معاون پژوهشگاه تخصصی شهید صدر:

نظام بانکداری کشور بر اساس آراء شهید صدر پیاده نشد

معاون پژوهشی پژوهشگاه تخصصی شهید صدر با اشاره به اینکه در اکثر کشورهای اسلامی نظام بانکداری براساس نظرات شهید صدر پیاده می‌شود، گفت: اما در ایران ساختار نظام بانکداری براساس آراء شهید صدر نیست و اگر باشد هم التقاطی است.

کد خبر: ۱۰۱۴۱۰

تاریخ: ۲۵ فروردين ۱۳۹۶ - ۲۱:۵۲

به گزارش تسنیم، سید امید موذنی، در برنامه تلویزیونی عصر که درباره شخصیت شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر برگزار شد در پاسخ به این سؤال که چرا شهید صدر علی‌رغم اینکه در کشورهای دیگر اسلامی و حتی غیر اسلامی از آثارش به عنوان منبع مهم اقتصاد اسلامی استفاده می‌شود اما در کشور ما این طور نیست گفت: علت مهجور بودن شهید صدر در ایران دلایل مختلفی دارد و مهم‌ترین آنها مسئله زبان است که متأسفانه در جمهوری اسلامی ایران زبان عربی به عنوان زبان علم اسلامی نه در حوزه و نه در دانشگاه جدی گرفته نشده است و به همین جهت متفکرین بزرگ ما همچون شهید صدر در واقعیت علمی جامعه ما حضور نداشته‌اند.
معاون پژوهشی پژوهشگاه تخصصی شهید صدر، با اشاره به اینکه با گروهی ترجمه‌های آثار شهید صدر را بررسی کردیم گفت: در بهترین حالت ترجمه‌ها 60 درصد اندیشه شهید صدر را انتقال می‌دهد.
وی مسئله دیگر در مهجور ماندن اندیشه شهید صدر را فاصله و عمق اندیشه ایشان دانست و افزود: شهید صدر زمانی نظریه اقتصاد اسلامی را مطرح کرده است که در اصل وجود اقتصاد اسلامی بحث بوده است. کما اینکه امروزه نیز هنوز بحث وجود اقتصاد اسلامی بحثی تازه است چرا که امروزه یک مسئول دولتی در تلویزیون اعلام می‌کند که مرجع تقلید در مورد بانکداری اظهار نظر نکند.
موذنی با اشاره به اینکه شهید صدر 60 سال قبل گفته که اسلام باید تمام ساحت‌های زندگی بشر را مدیریت کند گفت: به جهت اینکه سطح فکری بسیاری از متفکرین اسلامی به این سطح نرسیده بوده است، به شهید صدر توجه نمی‌کردند و آن را نمی‌پذیرفتند.
معاون پژوهشگاه شهید صدر علت دیگر مهجور ماندن شهید صدر را گسل نسلی دانست و افزود: افرادی که در سطح شهید صدر توانایی نظریه‌پردازی داشتند در اوایل انقلاب بنا به دلایل مختلفی همچون شهادت یا ورود به عرصه اجرایی نتوانستند نظریه‌های شهید صدر را در کشور بسط دهند.
وی با اشاره به اینکه کتاب بانکداری بدون ربا شهید صدر به درخواست دولت کویت نوشته شد، گفت: در زمان حیات شهید صدر دولت کویت به چندین نفر از علمای جهان اسلام نامه نوشت، کتاب بانکداری اسلامی بنویسید که بر اساس آن نظام بانکداری ایجاد کنیم؛ آنها نپذیرفتند و شهید صدر پذیرفت و نوشت و سالهاست که نظام بانکداری اسلامی آنها بر اساس آن پیاده می‌شود.
موذنی با اشاره به اینکه در جمهوری اسلامی ایران نیز ابتدا بر اساس کتاب بانکداری شهید صدر قرار بود که نظام بانکداری اجرا شود اما بنابه دلایلی موفق نبود.
معاون پژوهشگاه شهید صدر در توضیح آن افزود: شهید صدر در مقدمه کتاب اشاره می‌کند که دو نوع بانک وجود دارد؛ بانکی که ربوی نیست؛ یعنی با یکی از حرام‌های الهی آمیخته نیست و دوم بانک اسلامی؛ یعنی بانکی که در کشوری اسلامی است و همه ساختارهایش بر اساس اسلام است؛ در اینجا از اساس ماهیت بانک تغییر می‌کند و مفاهیمش عوض می‌شود و این بانک باید نقش خود را در برقراری آرمان‌های اقتصادی اسلام همچون تکافل اجتماعی، عدالت و توازن پیاده کند و لذا ممکن است از اساس چیز دیگری باشد. شهید صدر نوع اول بانک را برای کشورهایی که ساختار اسلامی نداشتند در نظر گرفته بود اما در جمهوری اسلامی این نوع را پذیرفتیم در حالی که خواستار اسلامی شدن همه ساختارها بودیم. بعد همین طرح شهید صدر را نیز پیاده نکردیم و تغییراتی در آن ایجاد کردیم.
وی با اشاره به اینکه به جز ساختار سیاسی کشور بقیه ساختارها هنوز اسلامی نشده است گفت: اگر بانکداری بدون ربای شهید صدر در چند بانک به طور کامل اجرا شود اثرات قابل توجهی خواهد داشت.
موذنی با اشاره به شورای فقهی بانک مرکزی گفت: این شورا یک شورای مشورتی است و به گفته خود مسئول این شورا نقش موثری در اسلامی سازی بانک ندارد.
معاون پژوهشگاه شهید صدر با اشاره به اینکه در کشور نخواستیم نظام بانکداری شهید صدر را به طور کامل اجرا کنیم و آن زمان هم خواستار اصلاح ساختار نظام بانکداری براساس آراء شهید صدر شدیم آن را با نقاط مخالف اندیشه شهید صدر مخلوط کردیم. مثلا شهید صدر با لیبرالیزم مبارزه کرد، نظریه بانکداری‌اش را لیبرالیزه کردیم و اجرا کردیم و دوباره خلاف هدف و حرکت شهید صدر حرکت کردیم.
گفتنی است چندی پیش رهبر انقلاب در دیدار اعضاى پژوهشگاه شهید سید محمدباقر صدر به مناسبت سالروز شهادت ایشان، فرمودند: مرحوم شهید صدر قطعاً یک نابغه بود؛ این یک خصوصیّتى است. خب، ما آدمهاى بااستعداد در حوزه‌هاى علمیّه کم نداشتیم؛ آدمهایى که فهم داشتند، سلیقه داشتند، پشتکار داشتند و کارهاى بزرگى انجام دادند. علماى بزرگ ما مثل همین مراجع بزرگى که در این صدسال اخیر در ایران و عراق وجود داشتند همه مردمان بزرگى بودند. استعداد داشتند منتها نابغه یک خصوصیّاتى دارد که در اغلب این افراد، انسان این نبوغ را احساس نمی‌کند. مرحوم آقاى صدر (رضوان‌الله‌علیه) به نظر بنده قطعاً نابغه بود؛ یعنى کارى که از عهده‌ او برمى‌آمد، از عهده‌ خیلى از فقها و علما و متفکّرین حوزه‌هاى ما برنمى‌آید: فضاى دید بسیار وسیع، فهم نیازهاى دنیاى اسلام، پاسخگویى سریع و آماده به خواسته‌ها - ایشان همین «البنکُ اللّاربوى» را در جواب درخواست دولت پاکستان نوشت؛ آن‌طور که شنیدم آنها می‌خواستند یک کار این‌جورى درست کنند، ایشان بلافاصله این [کتاب‌] را فراهم کرد و براى آنها فرستاد- ... ایشان واقعاً یک نابغه‌اى بود، مسائل را می‌فهمید، مسائل را حدس می‌زد.