«تغییر رژیم» اتفاق افتاد اما در آمریکا!(یادداشت روز)
در دنیای سیاست، واژه «رژیم‌چنج» یا تغییر حکومت، همواره بوی باروت، کودتاهای سازمان‌یافته و مداخلات نظامی و امنیتی خارجی را می‌دهد. برای سال‌ها، این اصطلاح ابزاری در دستان قدرت‌های بزرگ بود تا نظم مورد نظر خود را بر کشورهای هدف تحمیل کنند.
اما تحولات اخیر، وضعیتی را رقم زده که حتی جسورترین تحلیلگران کاخ سفید را نیز مبهوت کرده است.
داستان از جایی آغاز شد که مثلثی متشکل از سه کله‌پوک یعنی دونالد ترامپ، بنیامین نتانیاهو و دیوید بارنیا (رئیس سابق موساد)، رؤیای تغییری سریع و بنیادین در ساختار سیاسی ایران را در سر می‌پروراندند. آن‌ها با اطمینان از پیروزی نظامی و فشارهای حداکثری، نقشه‌ای را طراحی کردند که قرار بود تهران را به زانو درآورد. اما همان‌طور که «دیوید هرست»، سردبیر میدل ایست آی، به کنایه اشاره می‌کند، این طرح با یک چرخش تراژیک برای معمارانش، در ایالت‌های کلیدی آمریکا پیاده شد.
تغییر رژیم به جای آنکه در خیابان‌های تهران رخ دهد، در صندوق‌های رأی کنگره آمریکا اتفاق افتاد. جمهوری‌خواهانی که با تکیه بر شعارهای سخت‌گیرانه و حمایت بی‌قید و شرط از رژیم صهیونیستی به قدرت رسیده بودند، ناگهان خود را در برابر موجی از خشم مردمی یافتند که دیگر نمی‌توانستند هزینه‌های گزاف جنگ‌های بی‌پایان را تحمل کنند.
«بن کسپیت» تحلیلگر صهیونیست در روزنامه معاریو با نگاهی انتقادی، وضعیت فعلی دونالد ترامپ را به «اردک لنگ» تشبیه می‌کند؛ اصطلاحی سیاسی برای توصیف رهبری که قدرت اجرایی‌اش را از دست داده و دیگر کسی به حرف‌هایش گوش نمی‌دهد. از دیدگاه کسپیت، ترامپ اکنون در مرحله‌ای از سرخوردگی و انزوای سیاسی قرار دارد که خطرناک‌ترین وضعیت برای یک رئیس‌جمهور است.
اما این سقوط تنها محدود به شخص ترامپ نیست. نتانیاهو که امیدوار بود با تکیه بر حمایت‌های واشنگتن، اهداف توسعه‌طلبانه خود را پیش ببرد، اکنون با حقیقتی تلخ روبه‌روست.
بن کسپیت در همین رابطه در ادامه می‌نویسد: «بنیامین نتانیاهو موفق شده است تقریباً تا مغز استخوان، برند اسرائیل را نابود کند. مردم جهان به اسرائیلی‌ها مانند جذامی‌ها نگاه می‌کنند.»
شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، صرفاً یک اتفاق سیاسی ساده نبود، بلکه نتیجه مستقیم شکست نظامی آمریکا در تقابل با ایران بود. جنگ ۴۰ روزه تجاوزکارانه علیه ایران (جنگ رمضان) که قرار بود با یک پیروزی سریع به پایان برسد، به باتلاقی تبدیل شد که هزینه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آن بر دوش خانواده‌های آمریکایی افتاد. افزایش تورم و فشار اقتصادی ناشی از هزینه‌های جنگ، باعث شد تا رأی‌دهندگان مهر تأیید خود را از سیاست‌های ترامپ پس بگیرند.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، در تلاشی برای توجیه این شکست، «حمایت افراطی از اسرائیل» را دلیل اصلی رویگردانی مردم دانست. اما حقیقت عریان‌تر از این‌هاست: وقتی یک مدعی ابرقدرتی در میدان نظامی شکست می‌خورد، مشروعیت سیاسی رهبرانش در خانه متزلزل می‌شود.
تازه‌ترین نشانه‌های این فروپاشی داخلی، در اظهارات سرلشکر رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان نهفته است. وی اخیراً با اشاره به آشفتگی در ساختار قدرت آمریکا تصریح کرده است: «نمی‌دانیم در آمریکا پیام خود را به چه کسی برسانیم!» این جمله، گویای خلأ قدرت و گسست‌های عمیقی است که در بدنه دولت ترامپ ایجاد شده است.
استعفاهای پیاپی، برکناری مقام‌های ارشد نظامی و اطلاعاتی و فشارها برای استیضاح وزیر جنگ، همگی نشان می‌دهند که کاخ سفید دیگر آن مرکز فرماندهی یکپارچه سابق نیست. دموکرات‌ها با بازپس‌گیری اکثریت کنگره، حالا دستشان را برای حساب‌کشی از ترامپ باز کرده‌اند.
دموکرات‌ها قصد ندارند تنها به نقد سیاست‌های خارجی بسنده کنند. آن‌ها برای ماه‌ها در حال جمع‌آوری اسنادی بوده‌اند تا پرونده‌های تاریک دولت ترامپ را باز کنند. از فسادهای مالی گرفته تا پرونده جنجالی جفری اپستین، مجرم جنسی بدنام، همگی در فهرست اهداف کنگره جدید قرار دارند. انتشار میلیون‌ها صفحه سند و فشار برای افشای مدارکی که وزارت دادگستری پنهان کرده است، می‌تواند ضربه نهایی را به بقای سیاسی تیم ترامپ وارد کند.
رژیم‌چنج، بازی خطرناکی است که معمولاً به ضرر بازی‌کننده بازمی‌گردد. دونالد ترامپ و متحدانش در رژیم صهیونیستی، با هدف تغییر حکومت در ایران، ماشه جنگی را کشیدند که در نهایت، گلوله‌هایش به سوی خودشان شلیک شد.
امروز واشنگتن با دولتی روبه‌رو است که نه‌تنها در جبهه خارجی شکست خورده، بلکه در جبهه داخلی نیز در حال فروپاشی است.
آسوشیتدپرس اخیراً به استناد برآورد پنتاگون، هزینه جنگ برای آمریکا را تا اوایل نوامبر بیش از ۴۷ میلیارد دلار گزارش کرده است. در این شرایط حتی یک حمله محدود می‌تواند دوباره انتظارات بازار انرژی را تغییر دهد و هزینه سوخت را برای مصرف‌کننده آمریکایی افزایش دهد.
ترامپ پس از شکست انتخابات میان‌دوره‌ای، دیگر از آن پشتوانه سیاسی پیشین برخوردار نیست. اکثریت دموکرات در کنگره آینده می‌تواند دامنه تحقیقات درباره جنگ، هزینه‌های نظامی و عملکرد دولت را گسترش دهد. درون حزب جمهوری‌خواه نیز رقابت‌های زودهنگام برای انتخابات ۲۰۲۸ آغاز شده و طبیعی است که بسیاری از چهره‌ها نخواهند نامشان تا ابد با جنگی پرهزینه که ارثیه ترامپ است، پیوند بخورد.
اگر بخواهیم این تراژدی را در تاریخ آمریکا جای‌گذاری کنیم، باید بگوییم که ترامپ در واقع «سندرم ویتنام» را در یک کالبد جدید بازآفرینی کرده است.
«رابرت پیپ» استاد برجسته دانشگاه شیکاگو چندی پیش با اشاره به شکست آمریکا در جنگ رمضان تأکید کرد: «ترامپ در تجاوز نظامی به ایران خود را در بحرانی شبیه به بحران «لیندون جانسون» رئیس‌جمهور پیشین آمریکا در ویتنام گرفتار کرده است.»
دلیل این توصیف، طولانی و فرسایشی شدن جنگ بود. حضور نظامی آمریکا در ویتنام از اوایل دهه ۱۹۶۰ به‌تدریج افزایش یافت و در سال ۱۹۶۵ با اعزام گسترده نیروهای آمریکایی به اوج خود رسید. در مقطعی بیش از ۵۰۰ هزار سرباز آمریکایی در ویتنام مستقر بودند. با وجود این حجم عظیم نیرو و تجهیزات، جنگ نه‌تنها به پیروزی واشنگتن منجر نشد، بلکه شکستی سهمگین را برای آن در نظام بین‌الملل رقم زد.
همان‌طور که در سال‌های پایانی جنگ ویتنام، اعتراضات گسترده در خیابان‌های آمریکا باعث شد تا واشنگتن مجبور به عقب‌نشینی شود، امروز نیز خشم مردم آمریکا و فشار دموکرات‌ها در کنگره، ترامپ را به گوشه‌ای رانده است. تفاوت اینجاست که در آن زمان، آمریکا با یک دشمن چریکی در جنگل‌ها می‌جنگید، اما این بار با یک قدرت بزرگ منطقه‌ای و به اذعان تحلیلگران و رسانه‌های غربی با «ابرقدرت چهارم جهان» روبه‌رو است که توانسته هزینه‌های جنگ را به داخل خاک آمریکا بکشاند.
ترامپ برای بیرون آمدن از این باتلاق به دنبال راهی کم‌هزینه می‌گردد، درحالی‌که هر حرکت نسنجیده ممکن است پای آمریکا را بیشتر در باتلاق فرو ببرد.
مسعود اکبری