وقتی پرقدرت‌ترین ارتش دنیا کرکره‌ها را پایین کشید
دفتر پژوهش‌های مؤسسه کیهان
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارش ۳۱ اکتبر خود از خسارات چند ده میلیارد دلاری حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در غرب آسیا خبر داد. براساس این تحقیق، حملات ایران از یک الگوی مشخص پیروی می‌کرد: ابتدا سامانه‌های راداری و پدافندی هدف قرار گرفتند و سپس حملات به دیگر تأسیسات گسترش یافت.
آسوشیتدپرس با بررسی تصاویر ماهواره‌ای و گفت‌وگو با چهار مقام منطقه‌ای، بیش از ۱۱۵ حمله موشکی و پهپادی ایران را تأیید کرد. این حملات تا پایان ماه اوت (اوایل شهریور) به ۲۶ پایگاه و تأسیسات محل استقرار تجهیزات آمریکایی آسیب رساندند. نکته مهم گزارش ترتیب حملات بود. ایران ابتدا رادارهای هشدار زودهنگام را هدف گرفت که وظیفه شناسایی موشک‌ها و هواپیماهای مهاجم را داشتند. آسیب به این سامانه‌ها، توان دفاعی پایگاه‌ها را کاهش و احتمال موفقیت حملات بعدی را افزایش داد.
خواندن چنین گزارشی آن هم از یک خبرگزاری آمریکایی که در بسیاری از رسانه‌های جهان انعکاس پیدا کرد، علاوه بر ایجاد حیرت و شگفتی از هوشمندی قدرت دفاعی ایران، نشان از ظهور و بروز یک سیستم نظامی پیشرفته در دنیا داشت که از نبوغ سطح بالایی برخوردار بوده است.
فرار را بر قرار ترجیح دادند
در ادامه گزارش فوق (که ارقام و آمارهای آن با توجه به سانسور سنگین موجود در غرب، را می‌توان با ضریب ۳ تا ۴ برابر بالا برد)، آمده است:
برای نمونه یکی از رادارهای سامانه تاد در اردن منهدم شد که ارتش آمریکا تنها ۱۳ رادار از این نوع در اختیار داشت و ارزش هر کدام حدود ۵۰۰ میلیون دلار است. رادار دیگری نیز در قطر به‌شدت آسیب دید. جایگزینی چنین تجهیزاتی بسیار پرهزینه و زمان‌بر است.
پس از حمله به رادارها، ایران دامنه عملیات را گسترش داد. در ماه نخست جنگ، ۵۰ حمله موفق به ۱۸ محل استقرار تجهیزات آمریکایی انجام شد. آشیانه‌های هواپیما (برای انهدام هواپیماها)، مخازن سوخت، مراکز ارتباطی و محل اقامت نیروها (که باعث کشته و زخمی شدن نیروها گردید) در میان اهداف قرار داشتند.
بخش بزرگی از خسارات در کویت رخ داد. پایگاه هوایی علی‌السالم دست‌کم ۳۰ بار هدف قرار گرفت و ۱۵ آشیانه هواپیما (همراه هواپیماهای داخلش) آسیب دید یا تخریب شد. در عربستان نیز یک هواپیمای شناسایی پیشرفته (آواکس) آمریکا و چند هواپیمای سوخت‌رسان آسیب دیدند (منهدم شدند).
اما قسمت آخر این گزارش جالب‌تر بوده و نشان از تحقق یکی از مهم‌ترین اهداف نبرد دفاعی ایران، یعنی جمع شدن پایگاه‌های آمریکا در منطقه، دارد:
«ایران توانست هزینه‌های قابل‌توجهی به حضور نظامی آمریکا تحمیل کند... مهم‌ترین پیامد این حملات، تغییر آرایش نظامی آمریکا در منطقه است. به گفته دو مقام منطقه‌ای، واشنگتن، بخش قابل‌توجهی از هواپیماها، سامانه‌های پدافندی و تجهیزات ارتباطی خود را از خلیج فارس خارج کرد.»
بزرگ‌ترین ارتش دنیا را تعطیل کردند
اینکه یک نیروی تازه‌نفس در این سوی دنیا با پشت سر گذاردن حدود نیم قرن تحریم‌های (به قول غربی‌ها فلج‌کننده) توانسته پرقدرت‌ترین نیروهای نظامی جهان امروز را نه‌تنها زمین‌گیر کرده، بلکه از پایگاه‌های سنتی خود در منطقه غرب آسیا بیرون کند، از دیگر شگفتی‌های این ابرقدرت نوظهور به نام جمهوری اسلامی ایران است و یکی از مهم‌ترین عواملی که به لحاظ توانایی نظامی و تسلیحاتی، موجب بروز این ابرقدرت نوظهور شده، ظرفیت‌های موشکی در انواع و اقسام مختلف کروز و بالستیک و هایپرسونیک و خوشه‌ای و ... بوده است. آنچه بیش از هر موضوع دیگری، جهانیان به‌خصوص کارشناسان نظامی را حیرت‌زده کرده که تا همین چندی پیش در رسانه‌های معاند و پادوهای داخلی‌شان، به طنز و مضحکه، «آبگرمکن» خوانده می‌شد! و در گزارش‌های رسمی نیروی تروریستی سنتکام و وزارت جنگ آمریکا هم اعلام شد همه آن‌ها رهگیری شده و هیچ‌کدام به اهداف خویش برخورد نکردند!!
و همین موشک‌ها، همه آن ناوهای عظیم هواپیمابر و ناوشکن‌ها و پیشرفته‌ترین هواپیماها و سامانه‌های فوق‌هوشمند پدافندشان (مانند گنبد آهنین و فلاخن داوود و تاد و پاتریوت و ...) را به گل نشاندند تا آنجا که هم ناوها فرار کردند، هم جنگنده‌های اف- ۱۵ و اف- ۱۸ و
اف- ۳۵ به سنگ خوردند و هم موشک‌های دفاعی‌شان ته کشید و رسماً اعلام کردند تمام شد!
یعنی در میانه نبرد، ناگهان بزرگ‌ترین ارتش دنیا کرکره‌ها را پایین کشید و گفت تمام کردیم، خلاص شد، تعطیل است!! آنچه که تا همین سال گذشته کمتر کسی می‌توانست حتی امکان آن را به مخیله خودش راه دهد.
حالا دیگر نگاهی به ۴۲ سال پیش که گروهی کوچک از یگان موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به فرماندهی جوانی با نام حسن تهرانی‌مقدم، دو سه موشک «اسکاد بی» ناقص را از چنگ لیبیایی‌ها درآورده و علی‌رغم همه فشارها و محدودیت‌ها، آن‌ها را آماده کردند تا صدام را تنبیه نموده و از هدف قرار دادن شهرهای ایران بازدارند، همچون افسانه‌ای دور به نظر می‌رسد.
یک سردار جوان پای کار آمد
چند ماه قبل از آن، حسن تهرانی‌مقدم، جوان خوش‌فکری که فرماندهی توپخانه سپاه را هم برعهده داشت، به همراه ۱۲ نفر دیگر و ۲ مترجم زبان عربی، برای اعزام به دوره آموزشی شلیک موشک انتخاب و پنجشنبه ۳ آبان‌ماه سال ۱۳۶۳ راهی سوریه شدند.
تهرانی‌مقدم که کار خود را با تجهیز توپخانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آغاز کرده بود و سپس راه‌اندازی فرماندهی واحد موشکی سپاه را برعهده گرفت، برای مقابله با موشک‌های روسی و آمریکایی صدام که خانه و کاشانه مردم ایران را هدف قرار می‌دادند، با گروهی از یاران و همفکرانش، کاری شبانه‌روزی را برای ساخت موشک‌های زمین‌به‌زمین آغاز کرد.
آموزش‌ها از ۱۲ آبان‌ماه سال ۱۳۶۳ در پادگان تیپ ۱۵۵ موشکی ارتش سوریه در دمشق آغاز شد. با وجود همه مشکلات، حسن تهرانی‌مقدم و تیمش، آموزش‌های لازم را فراگرفته و جزوه‌های فراوانی که حاصل چند ماه آموزش مستمر و فشرده بود، از فرآیندهای مختلف تست، آماده‌سازی، پرتاب و... تهیه کردند. دوره سه‌ماهه آموزش موشکی به پایان رسید و فرماندهان جوان ایرانی که حالا دیگر اولین فرماندهان موشکی جمهوری اسلامی ایران بودند، ۱۱ دی‌ماه سال ۱۳۶۳ راهی تهران شده و سپس به کرمانشاه رفتند تا در پادگان شهید منتظری کاری بس بزرگ را پایه‌گذاری نمایند، یعنی آغاز فاز عملیاتی «تیپ موشکی حدید».
این تیپ را «امیرعلی حاجی‌زاده» که آن روزها فرمانده جوانی از یگان توپخانه سپاه بود، راه‌اندازی کرد تا وقتی حسن تهرانی‌مقدم و تیمش به ایران بازمی‌گردند، سازوکار و بسترهای لازم برای آغاز فعالیت اولین تیم موشکی سپاه فراهم باشد.
اولین موشک شلیک شد
بالاخره با تلاش و خون دل خوردن‌های بسیار، ایران موفق شد فقط ۵ فروند موشک زمین‌به‌زمین دریافت نماید. موشک‌های «اسکاد بی» که لیبی وعده داده بود، وارد کشور شد و آماده شلیک بودند. حالا همه چیز فراهم شده بود، تا ایران در جبهه‌های نبرد با دشمن بعثی، یک شوک بزرگ به ارتش متجاوز صدام وارد کند.
اولین موشک زمین‌به‌زمین دوربرد ایران، نیمه‌شب ۲۱ اسفند ۱۳۶۳ آسمان کرکوک را شکافت و به پالایشگاه این شهر برخورد کرد. اما بازهم حضرت امام اجازه نمی‌دادند حتی در مقام پاسخ و بازدارندگی، شهرهای عراق که شامل مناطق مسکونی می‌گردید، هدف قرار داده شود. امام معتقد بودند که با هدف قرار دادن یک منطقه اقتصادی مانند کرکوک شاید بتوان صدام را از ادامه جنگ شهرها بازداشت و به اصطلاح با وی و اربابانش اتمام حجت نمود.
در ابتدا صدام و بعثی‌ها باور نمی‌کردند ایران موشک‌های دوربرد زمین‌به‌زمین در اختیار داشته باشد و برخورد موشک به پالایشگاه کرکوک را ناشی از مسئله دیگری مانند انفجار دانستند. بنابراین بازهم به موشک‌باران شهرها و مناطق مسکونی ایران ادامه دادند تا اینکه بالاخره امام اجازه دادند مکانی اقتصادی (بانک رافدین) در بغداد هدف قرار داده شود.
ماجرا از یک موشک قرضی شروع شد
اما این مقصد و مقصود یگان موشکی ایجادشده و سردارانی همچون حسن تهرانی‌مقدم نبود. آن‌ها در همان قدم نخست تمامی موشک‌های محدود زمین‌به‌زمین «اسکاد بی» را که از لیبی و سوریه دریافت کرده بودند برای عملیات اختصاص نداده، بلکه یکی از آن‌ها را به بخش تحقیقات منتقل کرده و برای ساخت این نوع موشک‌ها در کشور، شروع به بررسی و آزمون و پژوهش نمودند. یعنی تهرانی‌مقدم و یارانش یکی از همان معدود موشک‌هایی که به ایران رسیده بود را نگاه داشتند و کار مهندسی معکوس بر روی آن را آغاز نمودند.
برخی از دست‌اندرکاران صنعت موشکی ایران به خاطر دارند که سردار حسن تهرانی‌مقدم و یارانش، آن یک فروند موشک زمین‌به‌زمین را که با هزار ترفند از لیبی گرفته شده بود، به‌صورت مخفیانه و به‌دور از چشم نظامیان لیبی، به محل خاصی منتقل کردند تا سیستم‌های مختلف آن را بررسی نموده و سپس با مهندسی معکوس، نمونه داخلی‌اش را بسازند. کارشناسان لیبیایی که برای پرتاب موشک‌ها به ایران آمده بودند پس از اطلاع از این موضوع، نه‌تنها به کشور خود بازگشتند، بلکه برخی از قسمت‌های حساس موشک‌ها را جدا کردند تا هرگونه عملیات بر روی آن‌ها ناممکن شود.
اما حسن تهرانی‌مقدم و یارانش به حول و قوه الهی و با تلاش شبانه‌روزی در حالی که از یک طرف ضرورت پاسخ‌گویی و بازداشتن صدام از ادامه موشک‌باران مناطق مسکونی، تسریع در کار را می‌طلبید و از طرف دیگر هم وظیفه‌ای تاریخی برعهده داشتند، سرانجام به فناوری راه‌اندازی و پرتاب موشک دست یافتند و یکی از مهم‌ترین سدهای دفاع نظامی ایران را پدید آوردند که در هر دو جنگ اخیر، مؤثرترین سلاح برای شکست خفت‌بار متجاوزان به خاک ایران به شمار آمد.