طیب‌نیا: تلاطم بازار ارز فصلی است

علی طیب‌نیا دیروز در جمع خبرنگاران در مورد علت نوسانات نرخ ارز عنوان کرد: این نوسانات فصلی بوده و آنچه همکاران در بانک مرکزی تحلیل دارند با توجه به نزدیک بودن تقاضا در ژانویه‌ که بالا رفته است و نیز افزایش تقاضای ارز از سوی اتباع خارجی در بازار محسوس است و فکر می‌کنیم تغییرات جدی در بازار رخ نداده و در فصول سال شاهد نوسانات نرخ ارز هستیم.
وزیر امور اقتصاد و دارایی در پاسخ به این سوال که آیا این موضوع ارتباطی به خروج ارز از کشور به دلیل صدور ویزای اربعین می‌تواند داشته باشد، اظهار داشت: مجموعه‌ای از این عوامل به صورت فصلی تقاضای ارز را افزایش داده و فکر نمی‌کنیم قابل ملاحظه باشد. آنچه برای ما در بازار ارز مهم بوده ثبات پایدار بوده و اینکه جلوی التهابات و تلاطم آن گرفته شود.
سخنان وزیر اقتصاد درباره‌ فصلی بودن نوسان نرخ دلار در حالی است که افزایش نرخ دلار از حدود 2 سال پیش به صورت آرام‌آرام آغاز شد، تا جایی که حتی پس از توافق ژنو که قیمت دلار به حدود 2935 رسید، رئیس کل بانک مرکزی از تصمیم دولت برای جلوگیری‌ از کاهش این نرخ در ادامه خبر داد، همچنین علی‌رغم هیاهوی رسانه‌ای که پیرامون قیمت دلار پس از تصویب برجام صورت گرفت اما پس از تصویب آن هم قیمت 3260 تومانی دلار تا امروز روند‌ی صعودی طی کرده و حتی تا مرز 3600 تومان نیز رفته است.
حال این سوال نیز مطرح می‌شود که دولت روحانی که ادعا می‌کرد ارز را تک نرخی خواهد کرد چگونه به این مهم دست خواهد یافت؟ چرا که با افزایش نرخ دلار در بازار آزاد- که هم‌اکنون شاهد آن هستیم- فاصله‌ میان ارز دولتی و ارز آزاد بیشتر و بیشتر می‌شود.
افزایش نرخ ارز به نفع دولت و به ضرر مردم است
در همین راستا، حیدر مستخدمین حسینی، معاون اسبق بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در گفت‌وگو با مهر درباره دلایل افزایش قیمت دلار طی روزهای اخیر، اظهار داشت: ارز کالایی است که در اختیار و انحصار دولت است و دولت هر گاه نیاز به نقدینگی پیدا می‌کند و با کسری بودجه مواجه می‌شود، به سراغ تامین منابع و کسری بودجه از طریق افزایش قیمت ارز در بازار می‌رود.
وی با بیان اینکه بازاری به نام ارز نداریم و این بازار در اختیار کامل و انحصاری دولت است، ادامه داد: بانک مرکزی و دولت با تزریق ارز همواره از افزایش قیمت ارز جلوگیری می‌کند اما در مواقعی که دولت نیاز به مابه التفاوت قیمت ارز آزاد و دولتی دارد، نسبت به افزایش قیمت در بازار اقدام می‌کند.
این کارشناس مسایل اقتصادی با اشاره به اینکه ممکن است این اقدام برای افزایش قیمت برای جبران منابع تامین یارانه نقدی و یا سایر مقوله‌ها باشد، افزود: این در حالی است که در شرایط فعلی دولت طرح تسریع خروج از رکود را اجرایی کرده و با اجرای این طرح به دنبال تثبیت شرایط اقتصادی است اما عاملی که تثبیت اقتصادی را بر هم زده، نرخ ارز است که در حال حاضر افزایش آن به صورت غیر متعارف رخ داده است.
مستخدمین حسینی با پیش‌بینی اینکه افزایش قیمت ارز تا پایان سال ادامه خواهد یافت، افزود: این افزایش‌ها طی ماه‌های اخیر به نحوی بوده که در طول ماه قیمت دلار روندی افزایشی در پیش گرفته اما در پایان ماه قیمت آن تا حدودی تعدیل می‌شود تا قیمت ارز در پایان ماه با نرخ کمتری بسته شود اما در ماه بعد دوباره همین روند تکرار می‌شود.
معاون اسبق وزارت اقتصاد و بانک مرکزی گفت: افزایش هر چه بیشتر نرخ ارز به نفع دولت است اما این موضوع مکانیزم‌های تثبیت اقتصادی و معادلات سرمایه‌گذاری را بر هم می‌زند.
وی با اشاره به برخی تحلیل‌های اقتصادی مبنی بر افزایش قیمت ارز، گفت: هر چند در این تحلیل‌ها مطرح می‌شود که افزایش نرخ ارز به نفع صادرات کشور است ولی این موضوع را هنوز صادرات ما درک نکرده است و بنابر این جز متضرر شدن مردم حاصل دیگری ندارد.
به گفته وی، میل به افزایش قیمت ارز در بازار تنیده شده، سفته بازان وارد میدان شده‌اند که بتوانند در کوتاه مدت با سفته بازی نفعی را از این معاملات و معادلات ارزی ببرند. در صورتی که تزریق مختصر ارز کمک می‌کند بازار ارز از این حالت درآید. بازار ارز مقوله‌ای است که کاملا در اختیار دولت است و فقط رقم کمی در اختیار بخش خصوصی است که آن هم تمایلی به عرضه ندارد.
در همین راستا، کامران ندری، عضو هیئت علمی پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی نیز در گفت‌وگو با نسیم در خصوص افزایش قیمت ارز در هفته‌های اخیر اظهار داشت: عمده‌ترین عرضه‌کننده ارز در بازار، بانک مرکزی است و این نهاد اگر بخواهد می‌تواند در افزایش و یا کاهش نرخ ارز دخالت کند.
وی با اشاره به کاهش عرضه ارز توسط بانک مرکزی در چند هفته اخیر عنوان کرد: این احتمال وجود دارد که بانک مرکزی به این علت عرضه ارز را کاهش داده، که این نوسانات اخیر را زودگذر می‌داند. البته به نظر می‌رسد که بانک مرکزی قصد دارد نرخ ارز را مقداری تعدیل کند.
این اقتصاددان با اشاره به ادعای صرافی‌ها در خصوص افزایش قیمت ارز به نسیم گفت: صرافی‌ها معتقدند که عرضه کم شده که اگر این ادعا صحت داشته باشد در حال حاضر اصلی‌ترین نقش را دولت در افزایش قیمت ارز بازی می‌کند.
ندری به احتمال ارتباط میان افزایش قیمت ارز و بسته خروج از رکود دولت اشاره و بیان کرد: در حال حاضر در شرایط رکود به سر می‌بریم و یکی از راه‌های خروج از رکود صادرات است. ممکن است به دنبال همین بسته خروج از رکودی که دولت چند هفته پیش ارائه کرد، بانک مرکزی قصد داشته باشد با کاستن از ارزش پول ملی، صادرات را تقویت کند.
وی تصریح کرد: علت اصلی اینکه نرخ ارز در چند ماه اخیر حدود 400- 300 تومان افزایش یافته است را بانک مرکزی بهتر از هر نهاد دیگری می‌داند اما متاسفانه این نهاد سیاست‌های خود را خیلی شفاف اعلام نمی‌‌کند.
عضو هیئت علمی پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی بر همین اساس گفت: بنابر این تحلیلگران اقتصادی براساس حدس و گمان در خصوص نوسانات نرخ ارز قضاوت می‌کنند و معلوم نیست که در پس ماجرا چه اتفاقاتی در خصوص این اتفاق در حال رخ دادن است.
ندری تصریح کرد: با توجه به رکودی که در بازار وجود دارد افزایش قیمت ارز اجتناب ناپذیر است، بنابر این اگر بانک مرکزی تصمیم داشته باشد که عرضه را کاهش دهد  تا قیمت ارز برای تقویت صادرات افزایش پیدا کند، مسئله چندان عجیبی نیست.
وی با پیش‌بینی بازار ارز در روزهای آینده عنوان کرد: بعید می‌دانم قیمت ارز کاهش یابد و به سطح قبلی برگردد، زیرا منطق اقتصاد با این مسئله سازگار نیست، بنابر این قیمت ارز احتمالا باز هم افزایش پیدا می‌کند.
این اقتصاددان خاطرنشان کرد: البته پیش‌بینی من این نیست که قیمت ارز خیلی افزایش پیدا کند، اما این تغییر نرخی که اتفاق افتاد با توجه به شرایط رکودی فعلی منطقی به نظر می‌رسد و با بسته خروج از رکود دولت سازگاری دارد.
گفتنی است طی روزهای اخیر که نرخ ارز به 3600 تومان رسیده و برخی از کارشناسان بر این باورند که دولت برای رفع نیازهای مالی خود از جمله کسری بودجه، دست به دامان افزایش نرخ ارز شده است.