بیگانگان بهمثابه خدایان
مسیح عرفان
فیلم «روز افشاگری» (Disclosure Day) توسط کارگردان یهودی استیون اسپیلبرگ و کمپانی اختاپوسی یونیورسال ساخته شده است. نمرات منتقدان به فیلم روز افشاگری حدود ۸ از ۱۰ است، اما نمرات مردمی این فیلم در سایت آیامدیبی حدود ۶.۵ است که عمده دلیل آن به ریتم پایین فیلم و فیلمنامه متوسط آن برمیگردد. توقع مخاطبان جهانی از اسپیلبرگ بالا بود و همین مسئله باعث شد نمراتی پایینتر از سطح واقعی فیلم را ثبت کنند.
علاوهبر اهمیت ذاتی فیلم روز افشاگری، استیون اسپیلبرگ در مصاحبه با اسوشیتدپرس (AP) مدعی شد فیلم جدیدش علمی-تخیلی نبوده و پیرامون حقایق روز جهان ساخته شده است. اسپیلبرگ که آثار متعددی از جمله «ایتی» و «برخورد نزدیک از نوع سوم» را در کارنامهاش دارد، مدعی است که محتوای این فیلم تخیلی نیست و به همین علت نقد و تحلیل عمیق این فیلم میتواند جهانبینی این کارگردان شهیر را به خوبی معرفی کند. پیش از این سابقه نداشت که کارگردانی در رده اسپیلبرگ اینگونه مباحث دینی و فلسفی فیلمش را تأیید کرده و در فرامتن هم با خرج آبروی هنری خود به ترویج محتوای آن بپردازد.
ژانر های فیلم «روز افشاگری» شامل درام خانوادگی، اکشن و علمی تخیلی است. در ادامه به نقد و تحلیل این فیلم میپردازیم.
افشاگری علیه سیستم
قهرمانان در چند بخش از جمله سکانس آغازین فیلم در حال فرار از نهادی به نام واردِکس هستند. کِلنر مهندسی جوان است که اطلاعات محرمانه واردکس را ربوده و حالا نیروهای امنیتی بهدنبال حذف یا دستگیری او هستند. کلنر اطلاعاتی پیرامون وجود داشتن فضاییها را ربوده و میخواهد در زمان مناسب آن را بهصورت عمومی منتشر کند. عبارت روز افشاگری که در ادیان جدید مبتنی بر موجودات فضایی نیز دیده میشود به همین معناست. روزی که اسناد وجود فضاییها در سطح جهانی لو برود، روز افشاگری نامیده میشود.
سکانسهای تعقیب و گریز و مبارزه با واردکس هدف اصلیاش این است که دوگانهای بین افشاگری و سرکوب دولت بسازد تا مخاطب نسبت به عمل افشاگرانه قهرمانان حس خوبی پیدا کند. درواقع رویکرد ضد دولت قهرمان باعث میشود کنشهای او جذابتر و حماسی به نظر برسد.
اما واقعیت این است که دولت آمریکا کاملاً مدافع افشاگری اسناد موجودات فضایی است. تا جایی که نهادی به نام آرو (Aaro؛ مخفف دفتر حل و فصل ناهنجاریهای همه دامنه) در دولت آمریکا شکل گرفته است که مسئول مستقیم بررسی پدیدههای ناهنجار و بیگانه فضایی است.
همچنین در دو سال اخیر سایت رسمی وزارت جنگ آمریکا هزاران سند با هدف علمی جلوه دادن وجود بیگانگان فضایی را منتشر کرده است. بنابراین نهتنها فیلم «روز افشاگری» علیه دولت آمریکا نیست، بلکه خودش بخشی از پازل پروپاگاندای دولتی با هدف ترویج فضاییگروی و تبلیغ ادیان بیگانهمحور ساخته شده است. بخش مهمی از فیلم «روز افشاگری» ریاکارانه بوده و میخواهد با تحریک حس آزادیخواهی مخاطب علیه دولت آمریکا، برای خودش آبرو بخرد و وابستگی سیاسی خودش را کتمان کند.
مسیحیت سکولار، مسیحیت مطلوب
در فیلم «روز افشاگری» میبینیم که جِین دوست کلنر است و در نهایت او کسی است که با کمک به قهرمانان در روز افشاگری نقش شایانی ایفا میکند. او یک دختر مسیحی است و میبینیم که در کلیسا بهعنوان یک راهبه تربیت شده بود، اما بهدلیل اینکه شاهدی عینی بر رحمت خدا پیدا نکرد از کلیسا خارج و به فردی سکولار و لاقید تبدیل شد. یکی از مضامینی که در فیلم روز افشاگری بسیار پررنگ است، نوع نگاه مسیحیت به فضاییها است. اسپیلبرگ در این فیلم تمام سعیش را کرده تا مسیحیت را با موجودات فضایی همسو جلوه داده و روز افشاگری را با مسیحیت پیوند بزند. شخصیت جین بهعنوان یک مسیحی سکولار جزو قهرمانان است و وقتی دشمنان میخواهند وارد ذهن او شوند، با یک صلیب کوچک دستش را زخمی میکند تا از شر دشمنان خلاص شود.
زخمهای مشهور مسیح علیهالسلام در تاریخ مقدس مسیحی نقش ویژهای داشته است و پدیده استیگماتا (تشبه به مسیح با پدیدار شدن زخم بر بدن و خصوصاً کف دست) به همین دلیل پدیدهای معجزهگونه و مقدس به حساب میآید. جین به عنوان یک زن مقاوم با استفاده از صلیب و ایجاد زخم سعی میکند تسلیم یک انسان شیطان صفت (که رئیس واردکس است) نشود.
همچنین در چندین سکانس دیگر راهبه کلیسا که قیّم جین بوده تصویری مهربان و مادرانه دارد که به جین در چالشهای زندگیاش کمک میکند. اما جین روابط آزاد داشته و خودش هم میگوید که یک مسیحی متعبد نیست.
جین بهعنوان یک مسیحی که به خدا ایمان دارد میگوید فضاییها خدایان واقعی هستند! یعنی خدای مسیحی چون قابل دیدهشدن نیست پس نتیجهگیری مردم این است که همین فضاییها را بهعنوان خدا خواهند پرستید. این ایده اصلی فیلمساز است که بعداً توسط نوح و پایانبندی اثر نیز تأیید میشود.
تمام این سکانسها با هدف ترویج نوعی سکولاریسم مسیحی در فیلم «روز افشاگری» شکل گرفته تا مخاطب غربی را با خود همسو کند. در اواخر فیلم میبینیم که حتی راهبه کلیسا نیز مدعی میشود موجودات فضایی اشرف مخلوقات هستند و با استناد به کتاب مقدس، وجود آنان را میپذیرد و مدعی است ایمان مسیحی با ایمان به موجودات فضایی قابل جمع است. در سکانس پایانی نیز میبینیم که اهالی کلیسا با عشق و تعجب در حال مشاهده موجودات فضایی هستند. اینگونه فیلمساز مخاطب مسیحی و سنتی غربی را با خود همسو میکند تا محتوای مشرکانهاش به نفع فضاییها را تبلیغ کند.
قدرتهای ماورائی، هدیه فضاییها
مارگارت گوینده اخبار بوده و در شغلش هم موفق است. اما همیشه بهدنبال شغل دیگری میرود و میگوید بهدنبال چیزی فراتر از موفقیتهایی بوده که تا به امروز به دست آورده است. در ادامه متوجه میشویم که مارگارت در کودکی توسط فضاییها انتخاب شده و قدرتهای خارقالعادهای به او توسط بیگانگان فضایی عطا شده است. وقتی مارگارت قدرتهایش را کشف میکند میگوید حالا به آنچه خواسته رسیده و هدف زندگیاش فعالسازی همین قدرتها بوده است. فیلمساز در روند تکامل شخصیت مارگارت، پیوند خوردن او با فضایی ها را اوج کمال انسانی معرفی میکند.
در سکانسهای متعددی شاهد قدرتنمایی مارگارت هستیم. او با استفاده از قدرت ماوراییاش انسانها را با یک نگاه عمیقاً میشناسد، جزئیات زندگیشان را میفهمد و میتواند به راحتی آنها را متقاعد کند. این قدرتی است که فضاییها به مارگارت دادهاند. همچنین جفت مذکر مارگارت، کِلنر، میتواند همهچیزِ زبان ریاضیاتی را بفهمد و به همین دلیل یک نابغه مهندسی بهشمار میرود.
در سکانسی دیگر میبینیم که رئیس واردکس با اینکه در دفترش است، اما با استفاده از یک شئ بیگانه میتواند در محلی بسیار دورتر حضور فیزیکی پیدا کند. او وقتی از این قدرت استفاده میکند میگوید چیزی شبیه به قدیس سنت کلر شده که در تاریخ مسیحیت به حضور در دو مکان بهصورت همزمان معروف است. اما این فرد نه با قدرت الهی که با قدرت فضاییها به این معجزه دست میزند.
در فیلم «روز افشاگری» قدرتهای ماورایی و متعالی در گرو استفاده از مواهب فضاییها است. اینگونه فیلمساز سعی میکند کرامات، قدرتهای خاص ماورایی و رفتارهای خارقالعاده را به فضاییها نسبت داده و مدعی شود ارتباط با آنان منجر به دستیابی انسان به این قدرتها خواهد شد. اینگونه مخاطب را به ارتباط با موجودات بیگانه ترغیب میکند.
همچنین در همین سکانسها در واقع موجودات فضایی با خدای مسیحی جایگزین میشوند. اگر قدیس سنت کلر با قدرت الهی توانست به کرامتی خاص دست پیدا کند، در این فیلم قهرمانان و حتی انسانهای عادی میتوانند با استفاده از ابزارهای فضایی و ارتباط با موجودات بیگانه به همین قدرتها برسند. فیلم «روز افشاگری» قدرتهای متافیزیکی را به فضاییها نسبت داده و آنها را جایگزین نیروهای توحیدی میکند.
خدایان جدید
جدیدترین نسخه یهود بینالملل برای ترویج مبانی فکری کابالیسم، اختراع ادیان نوظهور است. هزاران دین مشرکانه امروزه در جهان وجود دارند که در همین چند دهه اخیر توسط انسانهایی عادی اختراع شدهاند. درون ادیان جدید دستههای گوناگونی وجود دارد که یکی از آنها ادیان مبتنی بر یوفو (UFO) و موجودات فضایی است. چند ده دین مبتنی بر پرستش، شناخت و ارتباط با فضاییها در جهان غرب اختراع شده است. تمام این ادیان ذیل پروژه ادیان نوین مشرکانه با هدف ترویج کابالیسم اساطیری ساخته شدهاند. بنابراین در مواجهه با آثاری همچون فیلم «روز افشاگری» باید دقت بیشتری به خرج داد و پیوندهای الهیاتی این آثار را نیز بررسی نمود. به صورت کلی یکی از محورهای اصلی ادیان جدید مبتنی بر فضاییها، ساختن ادبیات دینی حول این موجودات و تبدیل آنها به خدایان جدید است.
در فیلم روز افشاگری در سکانسهای متعددی میبینیم که نوح بهعنوان رئیس مجموعهای که بهدنبال افشاگری است، ادبیاتی کاملاً دینی دارد. بهعنوان مثال وقتی با کلنر صحبت میکند به او میگوید بایستی به وظیفهای که بر گردنش است، عمل کند و در این مسیر استقامت بورزد. همچنین در گفتوگویی که با رئیس واردکس دارد اذعان میکند که انسان باید بهدنبال شناخت فضاییها برود و مقدمه این مسیر، افشاگری است. او به صراحت میگوید موجودات فضایی موجوداتی نزدیک به خدا هستند. یعنی فضاییها مثل خدایان مشرکانه علم و قدرت فرابشری را در اختیار دارد. او مدعی است مردم جهان بهدنبال حقیقت هستند و حقیقت را شناخت موجودات فضایی میداند.
دیالوگهای مکرر نوح بهعنوان یک شخصیت محوری و پیر خردمند، کاملاً فضای دینی دارد. نوح فضاییها را جایگزین خدایان کرده و هدف زندگی انسان را به شناخت آنان گره میزند. این در حالی است که در ادیان الهی شناخت خدای بینهایت هدف زندگی است و تنها ارتباط با او میتواند تشنگی معنوی انسان را سیراب کند. اما فیلم «روز افشاگری» با قلب حقیقت، هدف زندگی انسان را رسیدن به فضاییها و ارتباط با موجوداتی عجیب و غریب ترسیم میکند تا ادیان کابالیستی جدید را تبلیغ نماید.
روز افشاگری
در سکانسهای پایانی فیلم میبینیم که مارگارت و کلنر به قدرتهای ماورایی خود پی میبرند و متوجه میشوند که در کودکی توسط فضاییها ربوده شده و قدرتهایی خاص به آنان داده شده است. این سکانس بسیار قابلتوجه است. اولاً یک زن و یک مرد توسط فضاییها برگزیده شدهاند تا الگوی دیگر انسانها باشند. ثانیاً موجودات فضایی به شکل حیوانات در زمین پدیدار میشوند و ملوّن (Shapeshifter) هستند.
اینکه فضاییها کالبدشان را به شکل حیوانی تغییر میدهند از منظر ادیان الهی انطباق کاملی با جنیان دارد. در نگاه اسلامی جنیان چنین قدرتی را دارا بوده و میتوانند خودشان را به شکل حیوانات دربیاورند. همچنین در نگاه مسیحی اساسا شیاطین ملوّن هستند و اینکه موجودی خودش را به یک حیوان تبدیل کند، نشانه تاریک بودن آن موجود است. در فیلم «روز افشاگری» فضاییها خود را به شکل حیوانات درمیآورند تا از دریچه این ویژگی جنی، ارتباط با جنیان و شیاطین عادیسازی و ترویج شود. انتخاب گوزن شاخدار بهعنوان حیوانی که بافومت و دیگر شیاطین در فرقههای تاریک شبیه به او تصویر میشوند، از همین باب است.
نکته قابلتوجه دیگر نیز این است که ربودن چند کودک توسط فضاییها به شکلی بسیار زیبا و کارآمد در اثر بازنمایی میشود. وقتی کودکان در سفینه هستند ابزارهایی ترسناک و دستان زمخت فضاییها به دور سر کودکان کشیده میشود که واقعهای هولناک و زننده است. اما فیلمساز با نورانی کردن فضای سفینه و همچنین قدرتی که از دریچه این ارتباط به انسانها داده میشود، این ارتباط تاریک را ترویج میکند.
در نهایت نیز علیرغم اینکه جهان درگیر جنگ جهانی سوم است، مارگارت و دوستانش با افشاگری اسناد تمام توجهات را به موجودات فضایی جلب کرده و یک فضایی کهن سال نیز وارد استودیو میشود.
سکانس پایانی اثر، بسیار جذاب و هنری است. حجم عظیم موسیقی، تصاویر متنوع از خبرگزاریها، تمرکز دوربین بر واکنشهای انسانی و بعد به تصویر کشیدن عظمت فضاییها، در نهایت به نفع موجودات بیگانه و جنی، یک پروپاگاندای تمامعیار خلق میکند. آخرین جمله مارگارت نیز این است: «گوش کنید.» یعنی یک آیین جدید با خدایانی ملموس و مادی فراهم شده و حالا بشریت باید به این ندای جدید گوش فرادهد.
جمعبندی و نتیجهگیری
فیلم «روز افشاگری» مثل آثار متعدد دیگری که استیون اسپیلبرگ کارگردان یهودی هالیوود ساخته است؛ یک اثر ایدئولوژیک در راستای تبلیغ ادیان جدید کابالیستی است. همزمان با انتشار اسناد فضاییها توسط دولت آمریکا، فیلمهای متعددی مثل «روز افشاگری» و «پروژه هیل مری» ساخته میشود تا مردم جهان را به سمت ارتباط با موجودات پنهانی و تاریک سوق دهد. اعتراف اسپیلبرگ به واقعی بودن محتوای فیلم نیز شاهدی معتبر بر این است که او در دهههای پیشین نیز وقتی «ایتی» یا «برخورد نزدیک از نوع سوم» را میساخت، در حال تولید آثاری ایدئولوژیک با هدف ترویج ادیان جدید کابالیستی بود.
جایگزینی مفاهیم دینی همچون خدا، قدرت الهی، انسان برگزیده و صلح از طریق ایمان با ادبیات ادیان مشرکانه جدید، امری رایج در فرهنگ عمومی امروز جهان است که در فیلم روز افشاگری نیز به خوبی انجام شده است.