کودکان بيش‌فعال چه ويژگي‌هايي دارند؟

يک فوق‌تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان با بيان ويژگي‌هاي مبتلايان به اختلال بيش‌فعالي- کمبود توجه، ژنتيک و ريزفاکتورهايي مانند کودکان نارس، پدر و مادر سيگاري و قلياني را در ابتلا به اين اختلال مؤثر عنوان کرد.

کد خبر: ۱۰۵۹۷

تاریخ: ۰۱ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۸:۵۲

جواد گل ميرزايي در گفت‌وگو با فارس، اظهار داشت: اختلال بيش‌فعالي- کمبود توجه، 2 جزء بارز دارد. يک جزء آن کمبود توجه است؛ اين‌ها کودکاني هستند که جزئيات را فراموش و وسايل خود را بيش از حد گم مي‌کنند. معمولا حرف‌ها يادشان مي رود و بايد حرف را چندين بار براي آنها تکرار کرد. همچنين کارهايي مانند درس خواندن که توجه مدام مي‌خواهد را دوست ندارند.
وي افزود: مبتلايان معمولا حواس‌پرتي دارند و به محرک هاي کم‌اهميت حساس هستند، مثلا وقتي معلم در حال درس دادن است، اگر پرنده‌اي پشت پنجره باشد حواس آنها پرت مي‌شود.
اين فوق‌تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان، مشکل در سازماندهي را ديگر ويژگي منفي مبتلايان عنوان و ادامه داد: سازماندهي کار اين کودکان با مشکل همراه است. مثلا براي درس خواندن بايد مقدمات اوليه مانند انتخاب جاي مناسب، کتاب و لوازم‌التحرير را فراهم کرد و سپس کارها را به ترتيب انجام داد، اما مبتلايان نمي‌دانند بايد کارها را به چه ترتيبي انجام دهند.
وي افزود: مبتلايان به اختلال بيش فعالي- کمبود توجه، فراموشکار هستند و يادشان مي‌رود پيغام‌ها را به افراد برسانند. نکته مهم اين است که ممکن است ديگران نيز اين مشکلات را داشته باشند اما تفاوتش با مبتلايان اين است که اين رفتارها براي اين کودکان بيش از حد تکرار مي‌شود.
اين متخصص حوزه بهداشت روان با تأکيد به والدين براي توجه به فراواني رفتار کودکان گفت: والدين حتما بايد به فراواني رفتار توجه کنند و افت عملکرد تحصيلي و اجتماعي را مدنظر قرار دهند. منظور اين است که اين رفتارها بايد عملکرد تحصيلي و اجتماعي فرد را مختل کند تا تشخيص اختلال داده شود.
وي تکان خوردن و استعداد کارهاي خطرناک را جزو ديگر ويژگي‌هاي مبتلايان به اختلال بيش‌فعالي- کمبود توجه برشمرد و افزود: اين کودکان از جاهاي بلند مي‌پرند، وقتي که بايد سر کلاس بنشينند راه مي‌روند و حتي ممکن است از کلاس بيرون بروند.
گل ميرزايي اظهار داشت: تکانشگري ويژگي ديگر مبتلايان است که از بيش فعالي نشأت مي‌گيرد و براساس آن اين کودکان عجول بوده و نمي‌توانند در صف بايستند. در واقع رعايت نوبت براي آنها مشکل است. عجول بودن مبتلايان موجب مي‌شود تا قبل از پايان سؤال معلم به آن پاسخ بدهند.
وي ادامه داد: بعضي از اين کودکان علايم بي‌توجهي را نشان مي‌دهند، برخي علايم بيش‌فعالي و در برخي نيز علايم مخلوط است و هر 2 را دارند.
اين فوق‌تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان گفت: معمولا مادران کودکان را به خاطر جنب‌وجوش زياد به درمانگاه مي‌آورند، اما با افزايش سن، حواس‌پرتي عامل ارجاع به درمانگاه‌ها، روانشناختي و روانپزشکي مي شود.
وي تأکيد کرد: برخي به اشتباه مي‌پندارند که اختلال بيش‌فعالي- کمبود توجه فقط مختص کودکان است؛ در حالي که اين اختلال مي‌تواند در بزرگسالان هم ديده شود. شيوع در کودکان 5 تا 12 درصد است هر چند در برخي کتاب‌ها تا 20درصد هم ذکر شده است ولي در بزرگسالان 4/4 درصد کم‌توجهي به بيش‌فعالي ديده مي‌شود.
اين متخصص حوزه بهداشت روان با اشاره به اهميت درمان کم توجهي، بيش فعالي گفت: مبتلايان در مرحله مهدکودک، پيش‌دبستاني و دبستان به خاطر جنب‌وجوش زياد و فراموشي مورد تذکر معلم قرار مي‌گيرند اين تذکرهاي زياد بر اعتماد به نفس آنها اثر مي‌گذارد. بالطبع از سوي والدين نيز بازخورد منفي گرفته و مورد سرزنش قرار مي‌گيرند. اين کودکان مدام مي‌ترسند مورد سرزنش قرار گرفته و همين موضوع اعتماد به نفس آنها را پايين مي‌آورد که مي‌تواند آنها را مستعد افسردگي و اضطراب کند.
وي ادامه داد: مبتلايان به دليل فراموشکاري ممکن است از نظر تحصيلي پيشرفت نکنند. هوش آنها مانند ساير کودکان است اما به خاطر حواس پرتي از نظر تحصيلي متناسب با هوششان پيشرفت نکرده و از تحصيل باز مي‌مانند.
اين فوق‌تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان، هوش زياد برخي مبتلايان را عاملي در تشخيص ندادن زودهنگام اين اختلال ذکر کرد و افزود: هوش بالا موجب مي‌شود والدين در سال‌هاي اوليه دبستان متوجه افت تحصيلي کودکان نشوند.
وي تصريح کرد: وجود علائم مشترک در مبتلايان موجب شکل‌گيري گروه شده و آنها را مستعد کارهاي خلاف مي‌کند که تربيت آنها را نيز با مشکل مواجهه کرده به همين سبب کنترل و تربيت اين کودکان در خانه و مدرسه مشکل مي‌شود.
گل ميرزايي اذعان داشت: اگر بي‌توجهي و بيش‌فعالي در کودکي درمان شود احتمال ابتلا به بيش فعالي- کم‌توجهي را در بزرگسالي کاهش و در صورتي که درمان نشود، احتمال اختلال سلوک را افزايش مي‌دهد.
وي افزود: مبتلايان به اختلال سلوک رفتارهايي انجام مي‌دهند که حقوق ديگران و هنجارهاي اجتماعي متناسب با سن را نقض مي کند و پرخاشگري، سرقت و دروغگويي ويژگي‌هاي آن است.
اين متخصص حوزه بهداشت روان گفت: 50درصد موارد، 12 تا 20 سالگي حتي بدون دارو نيز درمان مي‌شوند. نکته اين است آنهايي که در 12سالگي درمان مي‌شوند، سال‌هاي تحصيلي خوب و تربيت را به خاطر بازخورد منفي از دست داده‌اند.
وي زمان مصرف دارو در مبتلايان را نامشخص عنوان کرد و افزود: مشخص نيست مبتلايان تا چه زماني بايد دارو بگيرند. تنها نکته قابل ذکر در اين خصوص اين است که مبتلايان حتما درمان شوند تا احتمال افسردگي و اضطراب و ديگر مشکلات آنها نيز کمتر شود.
وي با بيان لزوم روان درماني در مبتلايان با علائم خفيف تصريح کرد: آموزش فرزندپروري (PMT) براي نوع و چگونگي تشويق و تنبيه اين کودکان از سوي والدين آنها بسيار حائزاهميت است. در موارد خفيف فقط درمان‌هاي رفتاري بايد انجام شود و موارد شديد نيز نياز به دارو درماني دارد.
وي افزود: ريتالين به عنوان داروي اختصاصي اختلال بيش‌فعالي- کمبود توجه همراه با عوارضي مانند کم‌اشتهايي، سردرد و درد سر دل است اما سود بيشتري نسبت به عوارض آن دارد مبتلاياني که ناچار به مصرف ريتالين به مدت طولاني هستند نگران عوارض آن نباشند.
اين فوق تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان، با اشاره به عوامل زيستي، رواني و اجتماعي در ابتلا به اين اختلال خاطرنشان کرد: عدم تعادل ناقل‌هاي عصب- رسانه، ژنتيک و تعدادي از ريز فاکتورها مانند کودکان نارس، مسموميت با سرب، پدر و مادر سيگاري و قلياني و داروهايي که مادر در زمان بارداري مصرف کرده در ابتلا به اين اختلال مؤثر است.