چرا تغییر در دکترین هستهای به مطالبه عمومی تبدیل شده است؟
پشت سرگذاشتن دو جنگ تمام عیار علیه ایران را با دیوار واقعیتی مواجه کرد که اگر به دنبال ایجاد بازدارندگی برای کشور و ممانعت از حمله دوباره است، باید در دکترین هستهای خود تجدید نظر
کند.
پشت سرگذاشتن دو جنگ تمام عیار علیه ایران با بهانه تولید سلاح هستهای و کمک آژانس بینالمللی انرژی هستهای برای انجام این حمله، علی رغم همراهی حداکثری ایران با آژانس، ایران را با دیوار واقعیتی مواجه کرد که اگر به دنبال ایجاد بازدارندگی برای کشور و ممانعت از حمله دوباره به ایران است، باید در دکترین هستهای خود تجدید نظر
کند.
حالا کمتر کسی است که معتقد نباشد، تغییر و بازنگری در دکترین هستهای ایران، ضروری است. اگرچه استدلالهای متفاوتی درخصوص نوع بازنگری در برنامه هستهای ایران مطرح میشود، برخی معتقدند باید سیاست ابهام هستهای را ادامه داد، برخی از لزوم آزمایش سلاح و حرکت به سمت ساخت سلاح هستهای تاکتیکی میگویند، برخی معتقدند، خروج از انپیتی باید در اولویت باشد چرا که پیام روشنی را به جهان منتقل میکند. انتشار بیانیه دبیرخانه مجلس خبرگان و تاکید بر «لزوم خروج از انپیتی»، «تغییر دکترین دفاعی کشور» و «ایجاد بازدارندگی لازم» در کنار مطالبه عمومی، گمانهزنیها را تقویت کرد که حکمرانی ایران بیش از گذشته به بازنگری در دکترین هستهای خود نزدیک شده است.
تغییر دکترین هستهای؛ مطالبهای ملی
سه ماه بعد از جنگ ۱۲ روزه و شش ماه مانده به شروع جنگ تحمیلی، شهید علی لاریجانی در گفتوگو با دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب، گفت: «انپیتی، هیچ خاصیتی برای ما نداشته است.» شهید کمال خرازی نیز یک سال پیش از شروع جنگ ۱۲ روزه علیه ایران در گفتوگو با الجزیره تاکید کرد که: «اگر موجودیت ایران تهدید شود، ناچاریم، دکترین هستهای خود را تغییر دهیم.» ۹ ماه پس از شروع جنگ ۴۰ روزه در میانه محاصره دریایی ایران و در موقعیتی که سایه شروع جنگی دیگر اینبار هم به بهانه هستهای، بالای سر ایران است، لزوم تغییر در دکترین هستهای به ادبیات قطعی و رایج حکمرانی ایران تبدیل شده است و چهرههای مثل محمدجواد لاریجانی، با صراحت بیان تاکید میکنند که «باید به توانمندی هستهای مسلح شویم.»
نخستین بار بهارستانیها در مهرماه سال ۱۴۰۳، موضوع لزوم تغییر دکترین دفاعی ایران را مطرح کردند. اواسط آبان ماه امسال مجلس خبرگان نیز بیانیهای ناظر به همین موضوع منتشر کرد. در بخشی از این بیانیه آمده: «بررسی موضوع خروج از انپیتی و بازنگری در دکترین دفاعی کشور و ایجاد بازدارندگی لازم، ضرورتی اجتنابناپذیر شده و به مطالبهای عمومی و ملی تبدیل شده است.» و در ادامه این بیانیه از مسئولان خواسته شده بود با کمک گرفتن از هدایتهای رهبرانقلاب به این مطالبه توجه نمایند.
در کنار این بیانیه، اعلام این مطالبه از زبان حجتالاسلام حاج علی اکبری، رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه مبنی بر آنکه باید از پیمان منع گسترش سلاح هستهای خارج شویم، این گزاره را اثبات کرد که آنچه در فضای عمومی از جانب کارشناسان مطرح میشود، چیزی فراتر از یک موضعگیری صرف رسانهای است و پای جدیتی در عمل در میان است.
این مواضع همراستا با برداشتی بود که افکار عمومی داشت؛ مبنی بر آنکه لازم است برای اجتناب از شروع جنگی تازه، به سمت تغییر دکترین هستهای حرکت
کرد.
تجربه؛ دلیل تمایل
برای تغییر دکترین هستهای
چرایی شکلگیری این مطالبه در حکمرانی و در فضای عمومی جامعه را میبایست در تجربه دو جنگ اخیر جستوجو کرد. ایران پیش از شروع جنگ، همکاری و انعطاف حداکثری را برای جلوگیری از شروع جنگ و اثبات صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران را در پیش گرفت، اما نهایتا آژانس با در اختیار قرار دادن اطلاعات تاسیسات ایران و انتشار گزارشهای سوگیرانه در به راه افتادن جنگ علیه ایران همراهی کرد. این تجربه عینی اثبات کرد که همراهی با آژانس و تداوم برنامه هستهای ایران به این شکل، تنها زمینه بهانه جوییهای آمریکا را فراهم کرده و خواستههای زیادهخواهانه او را متوقف نخواهد کرد.
تولید بازدارندگی و تغییر دکترین هستهای
به همین جهت است که ایران پس از پشت سرگذاشتن جنگ ۴۰ روزه، به طور کامل حضور بازرسان آژانس را در ایران ممنوع کرد، سیاست ابهام هستهای را ادامه داد و مطالبه ملی را به جهت تغییر دکترین هستهای و خروج از انپیتی را مطرح کرد. این مطالبه با چند هدف مطرح و رسانهای میشود، اول آنکه تصور ایران ضعیف شده را در ذهن متخاصمان مخدوش میکند، به دشمنان اثبات میکند ایران در تغییر دکترین جدی است، به تولید بازدارندگی برای کشور کمک میکند و اثبات میکند که در این مسیر، همراهی و رضایت عمومی مردم ایران را نیز دارد.
به گزارش خبرگزاری دانشجو، تغییر مواجهه ایران با قدرت هستهای ایران، در موقعیتی که تهدید حمله به تاسیسات ایران مطرح میشود، دشمنان را در تنظیم مختصات جدید تهاجم علیه ایران، دچار تردیدهای جدی خواهد کرد. روشن است که هرگونه حمله به تاسیسات هستهای، ایران را در تغییر دکترین هستهای خود مصممتر خواهد کرد.