در میان صحابه اولین پایه‌گذار علوم عقلی حضرت علی(ع) است

به گزارش خبرگزاری حوزه، این مرجع تقلید در هشتمین گردهمایی اساتید علوم عقلی حوزه، با بیان اینکه تاریخ علوم عقلی به زمان پیامبر(ص) برمی‌گردد، اظهار داشت: مسلمانان در عصر پیامبر(ص) بر دو گروه غیراز اختلاف بر سر امامت بودند، عده‌ای که فقط حدیث را جمع‌آوری می‌کردند و همیشه دنبال نقل آن بودند و در مفهوم کمتر بحث می‌کردند، همانند کتاب طبری که از ابتدا تا انتها فقط روایت آمده بدون اینکه یک بحث عقلی در کنار روایات آمده باشد.
وی بیان داشت: گروه دوم کسانی بودند که در امتداد مسیر امیرالمومنین(ع) حرکت می‌کردند و علاوه بر علوم نقلی به علوم عقلی نیز گرایش داشتند و این از خطبه‌های حضرت علی(ع) مشخص است که ایشان(در میان صحابه)  اولین پایه گذار بحث‌های علوم عقلی است و با توجه به اینکه برای افراد آن زمان مفهوم نبود ولی این عقلی بودن از عمق خطبه‌های حضرت مشخص است.
آیت الله سبحانی گروه ثلاثه را مربوط به نوع نگاه اهل سنت دانست و افزود: «اهل حدیث»، «اشاعره» و «معتزله» از جمله گروه‌های اعتقادی اهل سنت می‌باشند به طوری که اهل حدیث نه اشاعره را قبول دارد و هم معتزله را رد می‌کند.
استاد درس خارج حوزه خاطرنشان کرد: عقلانیت در معتزله امتداد مسیر امیرالمومنین(ع) می‌باشد به طوری که روسای معتزله قائل به توحید و عقل می‌باشند و در رأس آنها  ابوهاشم است که فرزند محمد حنفیه است و او نیز فرزند امیرالمومنین (ع) می‌باشد.
این مرجع تقلید تصریح کرد: افتخار ما این است که در عین حال که نقل و وحی را محترم می‌شماریم عقل را در خدمت وحی می‌گیریم و محترم می‌شماریم و این بدان معنی نیست که شیعه به دنبال احیای یک مکتب تازه بشری است.
وی تاکید کرد: آنچه ما به دنبال اثبات و ترویج آن هستیم احیای عقلانیت و برهان منطبق با وحی است.
آیت‌الله سبحانی ابراز داشت: امروز شیعه و مکتب امامیه به برکت کتاب توحید صدوق، و 200 اثر شیخ مفید که آثارش تنظیم‌کننده عقاید شیعه بود و همچنین فقه مرحوم محقق ثانی و خواجه نصیر، علامه طباطبایی، فاضل مقداد  ادامه  و رشد پیدا کرد و طی چند دهه اخیر به برکت انقلاب اسلامی و رهبری آن استاد بزرگ، علوم عقلی در حوزه‌های علمیه رشد یافت و منجر به تأسیس صدها موسسه و مرکز پژوهشی در عرصه علوم اسلامی و انسانی شد.
استاد درس خارج حوزه تاکید کرد: حوزه‌های علمیه باید مراقب باشند، اساتید و پژوهشگران علوم عقلی باید کتب تازه منتشرشده جهان غرب را رصد کنند به ویژه کتبی که در حوزه فلسفه و کلام نوشته شده است، طلاب و پژوهشگران زبان دان حوزه باید علاوه بر ارتقای علمی خود نسبت به نشر جوامع غربی مراقبت لازم را داشته باشند و عصاره مطالب منتشر شده غرب را به صورت موضوعی برای نشست‌های علمی به بحث و بررسی بگذارند.
این مرجع تقلید مسئله تکفیر را مسئله روز جهان اسلام دانست و افزود: امروز علما و اساتید ما باید در مقابل این حرکت تدبیر کنند و کتابچه‌هایی به منظور این حرکت کلامی در جهان اسلام که ریشه آن به زمان پیامبر(ص) برمی گردد، تدوین کنند و برنامه‌هایی اتخاذ کنند.
وی گفت: باید بین ما و آنها همانند فاز‌های مثبت و منفی که با برخورد با یکدیگر موجب روشنی لامپ می‌شود، برخورد علمی صورت بگیرد تا با سلاح خودشان محکوم شان کنیم و بر روی آنان اثر بگذاریم، در این مراوده‌ها نباید از تحجر و تجحد استفاده کنیم و باید سعی کنیم دیگران را نرنجانیم، ما نباید تنها به آموزه‌های خود اکتفا کنیم و باید به صورت کاربردی‌تر عمل کنیم.