باورهای غلط درباره درمان سرماخوردگی و آنفلوآنزا

باورهای رایج درباره سرماخوردگی و شیوه‌های درمان آن، گاهی افراد را به سمت روش‌هایی سوق می‌دهد که نه‌تنها کمکی به بهبود بیماری نمی‌کنند، بلکه ممکن است سلامت آنها را نیز تحت‌تأثیر قرار دهند.
به گزارش خبرگزاری فارس، سرماخوردگی و آنفلوآنزا از بیماری‌های رایج فصول مختلف به‌ویژه پاییز و زمستان است. بسیاری از افراد، سرماخوردگی و آنفلوآنزا را یکسان می‌دانند، اما این دو از نظر عامل بیماری‌زا و شدت، متفاوت هستند. 
سرماخوردگی معمولاً توسط ویروس‌های رایج (مانند رینوویروس) ایجاد می‌شود و علائمی چون آبریزش بینی، گلودرد و سرفه خفیف دارد. اما آنفلوآنزا که توسط ویروس‌های آنفلوآنزا ایجاد می‌شود، بسیار جدی‌تر است و با تب بالا، لرز، دردهای شدید عضلانی و خستگی مفرط همراه است. از آنجایی که هر دو بیماری ویروسی هستند، آنتی‌بیوتیک‌ها تأثیری بر آنها ندارند و مصرف بی‌رویه آنها فقط باعث مقاومت میکروبی می‌شود. 
رعایت بهداشت دست‌ها، اجتناب از تماس با افراد مبتلا در هر دو بیماری و در مورد آنفلوآنزا، واکسیناسیون سالانه، موثرترین راه برای حفظ سلامت است.
افشین منیری، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به اینکه تشخیص تفاوت بین آنفلوآنزا و سرماخوردگی می‌تواند دشوار باشد، اظهار کرد: سرماخوردگی تقریباً همیشه بدون ایجاد هیچ‌گونه مشکل جدی برطرف می‌شود، در حالی ‌که آنفلوآنزا می‌تواند عارضه‌های جدی‌تری مثل عفونت ریه ایجاد کند.
متخصص بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی افزود: تشخیص آنفلوآنزا در اوایل بیماری می‌تواند به شما کمک کند تا به‌طور متناسبی آن را درمان کنید و احتمالاً از عارضه‌های ثانویه‌ آن جلوگیری کنید.
وی در پاسخ به این سؤال که «آیا همیشه تزریق آمپول بیشتر از دارو اثربخش است؟»، توضیح داد: نباید به پزشک برای تجویز داروی تزریقی اصرار کرد؛ ضمن اینکه اکثر اوقات عوارض جانبی داروهای تزریقی نسبت به داروهای خوراکی بیشتر است.
منیری با تأکید بر اینکه «اثر‌بخشی داروهای تزریقی لزوماً بیشتر از داروهای خوراکی نیست»، گفت: به‌طور مثال فواید تزریق آنتی‌بیوتیک‌ها احتمالاً محدود به شرایطی است که در آنها حصول اطمینان از رسیدن دارو به بدن ضروری باشد؛ به‌عنوان مثال در مواردی که بیمار قادر به تحمل داروی خوراکی نیست (مثل تهوع یا عدم توانایی بلع)، یا در موارد شک به پذیرش بیمار (به‌عنوان مثال به علت فراموشی یا عدم تمایل به مصرف دارو)، و نیز در برخی بیماری‌های خاص، استفاده از داروها و یا آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی مناسب‌تر است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تأکید کرد: به یاد داشته باشیم که این تفکر که داروهای تزریقی قوی‌تر هستند و تأثیرات روانی بیشتری به‌دنبال دارند به اثبات نرسیده و دلیلی غیرمنطقی برای انتخاب روش تزریقی به جای مصرف خوراکی آنتی‌بیوتیک‌ها است.
فوق‌تخصص عفونی با بیان اینکه بسیاری از افراد بر این باورند که خوردن مکمل ویتامین C 
با دیدن اولین نشانه سرماخوردگی، مکیدن قرص‌های مکیدنی «روی» یا زینک هم‌زمان با شروع گلودرد یا تقویت سیستم ایمنی بدن‌شان با مکمل‌های گیاهی، همیشه جواب می‌دهد، توضیح داد: یافته‌های اندکی برای پشتیبانی از هر کدام از این درمان‌ها وجود دارد و مشکل اینجاست که پژوهش‌های زیادی نیز وجود دارند که اثربخشی آنها را رد می‌کنند.
وی توضیح داد: در داروخانه‌ها داروهای بدون نسخه زیادی را پیدا می‌کنید که بر این مکمل‌ها متکی هستند، اما این واقعیت معروف و محبوب بودن آنها به معنای اثربخشی آنها یا ایمن بودن آنها نیست؛ بنابراین قبل از استفاده هر نوع مکمل غذایی در هر شکلی‌، با پزشک صحبت کنید.
منیری با تأکید بر اینکه «استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک برای درمان سرماخوردگی یا آنفلوآنزا اقدامی کاملاً اشتباه است»، توضیح داد: آنتی‌بیوتیک‌ها باکتری‌ها را می‌کشند و سرماخوردگی و آنفلوآنزا توسط ویروس‌ها ایجاد می‌شوند و ویروس‌ها دسته‌ای از میکروب‌ها هستند که هیچ شباهتی به باکتری‌ها ندارند.
عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به اینکه برخی بیماران به پزشکان فشار می‌آورند که برای کمک به بهتر‌شدن حال‌شان آنتی‌بیوتیک تجویز کنند، خاطرنشان کرد: واقعیت این است هیچ آنتی‌بیوتیکی از آموکسی‌سیلین‌ها گرفته تا آزیترومایسین به بهبود سرماخوردگی یا آنفلوآنزا کمکی نخواهد کرد.
به گفته منیری، نکته اینجاست که اثربخش نبودن تنها دلیل عدم استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های غیرضروری نیست؛ چراکه داروها می‌توانند عوارض جانبی ناخوشایندی مانند اسهال و دل‌پیچه هم داشته باشند و باکتری‌های عامل بیماری، به‌تدریج می‌توانند نسبت به داروها مقاوم شوند و این درمان عفونت‌های باکتریایی واقعی را دشوارتر می‌کند.
‌منیری ادامه داد: از سوی دیگر، اگر به علت سرماخوردگی یا آنفلوآنزا دچار عارضه‌ ثانویه‌ای شده‌اید که شامل عفونت ریوی و باکتری‌ها باشد، آن‌ وقت ممکن است آنتی‌بیوتیک مفید واقع شود؛ برای مثال، اگر کسی دچار عفونت گوش، برونشیت یا سینه‌پهلو شود آنتی‌بیوتیک (با نظر پزشک) می‌تواند اثربخش باشد.