جوابیه وزارت راه و شهرسازی و توضیح کیهان

در پی انتشار گزارشی تحت عنوان «تدبیر دولت امید برای بی‌خانمان‌ها، فحاشی و دیگر هیچ» روابط عمومی وزارت راه و شهرسازی جوابیه‌ای ارسال کرد. با آنکه این جوابیه، برخلاف مقررات قانونی بسیار مطول و بیش از 2 برابر مطلب منتشر شده بود و به لحاظ محتوا نیز ارتباطی با مطالب مطرح در آن گزارش نداشت، مع‌الوصف به منظور رعایت اخلاق حرفه‌ای بخش‌هایی از جوابیه را به همراه توضیح مختصر کیهان می‌خوانید.
جناب آقای شریعتمداری
مدیر مسئول محترم کیهان
با سلام و احترام،
بدین وسیله پیرو انتشار مطلبی در تیتر نخست روزنامه کیهان با عنوان «تدبیر دولت امید برای بی‌خانه‌ها/ فحاشی به مسکن مهر و دیگر هیچ!» در تاریخ 95/10/19 بنابر ماده 23 قانون مطبوعات خواهشمند است دستور فرمایید جوابیه زیر در صفحه نخست آن روزنامه مطابق با قانون مذکور با همان اندازه و نوع قلم درج شود. تأکید می‌شود بنابر متن صریح ماده 23 قانون مطبوعات توضیحات و پاسخ‌ها باید «در همان صفحه و ستون و با همان حروف که اصل مطلب منتشر شده» به چاپ برسد.
همچنین در تبصره 4 ماده 23 قانون مذکور تصریح شده است که «اقدامات موضوع این ماده و تبصره‌های آن نافی اختیارات شاکی در جهت شکایت به مراجع قضایی نمی‌باشد.» و این حق پیگرد قضایی برای وزارت راه و شهرسازی محفوظ است.
هر چند برنامه مسکن مهر در دولت گذشته آغاز گردیده، لیکن مشکلات و نیازهای مترتب بر آن به منظور تکمیل و بهره‌برداری، به مراتب پیچیده‌تر از زمان آغاز بوده است. بایستی بدانیم که در دولتهای نهم و دهم مشکلات مسکن مهر صرفاً مربوط به تأمین منابع برای پرداخت تسهیلات بود، در صورتی که دولت یازدهم با مسائل مترتب بر تأمین خدمات زیربنایی و روبنایی (همچون آب، برق، گاز و فاضلاب و نیز مدرسه، درمانگاه، کلانتری، شبکه حمل و نقل و...) دست و پنجه نرم می‌کند که همگی مستلزم تأمین منابع مالی گزاف و خارج از توان اقتصادی دولت بوده و با روشهای ساده‌انگارانه قابل تأمین نیست. علاوه بر آن مسائل و مشکلات مربوط به عملکرد ناصحیح تعاونی‌ها، مباحث مربوط به کیفیت، تعدیل افزایش قیمتها ناشی از تورم بالا، فروش و واگذاری، مسائل اجتماعی و... یکی پس از دیگری در این پروژه‌ها ظاهر شده که دولت یازدهم می‌بایست برای تک‌تک آنها چاره‌اندیشی نماید.
فرآیند مدل‌سازی صندوق پس‌انداز یکم به گونه‌ای بوده است که پرداخت تسهیلات در این صندوق پس از رفع نیاز تسهیلاتی پروژه‌های مسکن مهر امکان‌پذیر شده و هر زمان منابع تسهیلاتی بیشتری برای مسکن مهر مورد نیاز باشد، از این محل قابل تأمین است.
ضمناً خاطرنشان می‌سازد که دولت یازدهم، تکمیل پروژه‌های مسکن مهر را بدون توسل به پول پرقدرت بانک مرکزی سرلوحه کار خود قرار داده و با تمهیداتی همچون کاهش نرخ خط اعتباری و استمهال سه ساله برای تکمیل این پروژه‌ها این کار را به انجام رسانده است. دور از انصاف است که خدمات و حمیّت دولت حاضر، در رفع مشکلات مسکن مهر، به بهانه عدم اعتقاد به این طرح، نادیده انگاشته شود. هر چند دولت یازدهم منتقد شیوه برنامه‌ریزی مسکن مهر بوده و بر نگاه کوتاه‌مدت و غیرکارشناسی آن اشکال وارد می‌کند، اما هیچ‌گاه خواهان مسکوت گذاشتن و عدم تعهد و توجه به حقوق مردم نبوده و در این راه از هیچ تلاشی دریغ نکرده است.
برای داشتن درکی صحیح و البته اطلاع‌رسانی صحیح در خصوص عملکرد دولت یازدهم در حوزه مسکن ناگزیر باید به بررسی‌ها و وضعیت موجود اشاره کنیم.
پیشرفت فیزیکی پروژه‌های مسکن مهر در دولت یازدهم
تاکنون از شروع اجرای پروژه‌های مسکن مهر 1774761 واحد افتتاح شده است که با مشکلات عدیده‌ای که مسکن مهر با آنها مواجه است و با وجود محدودیت‌ها و تنگناها و بالاخره در این شرایط سخت و دشوار این دولت در دولت یازدهم توانسته است 764560 واحد افتتاح نماید که شامل 43 درصد کل واحدهای مسکن مهر است. همچنین واحد مسکن مهر تحویل شده به متقاضیان در دولت یازدهم 818577 واحد بوده است که 54 درصد از مجموع 1508496 واحد مسکن مهر تحویل داده شده است.
مستحضرید که با تلاش‌های به عمل آمده در این دوره به منظور تامین منابع برای پروژه‌های نیمه‌ تمام مسکن مهر، پرداخت بدهی بانک مسکن به بانک مرکزی بابت خط اعتباری مسکن مهر سه سال استمهال شد و به اصطلاح سه سال تنفس داده شد تا در این مدت از محل وصولی اقساط جهت تکمیل واحدها به پروژه‌های نیمه‌تمام تزریق شد که در حال حاضر مهلت سه سال به  ده سال با اولویت مسکن مهر افزایش یافته است، لذا با تمهیدات به عمل آمده و برگزاری جلسات منظم هفتگی در بانک مسکن و با دعوت از مدیران کل راه و شهرسازی و مدیریت شعب استان‌ها تلاش‌های زیادی برای افزایش روند فروش اقساطی و وصول اقساط صورت گرفت و با هماهنگی‌های به عمل آمده تعداد فروش اقساطی واحدهای شهری انجام گرفته در دولت تدبیر و امید به 808985 واحد رسید که 63 درصد کل فروش اقساطی مسکن مهر از ابتدا تاکنون بوده است و بدین ترتیب عملکرد فروش اقساطی به عدد 1287417 واحد افزایش یافت.
از ابتدای طرح مسکن مهر تاکنون سند اعیانی 1095706 واحد از سازمان ثبت اسناد اخذ گردیده است که میزان اسناد اخذ شده در دولت تدبیر و امید 52 درصد کل اسناد اخذ شده از شروع مسکن مهر می‌باشد. به عبارت دیگر 571253 واحد در این دولت صاحب سند مسکن مهر شده‌اند.
از کل واحدهای تحویل شده تاکنون 54 درصد آن متعلق به عملکرد این دولت می‌باشد.
برابر بررسی‌های صورت گرفته در آبان ماه سال 92 حدود 335/000 واحد راکد و متوقف بوده که در این مدت بیش از 230 هزار واحد آنها فعال و تعیین تکلیف شده است و برای مابقی نیز برنامه‌ریزی لازم به عمل آمده تا با استفاده از شیوه‌‌نامه‌های تهیه شده تعیین تکلیف شوند.
اخذ موافقت شورای پول و اعتبار در خصوص افزایش مدت زمان بازپرداخت تسهیلات مسکن از 15 سال به 20 سال با پیگیری‌های بسیار زیاد  در این دوره صورت گرفت.
اخذ مصوبه شورای پول و اعتبار نسبت به افزایش سقف تسهیلات فردی از 25 میلیون تومان به 30 میلیون تومان اخذ موافقت سایر بانک‌های عامل جهت یکسان‌سازی نرخ سود تسهیلات مسکن مهر به میزان 4٪، 7٪ و 9٪ در این دولت (همانند بانک مسکن)
عمده‌ترین مشکلات و چالش‌ها برای تکمیل واحدهای مسکن مهر:
محدودیت منابع مالی
مشکلات عدیده تعاونی‌های مسکن (به ویژه تعاونی‌های مشاغل آزاد)
فقدان منابع لازم جهت تعیین تکلیف پروژه‌های فاقد متقاضی
عدم تامین به موقع خدمات زیربنایی و روبنایی: به دلیل نبود اعتبار مورد نیاز اسکان مردم در واحدهای آماده به کندی صورت می‌گیرد.
افزایش قابل توجه هزینه تعرفه خدمات زیربنایی آب، فاضلاب و برق واحدهای مسکونی مهر در دست ساخت، عدم همکاری تعداد زیادی از متقاضیان در تامین سهم آورده نقدی خود که در تکمیل ساخت پروژه‌ها بسیار موثر است.
مشکلات بیمه و مالیات
افزایش تعرفه سایر خدمات مرتبط از جمله تعرفه ثبت در دفترخانه دو برابر شده و از 400 هزار تومان به بیش از 900 هزار تومان به ازای هر واحد، تعرفه خدمات نظام مهندسی و...
وجود پرونده 49092 واحد در مراجع قضایی با این توضیح که جناب آقای اژه‌ای طی بخشنامه‌ای تسریع در رسیدگی به این پرونده‌ها را تاکید کرده است.
لازم به ذکر است که این وزارتخانه در جهت تکمیل و اتمام پروژه‌های مسکن مهر با تهیه شیوه‌نامه‌ها و ارائه راهکارهای لازم و با به‌کارگیری کلیه امکانات و نیز با پیگیری‌های ممتد از دستگاه‌های متولی، درصدد اتمام پروژه‌های بدون معارض مسکن مهر تا پایان سال 95 می‌باشد.
سخن پایانی
مسلما انجام هر پروژه‌ای در مرحله اجرا با ضعفها و نارسایی‌هایی مواجه خواهد شد که طبعا مستلزم شناسایی چالش‌های موجود و تلاش در جهت رفع نواقص و کاستی‌ها است لکن به دلیل عدم رعایت برخی ملاحظات و اقدامات ضروری، مشکلاتی برای متقاضیان در بعضی از شهرها به دنبال داشته و همین امر سبب بروز تدریجی نارضایتی در بین آنها شده است. بنابراین برای رفع معایب و ضعف‌های موجود و نیز برای تسریع در واگذاری واحدها و ارتقای سطح خدمات، ضروری است نکات ذیل مورد توجه و اهتمام جدی سیاستگذاران و مجریان فعلی قرار گیرد:
1- با عنایت به اینکه مسکن مهر غالبا در بافت‌های جدید احداث شده ضرورت دارد با هماهنگی دستگاه‌های ذی‌ربط، امکانات و تاسیسات زیربنایی و روبنایی از قبیل آب، برق، گاز، تلفن، اماکن آموزشی، بهداشتی، ورزشی، مذهبی و... با جدیت و سرعت تامین شود.
2- اولویت امکانات مهم روبنایی در شهرک‌های مسکن مهر به ترتیب مدرسه، درمانگاه، کلانتری و خدمات شهری شهرداری است که ضروری است دستگاه‌های ذی‌ربط با جدیت و سرعت نسبت به رفع کاستی‌های مذکور اقدام نمایند.
3- جهت تسریع در اتمام پروژه‌های باقی مانده مسکن مهر و حل و فصل مشکلات ناشی از فراهم نبودن امکانات زیربنایی و روبنایی، ضروری است کمیته‌ای جهت هماهنگی با محوریت وزارت راه و شهرسازی و با عضویت کلیه دستگاه‌های مرتبط تشکیل و برای پیشرفت کار تشریک مساعی نمایند.
4- با توجه به ضعف‌های عمده در جانمایی طرح‌های مسکن مهر و فقدان مولفه‌های خدمات شهری در این گونه مکانها و ضرورت تقویت و توسعه مبادی مهاجرت، از اجرای طرح‌های مشابه طرح مسکن مهر جداً اجتناب شود. از آنجایی که احداث مسکن در بافت‌های فرسوده مشکلات و هزینه‌های کمتری را در ارائه خدمات‌رسانی به مردم خواهد داشت لذا وزارت راه و شهرسازی بیشترین تلاش خود را معطوف به ساخت مجتمع‌های بلندمرتبه با رعایت موازین شرعی و قانونی در داخل شهرها و بر روی بافت‌های فرسوده نماید تا با آبادانی این مناطق، از گسترش و پراکندگی شهرها جلوگیری شود و با ارائه خدمات مطلوب موجبات رضایتمندی هر چه بیشتر خریداران فراهم گردد و ضمنا از خسارات ناشی از حوادث طبیعی مثل زلزله نیز جلوگیری شود.
5- شهرداری‌هایی که در حریم آنها مسکن مهر احداث شده است نسبت به ارائه خدمات شهری حداکثر مساعدت را به عمل آورند.
6- بانک مسکن به عنوان بانک عامل در زمینه پرداخت به موقع تسهیلات در راستای اجرای کامل طرح همکاری لازم را به عمل آورد.
7- بانک مرکزی درخصوص افزایش میزان سقف وام پیشنهادی وزارت راه و شهرسازی اقدام عاجل نماید.
8- وزارت راه و شهرسازی به نحوی برنامه‌ریزی نماید تا سقف آورده متقاضیان مسکن مهر از حد معینی تجاوز ننماید.
9- با توجه به اینکه وزارت راه و شهرسازی به تنهایی عهده‌دار مسئولیت اجرای طرح مسکن مهر نمی‌باشد، لذا ضروری است همه دستگاه‌هایی که اسامی آنها در ماده 30 قانون برنامه چهارم توسعه و تبصره 6 بند «د» قانون بودجه سال 1386 ذکر شده است (وزارتخانه‌های نفت، نیرو، کشور، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، امور اقتصادی و دارایی، آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بانک مرکزی، نیروی انتظامی و سازمان برنامه و بودجه) با هماهنگی و تشریک مساعی نسبت به اتمام کامل طرح اهتمام و جدیت نمایند.
10- ضروری است کلیه دستگاه‌های مرتبط با مسکن مهر در لایحه بودجه‌ سال 1396 ردیف بودجه مستقلی برای اتمام پروژه‌ پیش‌بینی نمایند.
11- ریاست محترم قوه قضائیه درخصوص 49000 پرونده مسکن مهر که در محاکم قضایی مطرح می‌باشند دستور فرمایند با قید تسریع مورد رسیدگی قرار گیرند.
12- ضرورت موکد است که در پروژه‌های ساخت مسکن، ملاحظات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و امنیتی مورد مداقه قرار گرفته و الزامات ساخت مناطق جدید با تعامل و هم‌اندیشی سایر دستگاه‌های ذی‌ربط تامین گردد.
وزارت راه و شهرسازی با توجه به برنامه‌ریزی‌های انجام گرفته تلاش نماید تا در زمان اعلام شده از سوی آن وزارتخانه، در پایان سال جاری گزارش جامعی در زمینه خاتمه پروژه‌های مسکن مهر در سراسر کشور به مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.
پاسخ کیهان:
آنچه در متن بالا ملاحظه می‌شود، پیش از پاسخگویی به مردم و نیازهای غیرقابل انکار آنها، گزارشی اداری بود که بیشتر به کار جلسات و کمیسیون‌ها می‌آید نه به کار مردم منتظر و نیازمند مسکن!
تجمیع چند گزارش از سازمان بازرسی، کمیسیون اصل نود و... نمی‌تواند چاره چند میلیون جوان نیازمند مسکن باشد.
اینکه وزارت راه و شهرسازی در 12 بند برای همه بخش‌ها و حتی  قوه قضائیه تعیین تکلیف می‌کند اما هیچ مسئولیتی برای خودش برنمی‌شمارد، فصل نوینی از ادبیات پاسخگویی به مکاتبات اجتماعی مردم است که باید آن را به نام دولت یازدهم ثبت کرد.
به هر حال بیش از 2 میلیون مسکن مهر در دولت قبل برای نیازمندان ساخته شد اما برخلاف اظهارات وزیر محترم راه و شهرسازی که آن طرح را مزخرف خوانده بود، هنوز طرح مسکن اجتماعی که دولت وعده داده بود، حتی بر روی کاغذ هم رونمایی نشده است!