معا مله دو سر «باخت» بین دانشگاه و دانشجو!

آئین‌نامه آموزشی دانشجویان کارشناسی ارشد که اخیرا توسط محمد فرهادی، وزیر علوم امضا شده است، در یک مقدمه، 30 ماده و 21 تبصره در تاریخ 4 آبان۹۴ به تصویب شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی رسیده است که برای دانشجویان وروردی 94 و مابعد لازم الاجراست؛ اما نکته اصلی خلاءهای این آئین‌نامه است که برای نظام آموزشی، رابطه بین صنعت و دانشگاه، تولید علم و شتاب رشد علمی و ... معضلاتی را به وجود خواهد آورد.
این آئین‌نامه آموزشی با نمونه قبلی خود تفاوت‌هایی دارد که مهم‌ترین آن، حذف نمره پایان‌نامه از معدل کل دوره آموزشی ارشد است؛ به عبارت دیگر نمره‌ پایان‌نامه هیچ تاثیری در معدل ترم و کل دوره نخواهد داشت، در حالی که در آئین‌نامه قبلی، پایان‌نامه با اختصاص 4 تا 6 واحد درسی و تاثیر در معدل، یکی از مزایای افزایش معدل برای دانشجویان بوده است.
تاثیر نمره پایان‌نامه در معدل، یک تیر با دونشان است و به مثابه یک معامله دو سر سود بین دانشگاه و دانشجو است؛ از طرفی دانشجو برای کسب معدل بالا سعی می‌کند کیفیت پایان‌نامه را بالا ببرد و محتوای مناسب و فکر شده‌ای براساس علوم روز جهان به استاد ارائه کند و از طرف دیگر، دانشگاه صاحب یک پژوهش و اثر علمی با ارزش به منظور ارائه به صنعت و یا بنگاه‌های تولید علم با محوریت دانش‌بنیان‌ها خواهد شد. آئین‌نامه آموزشی جدید دانشجویان کارشناسی ارشد اما این فرصت را از جامعه علمی کشور، ستانده است.
مهمتر اینکه علاوه بر لغو تاثیر نمره پایان‌نامه در معدل، وزارت علوم در اقدامی عجیب ارائه پایان‌نامه را برای دانشجویان اختیاری کرده است که بر این اساس، اگر دانشجو به هر دلیلی نخواهد یا نتواند پایان‌نامه ارائه کند، معادل آن باید واحد بگذراند! این نیز جفای دیگری بر رشد علمی و پژوهش محوری دانشجویان در کشور تلقی می‌شود.
تغییر بارز دیگری که این آئین‌نامه نسبت به ورژن قبلی خود پیدا کرده است، لغو هرگونه میهمان شدن دانشجو است؛ حال آنکه فلسفه وجودی قانون دانشجویان میهمان، افزایش بهره‌وری و بالا ماندن کیفیت آموزش است. در آئین‌نامه قبلی، اجازه دو ترم میهمانی به دانشجویان ارشد داده می‌شد که این اجازه در آئین‌نامه جدید، لغو شده است؛ بر همین اساس باید منتظر کاهش بازدهی دانشجویان غیربومی که احتمالا نیازمند یک یا دو ترم میهمانی در شهری نزدیک محل زندگیشان هستند یا دانشجویانی که برای تحقیق روی پروژه‌های درسی یا پایان‌نامه و یا به دلیل تشکیل خانواده و شاغل بودن، نیازمند استفاده از مزیت دانشجوی میهمان هستند، باشیم.شیوه‌نامه پژوهشی اما مسئله مهم دیگری است که از نگاه آئین‌نامه جدید وزارت علوم مغفول مانده است؛ در حالی که آئین‌نامه قبلی 6 ماده و 3 تبصره مخصوص پژوهش و مقررات پیرامون آن تنظیم کرده است، آئین‌نامه جدید علی‌رغم بیان ریز جزئیات در موارد دیگر، به این مورد اشاره‌ای ندارد که نشان‌دهنده کم‌اهمیتی مقوله پژوهش از دیدگاه جناب وزیر، معاون پژوهشی، معاون آموزشی و  سایر دست‌اندرکاران تدوین و تصویب این آئین‌نامه است.
به طور کلی آئین‌نامه آموزشی دانشجویان کارشناسی ارشد که محمد فرهادی آن را تایید و ابلاغ کرده است نسبت به نمونه‌ قبلی که در فروردین 88 توسط محمدمهدی زاهدی، وزیر اسبق علوم تایید و ابلاغ شده است، رویکرد خنثی و نه جدی نسبت به مقوله تولیدات علمی، پژوهش محوری، رشد علمی و البته بازدهی دانشجویان دارد.