نسخههای مشکوک از بنزین سهمیهای تا نان کیلویی(یادداشت روز)
1- در مباحث مربوط به روانشناسی اجتماعی، وقتی راجع به «هویت» یک فرد یا حتی جمع و چگونگی شکلگیری آن صحبت میشود، تأثیر زبان، نمادها، یادگیری این نمادها، معناسازیها و «محیط پیرامونی» بهشدت برجسته میشود. مثلاً «جورج هربرت مید»، روانشناس اجتماعی و فیلسوف آمریکایی، در تبیین نظریه «کنش متقابل نمادین»، برای بررسی رفتار و هویت یک فرد و چگونگی شکلگیری این هویت، تأکید ویژهای روی «محیط پیرامونی» دارد و تأکید میکند برای فهم درست کُنش یک فرد، صرفاً نباید به دروننگری و آنچه درون ذهن او میگذرد (introspection) بسنده کرد؛ چرا که ذهن و آنچه درون ذهن یک فرد میگذرد، متأثر از محیط اجتماعی و پیرامونی اوست. اگر بخواهیم این چند خط بالا را که برگرفته از کتاب «نظریههای جامعهشناسی در دوران معاصر» نوشته «جورج ریتزر» است در یک خط خلاصه کنیم، این میشود که «رفتار آدمها نه صرفاً محصول درون ذهن، بلکه محصول فرایند کنش متقابل نمادین با دیگران و محیط است...». از این مفاهیم یک نتیجه مهم استنباط میشود: «افرادی که ما با آنها نشستوبرخاست میکنیم، اهمیت زیادی دارند؛ چرا که روی هویت و رفتار ما تأثیر مستقیمی میگذارند. وقتی امام علی(ع) به نقل از پیامبر اکرم (ص) میفرمایند «الْمَرْءُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ، فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ» یعنی انسان بر دین (روش) دوست نزدیک خود است، پس هر یک از شما باید بنگرد که با چه کسی دوستی میکند (الأمالی للطوسی، ص۵۱۸) در واقع همین مبحث مهم را بیان میکنند. یا امام علی(ع) آنجا که میفرمایند «...فَمَنِ اشْتَبَهَ عَلَيْكُمْ أَمْرُهُ وَ لَمْ تَعْرِفُوا دِينَهُ فَانْظُرُوا إِلَى خُلَطَائِهِ...» یعنی هرگاه موقعیت کسی بر شما مبهم گشت و دین او را نشناختید، به کسانی بنگرید که با آنها معاشرت دارد (شیخ صدوق، صفات الشیعه، ص۶) بر اهمیت افراد محیط پیرامونی و تأثیر آنها بر هویت شخص تأکید میکنند.
2- رهبر شهید انقلاب پنجم تیرماه مصادف با عید غدیر خطاب به نامزدهای انتخابات فرمودند: «من به نامزدهای محترم انتخابات عرض میکنم با خداوند خودتان عهد کنید که اگر موفق شدید و توانستید مسئولیتی به دست بیاورید، کسان و کارگزاران خود را از کسانی قرار ندهید که ذرهای با انقلاب زاویه دارند. آن کسی که با انقلاب، با امام راحل، با نظام اسلامی ذرهای زاویه داشته باشد به درد شما نمیخورد و همکار خوبی برای شما نخواهد بود... آن کسی که دلبسته آمریکا باشد و تصور کند که بدون لطف آمریکا نمیشود قدم از قدم برداشت در کشور، برای شما همکار خوبی نخواهد بود. او از ظرفیتهای کشور استفاده نخواهد کرد و خوب مدیریت نخواهد کرد... آن کسی که راهبرد دین و شریعت را مورد بیاعتنایی قرار دهد او با شما همکار خوبی نخواهد بود.. کسی را انتخاب کنید که اهل دین، اهل شریعت، اهل انقلاب، اهل اعتقاد کامل به نظام باشد. اگر شما نامزدهای محترم یک چنین عهدی با خدای خودتان ببندید، بدانید که کارهایی که برای انتخابات میکنید همهاش حسنه خواهد بود.» اینجا نیز رهبر شهید روی همین موضوع و افراد محیط پیرامونی تأکید میورزند.
3- ما هم مثل بسیاری از مردم، آقای دکتر مسعود پزشکیان را فردی متدین میشناسیم که با نهجالبلاغه انس دارد. سن و سال ایشان نیز آنقدر کم نیست که بگوییم، تحت تأثیر کامل اطرافیان و محیط پیرامونیاش قرار دارد؛ چرا که شخصیت و هویت یک فرد در ۷۲ سالگی، تقریباً شکل گرفته و اعتقادات دینی و محبت امیرالمؤمنین نیز در این سن در وجود ایشان تثبیت شده است. منتهی ایشان بارها و بارها و خیلی صریح گفته است که، در برخی حوزهها مثل اقتصاد، کارشناس نیست، فلذا از کارشناسان استفاده میکند. نکته مهم همینجاست: از کدام کارشناسها؟! آیا «زاویهدارها»ی کارشناسنما در اطراف ایشان حضور ندارند؟ واقعیت این است که در اطراف ایشان
- متأسفانه - کسانی دیده میشوند که ایران را «یکلاقبا»! میدانند. افرادی هستند که معتقدند «دوران انقلاب و انقلابیگری گذشته است». افرادی که معتقدند «بدون لطف آمریکا نمیشود قدم از قدم برداشت.» متأسفانه در اطراف ایشان کسانی هستند که در کارنامهشان، مصاحبه با صهیونیست و طرفداران همجنسبازی نیز دیده میشود. به نظر میرسد این روزها نیز «لیبرتارین»ها در اطراف ایشان زیاد شدهاند؛ کسانی که امام راحل آنها را «بدتر از منافقین» دانسته است. آنها معتقدند مداخله دولت در امور اقتصادی یعنی «اقتصاد دستوری» و این با «توسعه» همخوانی ندارد. برخی از تئوریسینهایشان حتی در «نسخههای توسعه»ای که میپیچند، آسیب رسیدن به مردم و نظام را هم «طبیعی» جلوه میدهند! اما آنچه ماجرا را کمی مشکوک میکند این است که در این مسیر، از غربیها مو به مو تقلید نمیکنند! غربیها معمولاً قبل از تصمیمات مهم با کمک رسانه شروع به «اقناعسازی» و «توجیه مردم» میکنند که مبحث مهمی در جامعهشناسی سیاسی است. دولتمردان غربی گاهی به اقتصاد نیز مستقیماً ورود میکنند و از قضا، «اقتصاد دستوری» هم دارند. (به عنوان فقط یک مثال رجوع شود به اقدامات اقتصادی برخی دولتهای غربی در دوران همهگیری کرونا و...) اینجا اما زاویهدارهای غربگرا خیلی سریع و بدون اینکه نیازی ببینند مردم را قانع کنند، تصمیم میگیرند مثلاً قیمت بنزین را برای چندمین بار در چند ماه گران کنند! با اینکه نتیجه فاجعهبار چنین رویکردی را در آبانماه سال ۹۸ مشاهده کردهاند، دوباره همان مسیر را میروند! وقتی اعتراض میشود میگویند «با اقتصاد دستوری توسعه پیدا نخواهیم کرد.. باید مثل غرب قیمتها را آزاد کرد و ...»
4- دیروز - با این که کارشناسان و مردم زیادی اعتراض داشتند- اعلام شد در برخی استانها کارتهای سوخت جایگاهداران جمع شده است و مردم با ذخیره کردن همان
۶۰ لیتر سهمیه ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر سهمیه ۳۰۰۰ تومانی کار خود را پیش ببرند! و فراموش کردند که، این ۵۰ لیتر اصلاً ذخیره نمیشود! گفتند اگر با این سهمیهها، باز هم نیاز داشتید میتوانید از بنزین سوپر با قیمت بالای ۱۰۰ هزار تومان استفاده کنید! در پاسخ به نقدهای کارشناسان اعلام کردند، این طرح قرار است بهصورت سراسری اجرا بشود! مردم از شوک این تصمیم عجیب بیرون نیامده بودند که مبحث «نان سهمیهای و کیلویی» هم از راه رسید! نایب رئیس اول اتاق اصناف تهران با گفتن این که «اجرای طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است...اجرای طرح متوقف نشده اما نهاییشدن آن نیازمند بررسیهای کارشناسی و فراهمکردن مقدمات است»، وجود چنین طرحی را کاملاً تأیید نکرد و کاملاً هم رد نکرد! آقای رئیسجمهور! اینها همان کارشناسهایی هستند که فرموده بودید امور را به دستشان سپردهاید؟! کدام کارشناسی وسط جنگِ همهجانبه دشمن برای «بهترین مردمان روی زمین» چنین نسخههایی را میپیچد؟ مگر دلیل شکست هجمه قدرتها در دو جنگ اخیر، پس از الطاف خدای مهربان، پای کار بودن همین مردم نجیب نبود؟ مگر دشمن به دنبال «راهاندازی آشوب» برای ازسرگیری جنگ نیست؟ طرح محاصره همهجانبه ایران از آسمان و دریا و زمین - سوای از موفقیتآمیز بودن یا نبودن آن - مگر با هدف اعلامیِ «تحت فشار قرار دادن مردم» نیست؟ این طرحهای مشکوک اقتصادی که پشت سر هم و بهصورت ناشیانه اجرا میشوند، جز افزایش فشار بر این مردم شریف، چه نتیجهای دارد؟! آیا همزمان شدن فشارهای اقتصادی دشمن و این کارشناسنماها بر مردم، واقعاً اتفاقی است؟! هنوز دیر نیست. به توصیه رهبر شهید عمل کنید و «زاویهدارها» را از اطراف خود برانید!
جعفر بلوری