سیر تا پیاز امگا 3
امگا 3 تاثیر مثبتی در روند درمان میگرن، استرس، تنشهای عصبی و افسردگی دارد.
امگا 3 یکی از اسیدهای چرب ضروری است که در ساختمان برخی چربیها وجود داشته و ویژگیهای خاصی دارد. این اسیدهای چرب را به این دلیل ضروری نامیدهاند که برای ادامه حیات بدن کاملا ضروریاند و توسط بدن خود انسان قابل تولید نیستند و حتما باید از طریق رژیم غذایی و مکملها تامین شوند. در واقع بدن انسان برای برطرف کردن نیازهای خود، به مواد تغذیهای از جمله اسیدهای چرب و پروتئین نیاز دارد.
در زمینه شناسایی اسیدهای چرب اولین تحقیق به سال 1950 برمیگردد و بررسی که روی اسکیموها انجام شد، مطالعه روی خون اسکیموها نشان داد، با وجود آن که اسکیموها غذای اصلی خود را از گوشت حیوانات پرچرب شکاری تهیه میکردند ولی اسیدهای چرب موجود در خون آنها مانع از تجمع پلاکت و در نتیجه مانع از رسوب و گرفتگی رگها میشد.
در آن سالها امگا 3 را مترادف با روغن ماهی میدانستند اما اسیدهای چرب امگا 3 در 20 تا 40 سال اخیر به خوبی شناخته شدهاند و در دو دهه اخیر در مورد نقش آنها در سلامت، مطالعات بیشتری انجام شده است.
چربیها در ساختمان سلولی بدن و به خصوص سلولهای مغزی شرکت دارند. اسیدهای چرب امگا3 از این نظر نقشهای به خصوصی ایفا میکنند، تحقیقات نشان دادهاند امگا 3 تاثیر مثبتی در روند درمان میگرن، استرس، تنشهای عصبی و افسردگی دارد، به طوری که اگر روزانه 2 گرم امگا 3 خالص به بیماران مبتلا به میگرن داده شود، در برخی موارد موجب کنترل بیماری آنها میشود.
طبق مطالعات اخیر انجام شده، امگا 3 نهتنها در پیشگیری از برخی سرطانها و بیماریهای قلبی، بلکه در کاهش عوارض شیمیدرمانی نیز موثر هستند. مصرف امگا 3 در بیماران مبتلا به سرطان سینه به خصوص بیمارانی که تحت شیمیدرمانی قرار میگیرند و دچار اختلالات عصبی هستند و اعصاب دست و پای آنها دچار گزگز و درد شدید میشود، مفید است.
بهترین منابع غذایی اسید چرب امگا 3، انواع ماهی و آبزیان، تخم کدو، کتان و گردو است. در واقع منبع امگا 3 در ماهیهایی مانند ماهی آزاد، قزلآلا، تن، اسقومری و شاهماهی وجود دارد. در گیاهان نیز روغنهای سویا، آفتابگردان، دانه کتان و گردو، فندق و کنجد حاوی امگا 3 هستند. علاوه بر این، مواد غذایی غنی شده با امگا 3 مانند برخی نانها، آبمیوهها، روغنها و تخممرغ مورد توصیه متخصصان تغذیه است.
پریسا قنبری کارشناس تغذیه درباره اینکه باید ماهی بخورید یا مکمل حاوی امگا 3 گفت: اگر در سبد غذایی خانوار به طور متوسط 3 تا 4 بار در هفته هر بار 80 تا 120 گرم ماهی مصرف شود، به هیچوجه نیازی به امگا 3 نیست در غیر این صورت مصرف مکمل امگا 3 توصیه میشود.
قنبری ادامه داد: مقدار مکمل مصرفی در دوز غیردرمانی، یک گرم در روز و در دوز درمانی 3 گرم در روز است. مکمل امگا 3 باید زیرنظر پزشک و پس از انجام آزمایشهای لازم و تشخیص وضعیت اکسیداسیون بدن، تجویز شود زیرا مصرف خود سرانه این مکمل، عارضه در پی خواهد داشت.
از آنجا که مکمل امگا 3 یک نوع اسید چرب است و بیش از مقدار مورد نیاز مصرف شود، با اسید چرب امگا 6 که برای عملکرد بینایی و مغزی لازم است رقابت میکند و میزان جذب آن را پایین میآورد. از سوی دیگر وقتی امگا 3 به طور خاص در برنامهریزی گنجانده میشود، کلسترول که برای غشای سلولهای بدن مورد نیاز است، کاهش یافته و یکپارچگی غشاهای سلولی از بین میرود.
در دورههای خاصی مانند بارداری یا شیردهی نیز مصرف مقادیر بالای امگا 3 میتواند خطرساز باشد. افزایش بیش از حد امگا 3 در بدن پاسخهای سیستم امینی را کند و واکنشهای دفاعی مانند پاسخ به میکروبها را ضعیف میکند. افزایش بیش از حد امگا 3 در بدن همچنین میتواند تریگلیسرید خون را به عنوان تامینکننده انرژی بدن از حد طبیعی پایینتر آورد و فرد را دچار کمبود انرژی کند. همچنین اضافه دریافت آن در بدن اکسید میشود و پس از اکسیداسیون، به بافتهای مختلف از جمله عروق و حتی کبد آسیب میرساند و موجب ایجاد کبد چرب میشود.
با تمام خواص مفیدی که مصرف امگا 3 دارد ولی برای برخی هم مضر است. افراد دچار اختلالات خونی، کسانی که پوستشان به راحتی دچار کوفتگی و کبودی میشود، افرادی که داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین یا وارفارین مصرف میکنند، افرادی که به غذاهای دریایی حساسیت دارند و کسانی که فشار خون خیلی بالا و کنترل نشده دارند، نباید امگا3 مصرف کنند.
مصرف دوز بالای امگا 3، سیستم ایمنی بدن را سرکوب میکند؛ بنابراین به کسانی که سیستم بدنشان ضعیف است، مصرف آن توصیه نمیشود.
این کارشناس تغذیه در توضیح نقش امگا 3 علیه بیماریها گفت: مصرف امگا 3 میتواند در جلوگیری از ابتلا به مجموعهای از بیماریها مفید باشد. اولین و مهمترین تاثیری که امگا 3 به آن معروف شده، نقش آن در پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی است، همچنین رژیم غذایی سرشار از امگا 3، مانع خشکی و ریزش مو میشود.
به گفته پزشکان، سالمندان برای پیشگیری از آلزایمر باید غذاهای حاوی امگا 3 مصرف کنند. همچنین امگا 3 موجب بهبود خلق و خو، رفتار و شخصیت افراد میشود. نتایج تحقیقات نشان میدهد افرادی که میزان اسیدهای چرب امگا 3 در خون آنها کم است، نسبت به دیگران رفتار متغیرتر و دیدگاه منفیتری دارند و نیز دارای علائم ضعیف افسردگی هستند، در عین حال افرادی که اسیدهای امگا 3 بیشتری در خون دارند سازگارترند.
بهتر است مکمل امگا 3 را همراه با وعده غذای اصلی مصرف کرد زیرا مکمل آن نوعی روغن است و همراه غذا بهتر جذب میشود البته افرادی که پس از مصرف آن دچار ضعف در پا میشوند، میتوانند مکمل را قبل از خواب مصرف کنند.