جنگ یمن و سناریوهای پیش رو
اشاره
حملات عربستان به ملت مظلوم یمن و شهید شدن صدها تن از شهروندان یمنی و زخمی شدن هزاران نفر در عملیات 27 روزه رژیم سعودی نتیجهای جز عقب نشینی نداشت. بمباران مناطق غیرنظامی، از بین بردن پلها، بیمارستانها و مراکز تجاری و اقتصادی نتیجهای جز خفت و خواری برای عربستان در برنداشت. نگاهی سطحی به میادین شهرهای صعده و صنعا نشانگر اعتراضات مردمی و انزجار یمنیها از خاندان سعودی است. با این وصف عربستان سعودی اعلام کرد که به درخواست منصور عبدربه هادی عملیاتهای نظامی را قطع خواهد نمود. اما پس از عملیات توفان قاطع بلافاصله عملیات بازگشت امید را شروع نمود. دلائل و چرایی این عملیات چیست و سناریوهای پیش رو بعد از این عملیات چگونه است؟ نوشتار حاضر با بررسی چرایی عملیات بازگشت امید درصدد تحلیل چشم انداز تحولات پیش روی این عملیات است.
تحلیل رویداد
پیروزیهای مکرر جناح مقاومت در صف بندیهای نوین سیاسی منطقه با شروع بحرانهای سیاسی و امنیتی در خاورمیانه رقم خورد. برخلاف پیش بینیها و تلاشهای رسانههای غربی جایگاه مقاومت در منطقه و جهان اسلام بیشتر از حد انتظار بود. سرایت این پیروزیها به یمن نقطه عطفی در تحولات جناح مقاومت بود. این نقطه عطف برخلاف سوریه و عراق ویژگی عمدهای داشت و آن حمایت اهل تسنن یمن از مشارکت سیاسی و عدم دخالت خارجی بود. این بدان معنا بود که انصارالله برخلاف انتظار نه تنها در بین زیدیها بلکه در میان اهل تسنن یمن هم دارای پایگاهی ممتاز است. حملات رسانههای عربی و من جمله العربیه در راستای همین مسئله بود از نگاه آنان انصارالله درصدد تغییر مذاهب سنیها است. این در حالی است که این عربستان بود که با حملات و تهدیدهای مکرر زمینه انزجار افکار عمومی یمن را بوجود آورد. تبلیغات رسانهای العربیه و رسانههای همسو با رژیم آل سعود به حدی بود که حتی دانشگاه الازهر مصر هم واکنش نشان داد. در کنار این موضع گیریها باید به ادعاهای مقامات سعودی برای بهرهبرداری از تبلیغات سوء اشاره کرد. این تیلیغات سوء با طراحی توطئه حمله انصارلله به حرمین شریفین شدت بیشتری گرفت. عربستان با طراحی این توطئه درصدد بسیج افکار عمومی جهان اهل تسنن در تشکیل ائتلاف واحد علیه جناح مقاومت بود که در همان ابتدا پاکستان به آن نپیوست.
واکنش انصار الله اما برخلاف تبلیغات بود و تمرکز جنبشها را بروی مسئله ملی و اسلامی کامل نمود. سخنان عبدالملک بدرالدین و موضع گیری وی در قبال روندهای همسویی آل سعود با رژیم صهیونیستی معادله رسانهای را تغییر داد و یمنیها از توطئه سعودی – صهیونیستی آگاه شدند. این خودآگاهی یمنیها با بمباران مناطقی از صنعا و کشتار اهل تسنن بیشتر شد و به سمت کاهش تنشها و پایان عملیات توفان قاطع رفتند. علاوه بر آن طرح ادعای حمله یمنیها به حرمین شریفین در نتیجه این عملیاتها به خودی خود خنثی شد.
عبدربه منصور هادی با توجه به موضع گیری وی در ریاض و حمایت عربستان بسترهای عملیات بازگشت امید را دنبال نمود. معنای این عملیات برخلاف اظهارات عربستانیها احیا روحیه است.
چون نیروهای القاعده با توجه به حجم پیشرویهای انصارالله تضعیف شده بودند و طرفداران هادی نیز در عرصه میدانی متفرق شدند. آنچه مقامات سعودی در باره موفقیت میگویند به دور از واقعیت است. سخنگوی ائتلاف سعودی در توضیح دلیل توقف عملیات علیه یمن میگوید در 27 روز، 2415 حمله علیه یمن انجام شده که بمبارانهای انجام گرفته حساب شده و در راستای دستیابی به اهداف خاصی بوده که این اهداف، محقق شده است. این در حالی است که عربستان با این عملیات میخواست در گام اول روحیه انصارلله را تضعیف و طرفداران هادی را تقویت و در گام بعدی مقدمات ورود القاعده را به مناطق غربی یمن فراهم نماید. نتیجهای که حاصل شد منصور هادی منزوی و انصارلله به خوبی از ورود القاعده به مناطق غربی ممانعت نمود. این شکست سناریوهایی را به وجود میآورد که در قالب عملیات بازگشت امید ظاهر شد. این سناریوها عبارتند؛
الف: تلاش مجدد برای تشکیل ائتلاف ضد ایرانی: از آنجا که در حوزه عملیات نظامی عربستان به اهداف فوق یعنی ورود القاعده به غرب یمن و تضعیف انصارالله نرسید. در حوزه دیپلماسی تلاش خواهد نمود با استفاده از ابزار دلار نفتی با همراهی شیخ نشینهای خلیج فارس ائتلاف نوین ضد ایرانی را به وجود بیاورد. قطر و عربستان در سوریه و عراق بشدت شکست خوردهاند و امید آنان به فضای جدیدی است تا این شکستها را با بحرانی نمودن یمن جبران نمایند.
ب: استفاده از بیثباتی سیاسی – امنیتی یمن برای نفوذ القاعده به مناطق غربی یمن: برخلاف عملیات توفان قاطع در عملیات بازگشت امید تغییر شیوه القاعده از جنگ رو در رو با انصارالله به نفوذ القاعده به مناطق پرجمعیت صنعا و یمن پیش بینی میشود و با استفاده از بیثباتی ناشی از حملات آل سعود القاعده سیاست نفوذ تخریبی را دنبال خواهد نمود.
ج: حمایت سیاسی – نظامی از نسخه بدلی منصور هادی
اینکه منصور هادی مشروعیت خود را از دست داده است جای تردیدی نیست و به لحاظ حقوقی جناحهای سیاسی یمن از وی حمایت نخواهند کرد و انزجار عمومی از وی نیز افزایش یافته است. خود عربستان هم بهتر از هر کشوری به این واقعیت آگاه است که منصور هادی مهرهای سوخته است. اما تلاشهای عربستان برای سرمایه گذاری شخصیت سکولار دیگر از جناح صالح و منصور هادی به ویژه در فضای جدید ادامه خواهد داشت.
د: همسویی با رژیم صهیونیستی: کشورهای غربی و عربی برای انزوای انصارالله و استفاده از اهرم شورای حقوق بشر و شورای امنیت از طریق رایزنیهای عادل الجبیر، سفیر عربستان در واشنگتن. در این راستا عربستان تلاش خواهد نمود تا نقش برجسته ایران را تخریب نماید. چرا که ایران با حمایت از مردم یمن در حوزه دیپلماسی عمومی و مداوای مجروحان یمنی نقش قابل توجهای در بحران کنونی ایفا نمود. طرح ایرانی بحران یمن در قالب یمنی – یمنی و عدم دخالت خارجی مورد توجه جامعه بینالمللی قرار گرفت و سفیر عربستان برای تخریب این چهره تلاش خواهد نمود تا با پیوند انصارالله با ایران قیام مردم یمن را در قالب گروههای تروریستی تعریف نماید.
ح: ترمیم چهره آل سعود به بهانه حامیان حرمین شریفین: با توجه به انزجار افکار عمومی کشورهای اسلامی و عربی از کشتار مردم یمن عربستان تلاش خواهد نمود تا چهره این رژیم را در افکار عمومی جهان اسلام احیا نماید. افکار عمومی کشورهای اسلامی نگاهی منفی به دو رویداد غزه و یمن دارد که یکی توسط آل سعود و دیگری توسط صهیونیستها روی داد و عربستان با بهانه مدافعان حرمین شریفین تلاش خواهد نمود تا از سرایت احساسات ضد سعودی ممانعت نماید.
و: تشدید جنگ داخلی: جنگ داخلی ابزار اصلی رژیم سعودی برای تضعیف انصارالله است. در این راستا تکرار سناریوی جنگهای داخلی لبنان مد نظر است اما با توجه به توان مردمی انصارالله و تخریب نیروهای هوادار عربستان حتی در صورت جنگ داخلی این انصارالله است که پیروز میدان است برای همین مسئله استفاده از نیروی تخریبی القاعده مد نظر عربستان است تا جنگ داخلی را به صورت فرسایشی ادامه دهد.
چشم انداز رویداد
محتوای عملیات بازگشت امید به خودی خود بیانگر شکست عربستان در بحران یمن است. حول همین شکستهاست که عربستان سعودی برای جبران شکست عملیاتهای میدانی به سراغ فضای سیاسی و تلاشهای دیپلماتیک رفته است. عملیات بازگشت امید گرچه محدود است اما مقدمه است برای جبران شکستهای عملیات طوفان قاطع. افکار عمومی جهان از حملات عربستان به ستوه آمده است سازمان بهداشت جهانی، عفو بین الملل و یونیسف با موضع گیری انتقادی از حملات آل سعود باعث رسوایی این رژیم در افکار عمومی و تثبیت موقعیت انصارلله در یمن شده است.
با کمربند امنیتی جناح مقاومت در خلیج عدن و باب المندب اکنون حزب الله دیگری در مرزهای سعودی و سواحل صهیونیستی ظهور نموده است که خود عربستان و مناطق شرقی آن کانون بعدی تحولات خارومیانه خواهند بود. براساس همین پتانسیلها و آسیب پذیریهای داخلی است که آل سعود سناریوی بازگشت به روزهای عبدالله صالح و منصور هادی را دنبال میکند.
اما تجربه بحرانهای سوریه و عراق خط بطلان محکمی بر این سناریوهاست. در داخل یمن نیز تظاهرات گسترده مردم صعده و صنعا بیانگر ظهور حزب الله دیگری و چالش دیگر برای عربستان و حامیان آنهاست. این تظاهرات بیانگر نه بزرگ مردم یمن به جنگ داخلی و اتحاد در برابر دشمن متجاوز سعودی است.
منبع: فارس
حملات عربستان به ملت مظلوم یمن و شهید شدن صدها تن از شهروندان یمنی و زخمی شدن هزاران نفر در عملیات 27 روزه رژیم سعودی نتیجهای جز عقب نشینی نداشت. بمباران مناطق غیرنظامی، از بین بردن پلها، بیمارستانها و مراکز تجاری و اقتصادی نتیجهای جز خفت و خواری برای عربستان در برنداشت. نگاهی سطحی به میادین شهرهای صعده و صنعا نشانگر اعتراضات مردمی و انزجار یمنیها از خاندان سعودی است. با این وصف عربستان سعودی اعلام کرد که به درخواست منصور عبدربه هادی عملیاتهای نظامی را قطع خواهد نمود. اما پس از عملیات توفان قاطع بلافاصله عملیات بازگشت امید را شروع نمود. دلائل و چرایی این عملیات چیست و سناریوهای پیش رو بعد از این عملیات چگونه است؟ نوشتار حاضر با بررسی چرایی عملیات بازگشت امید درصدد تحلیل چشم انداز تحولات پیش روی این عملیات است.
تحلیل رویداد
پیروزیهای مکرر جناح مقاومت در صف بندیهای نوین سیاسی منطقه با شروع بحرانهای سیاسی و امنیتی در خاورمیانه رقم خورد. برخلاف پیش بینیها و تلاشهای رسانههای غربی جایگاه مقاومت در منطقه و جهان اسلام بیشتر از حد انتظار بود. سرایت این پیروزیها به یمن نقطه عطفی در تحولات جناح مقاومت بود. این نقطه عطف برخلاف سوریه و عراق ویژگی عمدهای داشت و آن حمایت اهل تسنن یمن از مشارکت سیاسی و عدم دخالت خارجی بود. این بدان معنا بود که انصارالله برخلاف انتظار نه تنها در بین زیدیها بلکه در میان اهل تسنن یمن هم دارای پایگاهی ممتاز است. حملات رسانههای عربی و من جمله العربیه در راستای همین مسئله بود از نگاه آنان انصارالله درصدد تغییر مذاهب سنیها است. این در حالی است که این عربستان بود که با حملات و تهدیدهای مکرر زمینه انزجار افکار عمومی یمن را بوجود آورد. تبلیغات رسانهای العربیه و رسانههای همسو با رژیم آل سعود به حدی بود که حتی دانشگاه الازهر مصر هم واکنش نشان داد. در کنار این موضع گیریها باید به ادعاهای مقامات سعودی برای بهرهبرداری از تبلیغات سوء اشاره کرد. این تیلیغات سوء با طراحی توطئه حمله انصارلله به حرمین شریفین شدت بیشتری گرفت. عربستان با طراحی این توطئه درصدد بسیج افکار عمومی جهان اهل تسنن در تشکیل ائتلاف واحد علیه جناح مقاومت بود که در همان ابتدا پاکستان به آن نپیوست.
واکنش انصار الله اما برخلاف تبلیغات بود و تمرکز جنبشها را بروی مسئله ملی و اسلامی کامل نمود. سخنان عبدالملک بدرالدین و موضع گیری وی در قبال روندهای همسویی آل سعود با رژیم صهیونیستی معادله رسانهای را تغییر داد و یمنیها از توطئه سعودی – صهیونیستی آگاه شدند. این خودآگاهی یمنیها با بمباران مناطقی از صنعا و کشتار اهل تسنن بیشتر شد و به سمت کاهش تنشها و پایان عملیات توفان قاطع رفتند. علاوه بر آن طرح ادعای حمله یمنیها به حرمین شریفین در نتیجه این عملیاتها به خودی خود خنثی شد.
عبدربه منصور هادی با توجه به موضع گیری وی در ریاض و حمایت عربستان بسترهای عملیات بازگشت امید را دنبال نمود. معنای این عملیات برخلاف اظهارات عربستانیها احیا روحیه است.
چون نیروهای القاعده با توجه به حجم پیشرویهای انصارالله تضعیف شده بودند و طرفداران هادی نیز در عرصه میدانی متفرق شدند. آنچه مقامات سعودی در باره موفقیت میگویند به دور از واقعیت است. سخنگوی ائتلاف سعودی در توضیح دلیل توقف عملیات علیه یمن میگوید در 27 روز، 2415 حمله علیه یمن انجام شده که بمبارانهای انجام گرفته حساب شده و در راستای دستیابی به اهداف خاصی بوده که این اهداف، محقق شده است. این در حالی است که عربستان با این عملیات میخواست در گام اول روحیه انصارلله را تضعیف و طرفداران هادی را تقویت و در گام بعدی مقدمات ورود القاعده را به مناطق غربی یمن فراهم نماید. نتیجهای که حاصل شد منصور هادی منزوی و انصارلله به خوبی از ورود القاعده به مناطق غربی ممانعت نمود. این شکست سناریوهایی را به وجود میآورد که در قالب عملیات بازگشت امید ظاهر شد. این سناریوها عبارتند؛
الف: تلاش مجدد برای تشکیل ائتلاف ضد ایرانی: از آنجا که در حوزه عملیات نظامی عربستان به اهداف فوق یعنی ورود القاعده به غرب یمن و تضعیف انصارالله نرسید. در حوزه دیپلماسی تلاش خواهد نمود با استفاده از ابزار دلار نفتی با همراهی شیخ نشینهای خلیج فارس ائتلاف نوین ضد ایرانی را به وجود بیاورد. قطر و عربستان در سوریه و عراق بشدت شکست خوردهاند و امید آنان به فضای جدیدی است تا این شکستها را با بحرانی نمودن یمن جبران نمایند.
ب: استفاده از بیثباتی سیاسی – امنیتی یمن برای نفوذ القاعده به مناطق غربی یمن: برخلاف عملیات توفان قاطع در عملیات بازگشت امید تغییر شیوه القاعده از جنگ رو در رو با انصارالله به نفوذ القاعده به مناطق پرجمعیت صنعا و یمن پیش بینی میشود و با استفاده از بیثباتی ناشی از حملات آل سعود القاعده سیاست نفوذ تخریبی را دنبال خواهد نمود.
ج: حمایت سیاسی – نظامی از نسخه بدلی منصور هادی
اینکه منصور هادی مشروعیت خود را از دست داده است جای تردیدی نیست و به لحاظ حقوقی جناحهای سیاسی یمن از وی حمایت نخواهند کرد و انزجار عمومی از وی نیز افزایش یافته است. خود عربستان هم بهتر از هر کشوری به این واقعیت آگاه است که منصور هادی مهرهای سوخته است. اما تلاشهای عربستان برای سرمایه گذاری شخصیت سکولار دیگر از جناح صالح و منصور هادی به ویژه در فضای جدید ادامه خواهد داشت.
د: همسویی با رژیم صهیونیستی: کشورهای غربی و عربی برای انزوای انصارالله و استفاده از اهرم شورای حقوق بشر و شورای امنیت از طریق رایزنیهای عادل الجبیر، سفیر عربستان در واشنگتن. در این راستا عربستان تلاش خواهد نمود تا نقش برجسته ایران را تخریب نماید. چرا که ایران با حمایت از مردم یمن در حوزه دیپلماسی عمومی و مداوای مجروحان یمنی نقش قابل توجهای در بحران کنونی ایفا نمود. طرح ایرانی بحران یمن در قالب یمنی – یمنی و عدم دخالت خارجی مورد توجه جامعه بینالمللی قرار گرفت و سفیر عربستان برای تخریب این چهره تلاش خواهد نمود تا با پیوند انصارالله با ایران قیام مردم یمن را در قالب گروههای تروریستی تعریف نماید.
ح: ترمیم چهره آل سعود به بهانه حامیان حرمین شریفین: با توجه به انزجار افکار عمومی کشورهای اسلامی و عربی از کشتار مردم یمن عربستان تلاش خواهد نمود تا چهره این رژیم را در افکار عمومی جهان اسلام احیا نماید. افکار عمومی کشورهای اسلامی نگاهی منفی به دو رویداد غزه و یمن دارد که یکی توسط آل سعود و دیگری توسط صهیونیستها روی داد و عربستان با بهانه مدافعان حرمین شریفین تلاش خواهد نمود تا از سرایت احساسات ضد سعودی ممانعت نماید.
و: تشدید جنگ داخلی: جنگ داخلی ابزار اصلی رژیم سعودی برای تضعیف انصارالله است. در این راستا تکرار سناریوی جنگهای داخلی لبنان مد نظر است اما با توجه به توان مردمی انصارالله و تخریب نیروهای هوادار عربستان حتی در صورت جنگ داخلی این انصارالله است که پیروز میدان است برای همین مسئله استفاده از نیروی تخریبی القاعده مد نظر عربستان است تا جنگ داخلی را به صورت فرسایشی ادامه دهد.
چشم انداز رویداد
محتوای عملیات بازگشت امید به خودی خود بیانگر شکست عربستان در بحران یمن است. حول همین شکستهاست که عربستان سعودی برای جبران شکست عملیاتهای میدانی به سراغ فضای سیاسی و تلاشهای دیپلماتیک رفته است. عملیات بازگشت امید گرچه محدود است اما مقدمه است برای جبران شکستهای عملیات طوفان قاطع. افکار عمومی جهان از حملات عربستان به ستوه آمده است سازمان بهداشت جهانی، عفو بین الملل و یونیسف با موضع گیری انتقادی از حملات آل سعود باعث رسوایی این رژیم در افکار عمومی و تثبیت موقعیت انصارلله در یمن شده است.
با کمربند امنیتی جناح مقاومت در خلیج عدن و باب المندب اکنون حزب الله دیگری در مرزهای سعودی و سواحل صهیونیستی ظهور نموده است که خود عربستان و مناطق شرقی آن کانون بعدی تحولات خارومیانه خواهند بود. براساس همین پتانسیلها و آسیب پذیریهای داخلی است که آل سعود سناریوی بازگشت به روزهای عبدالله صالح و منصور هادی را دنبال میکند.
اما تجربه بحرانهای سوریه و عراق خط بطلان محکمی بر این سناریوهاست. در داخل یمن نیز تظاهرات گسترده مردم صعده و صنعا بیانگر ظهور حزب الله دیگری و چالش دیگر برای عربستان و حامیان آنهاست. این تظاهرات بیانگر نه بزرگ مردم یمن به جنگ داخلی و اتحاد در برابر دشمن متجاوز سعودی است.
منبع: فارس