آخرت ؛ روز جمع یا اجتماع

جمع به معنای گردهمایی و اضافه شدن افراد با حفظ هویت و شخصیت خودشان است. در حالت جمع ممکن است شخص در میان دیگران باشد، ولی در همان حال تنها باشد. به قول معروف، من در میان جمع و دلم جای دیگر است.
افرادی که در جمع و جمعیتی هستند، ممکن است با هم ارتباط داشته باشند و ممکن است نداشته باشند. اگر این ارتباط باشد، اجتماع حاصل می‌شود وگرنه همان جمعیت خواهد بود. در خیابان شما جمعیت را می‌بینید که هر کسی دنبال کار خودش است، اما در یک زمین فوتبال شما جمعی را می‌بینید که با هم همکاری می‌کنند تا بر حریف و گروه دیگر غلبه کنند.
اصولا انسان در دنیا به سبب آنکه نیازمند است تا نیازهای خودش را به کمک دیگری برآورده سازد، به اجتماع و همکاری گروهی نیاز دارد وتسخیر و فضل یابی برخی بر برخی در دنیا در ساختار این نظام اجتماعی معنا و مفهوم یافته است. خداوند می‌فرماید: أَهُمْ یَقْسِمُونَ رَحْمَه رَبِّکَ نَحْنُ قَسَمْنَا بَیْنَهُم مَّعِیشَتَهُمْ فِی الْحَیَاه الدُّنْیَا وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِیَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًا سُخْرِیًّا وَرَحْمَتُ رَبِّکَ خَیْرٌ مِّمَّا یَجْمَعُونَ؛ آیا آنانند که رحمت پروردگارت را تقسیم مى‏کنند؟ ما [وسایل‏] معاشِ آنان را در زندگى دنیا میانشان تقسیم کرده‏ایم و برخى از آنان را از [نظر] درجات، بالاتر از بعضى [دیگر] قرار داده‏ایم تا بعضى از آنها بعضى [دیگر] را در خدمت گیرند و رحمت پروردگار تو از آنچه آنان مى‏اندوزند بهتر است.(زخرف، آیه 32)
اما در آخرت هیچ کسی به دیگری از انسان و جن نیازی ندارد؛ زیرا هر کسی در آن از کشت خودش بهره می‌برد که در دنیا اندوخته است، همراه با فضل و زیادتی از سوی خداوند.(شوری، آیه 20)
خداوند درباره جمعیت نه اجتماع در آن می‌فرماید:روزى که شما را براى روز گردآورى، گرد مى‏آورد، آن [روز]، روز حسرت [خوردن‏] است و هر کس به خدا ایمان آورده و کار شایسته‏اى کرده باشد، بدیهایش را از او می‌زداید و او را در بهشتهایى که از زیر [درختان‏] آن جویبارها روان است درآورد و در آنجا جاودان بمانند. این است همان کامیابى بزرگ.(تغابن، آیه 9)
پس هر کسی در آنجا با آنکه در میان مردم و جمعیت است، تنها خواهد بود و هر چه دارد از خودش است، حتی نوری که می‌بیند از خودش است نه از خورشید یا چیز دیگر.(حدید، آیه 13)
در قیامت هر کسی بدن جسمانی اخروی اش را از همان زمین آخرت دارد نه از نطفه و پدر و مادر و آنجا از مرقد و خوابگاه زمین بر می‌خیزد و مثل گیاه می‌روید و جسم اخروی به دست می‌آورد.(یس، آیه 52) از این رو دیگر خویشی و خویشاوندی معنایی ندارد: فَإِذَا نُفِخَ فِی الصُّورِ فَلَا أَنسَابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَلَا یَتَسَاءلُونَ؛ پس آنگاه که در صور دمیده شود، [دیگر] آن روز میانشان نسبت خویشاوندى وجود ندارد و از [حال‏‌[ یکدیگر نمى‏پرسند.(مومنون، آیه 101)
اگر هم سخنی از نسبت و خویشاوندی است به اعتبار گذشته و دنیا است نه آنجا؛ یعنی اگر از الحاق زن و فرزند و خویش سخن به میان آمده این به اعتبار خویشی و همسری دنیا است؛ و گرنه آنجا چنین نسبت‌هایی دیگر نیست.(رعد، آیه 23؛ غافر، آیه 8)
در آنجا هر کسی از کشت‌های خویش بهره می‌برد و حتی همسری که دارد از جنس اعمال همراه با فضل الهی است. از این رو از حورالعین سخن به میان می‌آید که ساخته اعمال خود بشر است. چنین جهانی ملک خود شخص است و چون انسانی به انسانی کمک نمی‌کند و رابطه و ضابطه یعنی خویشی و دوستی و داد و ستدی نیست(یَأْتِیَ یَوْمٌ لاَّ بَیْعٌ فِیهِ وَلاَ خِلاَلٌ، ابراهیم، آیه 31؛ أَن یَأْتِیَ یَوْمٌ لاَّ بَیْعٌ فِیهِ وَلاَ خُلَّه وَلاَ شَفَاعَه؛ بقره، آیه 254) از این رو، دیگر نیازی به کسی نیست تا اجتماعی حاصل شود.
البته شفاعت مقوله‌ای دیگر است که در جای خودش باید پرداخته شود؛ زیرا شفاعت، آنجا نیست واز اینجا برده می‌شود و خداوند به کسانی این اجازه شفاعت را می‌دهد که در جای خودش مطرح است.(بقره، آیه 255؛ انبیاء، آیه 28)
به هر حال، آخرت جای جمع و جمعیت است، ولی جای اجتماع نیست. پس هر کسی در همین دنیا برای آخرتش کار کند تا اگر شفاعت بطور خاصی هست از همینجا با خودش برده باشد. لذا فرموده است: وَتُنذِرَ یَوْمَ الْجَمْعِ؛ و از آن روز جمع بترسانی.(شوری، آیه 7)