واکنش گستاخانه میانمار به حکم دادگاه بینالمللی دادگستری
سرویس خارجی-
سرگذشت مسلمانان روهینگیا در میانمار، روایت دههها تبعیض سازمانیافته، سرکوب سیستماتیک، سلب حقوق شهروندی و خشونتهای خونبار حکومتی است، اقلیتی که سالها با سیاستهای خشونتآمیز دولت میانمار مواجه بوده و بارها در معرض عملیات نظامی، کوچ اجباری، تخریب خانهها و محرومیت از ابتدائیترین حقوق انسانی قرار گرفته است. و جالب این که رهبر دوفاکتوی این رژیم خونریز در آن ایام، برنده جایزه صلح نوبل نیز بود! از اخراج گسترده روهینگیاییها در دهههای گذشته تا کشتارهای وسیع سال ۲۰۱۷، ارتش میانمار همواره در کانون اتهامات مربوط به خشونت علیه این مسلمانان قرار داشته است، جنایاتی که صدها هزار نفر را آواره کرد و هزاران خانواده را از خانه و سرزمین خود محروم ساخت.
حالا خبر رسیده است که، وزارت خارجه میانمار در بیانیهای که دیروز شنبه از سوی خبرگزاری رویترز منتشر شده، در واکنشی قابل تأمل و گستاخانه به حکم دیوان بینالمللی دادگستری، رأی این نهاد درباره پرونده نسلکُشی مسلمانان روهینگیا را «مایه ناامیدی شدید» توصیف کرد، اظهارنظری که در شرایطی مطرح میشود که ابعاد گسترده جنایات نیروهای امنیتی این کشور علیه غیرنظامیان، از کشتار و تجاوز گرفته تا سوزاندن خانهها و وادار کردن صدها هزار نفر به فرار، در کانون رسیدگی قضائی قرار گرفته است. مقامهای میانمار همچنین با اشاره به آرای مخالف شماری از قضات، مدعی شدند که حکم دیوان به اتفاق آرا صادر نشده است، تلاشی برای کماهمیت جلوه دادن حکمی که بر پایه بررسی شواهد و مستندات پرونده صادر شده است. این وزارتخانه در ادامه، با رد وجود قصد نسلکشی، عملیات نظامی سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ در شمال ایالت راخین را اقدامی برای مقابله با تروریسم و واکنشی به حملات گروههای مسلح معرفی کرد و مدعی شد این عملیات از نظر دامنه و مدت محدود بوده و تنها چند روز ادامه داشته است؛ ادعاهایی که در برابر حجم گسترده شهادتهای بازماندگان و شواهد مربوط به کشتار و تخریب روستاها، با پرسشهای جدی مواجه است.
دیوان بینالمللی دادگستری روز پنجشنبه ۲۸ آبان، در جریان رسیدگی به شکایت گامبیا علیه میانمار، یافتههای خود درباره جنایات نیروهای امنیتی این کشور علیه مسلمانان روهینگیا را اعلام کرد؛ جنایاتی که شامل قتل هزاران غیرنظامی، خشونت جنسی و آتش زدن خانههای این اقلیت مسلمان در جریان عملیات نظامی سال ۲۰۱۷ بوده است. بر اساس شواهد مطرحشده در جریان رسیدگی قضائی، نیروهای میانماری حدود ۱۰ هزار نفر را کشته و نزدیک به ۴۰ درصد از روستاهای مسلماننشین منطقه آراکان را تخریب کردهاند. یوجی ایوازاوا، رئیس دیوان بینالمللی دادگستری، در کاخ صلح لاهه، یافتههای مربوط به این خشونتها را اعلام کرد. حملات ارتش میانمار در مرداد ۱۳۹۶، موجی از وحشت و آوارگی به راه انداخت و صدها هزار مسلمان روهینگیا را ناچار کرد برای نجات جان خود از مرز عبور کرده و به بنگلادش پناه ببرند. این پرونده در نوامبر ۲۰۱۹ و در پی شکایت جمهوری گامبیا علیه میانمار، با اتهام نقض کنوانسیون پیشگیری و مجازات نسلکشی در دیوان بینالمللی دادگستری مطرح شد؛ شکایتی که اکنون به یکی از مهمترین پروندههای قضائی بینالمللی در زمینه مسئولیت دولتها در قبال نسلکشی تبدیل شده
است.
ابعاد واقعی فاجعهای که بر سر مسلمانان روهینگیا آمد، در روایتهای تکاندهنده بازماندگانی آشکار است که از رودخانههای مملو از اجساد، روستاهای شعلهور و کشتار خانوادههایشان سخن میگویند. با گذشت نزدیک به یک دهه از موج گسترده آوارگی سال ۲۰۱۷، بخش بزرگی از مسلمانان روهینگیا همچنان در اردوگاههای پناهندگان بنگلادش گرفتارند و از ابتدائیترین حقوق زندگی محروم ماندهاند. بسیاری از آنان در پناهگاههای شکننده ساختهشده از بامبو و برزنت زندگی میکنند و امکان آزادانه ترک اردوگاه، اشتغال و تحصیل را ندارند؛ وضعیتی که در سال جاری میلادی نیز با مرگ صدها نفر در تلاش برای فرار دریایی از اردوگاهها و مذاکرات برخی کشورها از جمله مالزی و هند درباره بازگرداندن روهینگیاییها به میانمار، دشوارتر شده است. روایت انورا بیگم، که پیشتر دو بار در سالهای ۱۹۷۸ و اوایل دهه ۱۹۹۰ به بنگلادش پناه برده بود، نشان میدهد آوارگی روهینگیا محدود به حوادث سال ۲۰۱۷ نیست؛ او پس از مشاهده رودخانهای مملو از اجساد در نزدیکی تولا تولی، بار دیگر ناچار به فرار شد و برای عبور از رودخانه ناف، تمام طلای خود به ارزش حدود ۲۰۰ دلار را به قایقرانی بنگلادشی داد. نور عالم نیز برای چهارمین بار در زندگی خود بهعنوان پناهنده وارد بنگلادش شد. استمرار چنین وضعیتی، در کنار دههها آزار و سرکوب، نشان میدهد که بحران روهینگیا با پایان عملیات نظامی متوقف نشده و قربانیان همچنان بهای سیاستهای خشونتآمیز حکومت میانمار را میپردازند.