خطر جدی در کمین ذخایر زیستی و ژنتیکی ایران

سرویس اجتماعی-

دکتر سید ابوالحسن شاهزاده فاضلی، رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در خصوص موفقیت این مرکز در جشنواره خوارزمی، گفت: طرح مطالعه «منابع زیستی میکروارگانیسم‌های هالوفیل ایران» که  با همکاری دانشگاه تهران انجام پذیرفت در راستای بررسی توانمندی میکروارگانیسم‌های بومی ایران بود و نتایج ارزشمندی از اجرای آن به دست آمد.
وی افزود: ایجاد کلکسیون متنوعی از پروکاریوت‌های دریاچه آران و بیدگل با توانمندی تولید آنزیم‌های آمیلاز، پروتئاز، لیپاز و...  از جمله این توانمندی ها است.
دکتر فاضلی افزود: این طرح حاصل تلاش دکتر محمدعلی آموزگار، مدیر بانک میکروارگانیسم‌های مرکز مجری و دکتر علی مخدومی کاخکی، ملیحه مهرشاد، مریم باقری، مریم دیدری و الهه محمودی است و در راستای تکمیل و شناسایی ذخایر زیستی کشورمان قدم مهمی به حساب می‌آید.
بودجه‌ای که نیست!
با این وجود رئیس مرکز ذخایر ژنتیکی و زیستی کشورمان با اشاره به برخی از کمبودهای مشهود مرکز تاکید کرد: اکنون ‌که این مرکز توانسته توانمندی خود را در عرصه بین‌الملل به بهترین شکل به نمایش گذارد و صدها پژوهشگر متخصص و زبده در این حوزه تخصصی تربیت نماید، متأسفانه کم ‌توجهی در تزریق بودجه مناسب، شرایط کار و نگهداری نمونه‌های زیستی را سخت نموده است. دانشمند برگزیده کشورمان گفت: هرچند طی ماه های گذشته این مشکلات طی نامه‌های جداگانه به سازمان‌های مسئول انعکاس یافته اما متأسفانه کماکان کم توجهی به این مرکز مهم ادامه دارد و بودجه این مرکز در شرایط کاری مشابه، کمتر از ۱۰٪ مراکز خارجی است؛ درحالی ‌که مرکز توانمندی و دستاوردهای بالایی را برای کشور ایران اسلامی به ارمغان آورده است.
بحران تجهیزات و خطر تعطیلی
فاضلی با اشاره به استهلاک و از رده خارج‌شدن بعضی از تجهیزات و کمبود شدید بودجه طی ماه‌های گذشته در این مرکز، تصریح کرد: خطر از بین رفتن نمونه‌های ارزشمند زیستی جدی است و از طرفی پروژه‌های در دست اجرای مرکز برای حفظ، جمع‌آوری و تکثیر نمونه‌های بومی به علت کمبود شدید بودجه متوقف شده است.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد تا قبل از آنکه شرایط به وخامت و از بین رفتن نمونه‌های زیستی و تعطیلی مرکز بیانجامد از سوی نهادهایی همچون معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و سازمان پدافند غیرعامل، تدبیری اندیشیده شود.
گنج بی قیمت ایرانیان
شایان ذکر است مرکز ملی و ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران از سال 1386 بنا به دستور مقام معظم رهبری در کامل‌ترین شکل خود بر مبنای استانداردهای بهترین بانک‌های زیستی جهان بناشد و کلکسیون‌های ارزشمندی از ذخایر زیستی و بومی و غیربومی رابرای تحقیقات و صنعت زیست‌فناوری فراهم نمود.
این مرکز اکنون بیش از سی هزار نمونه زیستی گیاهی، میکروب، انسانی، جانوری و ژنومی را جمع‌آوری، شناسایی و نگهداری نموده و در اختیار بخش های تحقیقات و صنعت زیست‌فناوری با هزینه‌ای کمتر از ۱۰٪  قیمت بین‌المللی قرار می‌دهد.
 دانشمندان و متخصصان و کارشناسان داخلی و خارجی که از این مرکز بازدید نموده و یا نمونه‌هایی را دریافت نموده‌اند همگی اذعان به کیفیت بالا و استاندارد بودن شرایط نمونه‌ها داشته‌اند با این وجود به نظر می‌رسد قطع تقریبی بودجه، مرکز را در معرض نابودی و حذف کامل قرار داده است. ذخایر زیستی و ژنتیکی در زمره گنج‌های ملت ها و دولت ها و سرمایه گرانبهایی است که از دست رفتن آنها در بسیاری از موارد به نابودی کشاورزی و امنیت اقتصادی و زیستی آینده کشورها منجر می شود. با این احتساب می‌توان مدعی شد قطع بودجه این مرکز، خساراتی جبران ناپذیر به آینده ایران وارد ساخته و  قابل جبران نخواهد بود، چرا که بدون حفظ و صیانت و ثبت و نگهداری نمونه های زیستی و ژنتیکی کشور محیط زیست، کشاورزی، دامداری و حتی سلامت شهروندان ایرانی نیز در معرض خطر جدی فرانسلی قرار خواهد گرفت.