌کند:
هر گنج سعادت که خدا داد به حافظ
از یمن دعای شب و ورد سحری بود
مرو به خواب که حافظ به بارگاه قبول
ز ورد نیم شب و درس صبحگاه رسید