پیشروی انقلابیون یمنی به سمت گلوگاه استراتژیک خلیج عدن
سرویس خارجی -
نیروهای انقلابی یمن با پیشروی گسترده در استان لحج و تسلط بر ارتفاعات مشرف به خلیج عدن، به نوار ساحلی از خور عمیره تا نزدیکی باب‌المندب نزدیک شده و کنترل مسیر استراتژیک دریای سرخ تا خلیج عدن را تقویت کرده‌اند، تحولی که با فروپاشی مواضع مزدوران سعودی، تصرف ده‌ها خودروی نظامی، حملات موشکی دقیق یمن و تأثیر مستقیم بر بازارهای مالی عربستان همراه بوده است.
فضاهای استراتژیک نه صرفاً نقاط جغرافیایی با اهمیت مادی، بلکه میدان‌هایی هستند که هویت‌ها، هنجارها و روایت‌های جمعی در آن‌ها بازتولید و بازتعریف می‌شوند؛ معنای «امنیت»، «مشروعیت» و «مقاومت» از خلال تعاملات گفتمانی و تجربه‌های تاریخی شکل می‌گیرد و بازیگران نه‌تنها بر اساس منافع ازپیش‌موجود، بلکه بر پایه تصوری که از خود و دیگری می‌سازند، عمل می‌کنند. در منطقه غرب آسیا، این فرایند به‌ویژه حول محور تقابل میان روایت‌های سلطه‌جویانه و گفتمان‌های مقاومت شدت گرفته است، جایی که هر پیشروی میدانی یا هر بازتعریف مرزهای نفوذ، بیش از آن‌که صرفاً تغییری در موازنه قدرت سخت باشد، نشانه‌ای از بازسازی هویت‌های جمعی و به چالش کشیدن هنجارهای مسلط نظم منطقه‌ای محسوب می‌شود. قدرت‌گیری یمنی‌ها در این فضای پرتنش را نمی‌توان صرفاً به انباشت توان نظامی یا بهره‌برداری از خلأهای ژئوپلیتیک فروکاست. آنان توانسته‌اند با بازتعریف هویت جمعی خود به‌عنوان سوژه‌ای مقاوم در برابر مداخله خارجی و تحمیل نظم سلطه‌آمیز، هنجارهای مشروعیت‌بخش تازه‌ای بیافرینند.
نزدیک شدن به نوار ساحلی
نیروهای صنعا با پیشروی در استان لحج و تسلط بر ارتفاعات مشرف به خلیج عدن، به خط ساحلی از خور عمیره تا نزدیکی باب‌المندب نزدیک شده‌اند. منابع نظامی و دریانوردی یمن گزارش داده‌اند که پس از کنترل ارتفاعات المضاربة، رأس العاره، طور الباحه، رشته‌کوه‌های الصبیحه و بخش‌های وسیعی از شهرستان القبیطه، جبهه کرش نیز در آستانه سقوط قرار گرفته است. این تحولات معادلات نظامی تازه‌ای در شمال غربی عدن ایجاد کرده و امکان رصد و هدف‌گیری تحرکات رژیم صهیونیستی در سومالی‌لند را در کرانه دیگر خلیج فراهم می‌سازد. تسلط بر این ارتفاعات، کنترل مسیر دریایی حدود ۱۰۰ کیلومتری از دریای سرخ تا خلیج عدن از طریق تنگه باب‌المندب را تقویت می‌کند.
فروپاشی مواضع مزدوران سعودی
پیشروی در منطقه طورالباحه هم‌زمان با فروپاشی مواضع لشکر چهارم وابسته به حزب اصلاح (مزدوران سعودی) به فرماندهی ابوبکر الجبولی رخ داده است. ده‌ها خودروی نظامی و زرهی این نیروها مواضع خود را تخلیه کرده و از منطقه خارج شده‌اند. این تحولات پس از پیشروی نیروهای صنعا از محورهای حیفان و المقاطره و محاصره و اسارت شماری از گردان‌های تحت حمایت عربستان صورت گرفت. نیروهای یمنی حدود ۱۰۰ خودروی نظامی پیشرفته را نیز به تصرف درآورده‌اند.
تکمیل کمربند دفاعی غرب لحج
نیروهای صنعا با عملیات گسترده در چند محور، امنیت شهرستان‌های غربی استان لحج در دروازه‌های عدن را تکمیل کردند. گروه‌هایی از این نیروها پس از پیشروی از غرب المقاطره با نیروهای دیگر پیوستند و از شرق المضاربه و رأس‌العاره به سمت مرکز طورالباحه حرکت کردند. این سه شهرستان کمربند دفاعی غرب لحج محسوب می‌شوند. تسلط بر رشته‌کوه‌ها و ارتفاعات مشرف به سواحل حدفاصل باب‌المندب تا نزدیکی رأس عمران، دامنه عملیات را به روستاها و مناطق استقرار نیروهای اعزامی عربستان گسترش داده و کنترل بخش‌های گسترده‌ای از سواحل استراتژیک را نزدیک‌تر کرده است.
عقب‌نشینی و نگرانی در عدن
منابع نظامی در عدن از دستور نیروهای سعودی به یگان‌های «درع الوطن» مستقر در پایگاه العند برای تغییر موضع و انتقال تسلیحات سنگین به عدن خبر داده‌اند. افسران سعودی طی دو روز گذشته مقادیر زیادی تسلیحات پیشرفته را از این پایگاه خارج کرده‌اند. شماری از چهره‌های سیاسی جنوب یمن خواستار عقب‌نشینی فوری گروه‌های سلفی اعزام‌شده از سوی عربستان از جنوب باب‌المندب و بازگشت آن‌ها به اطراف عدن شده‌اند. این درخواست‌ها هم‌زمان با تجمعات شبانه در عدن مطرح شد که شرکت‌کنندگان در آن‌ها خواستار خروج نیروهای وابسته به عربستان و پایان نظامی‌سازی شهر برای جلوگیری از حملات هوایی بودند. حزب اصلاح نیز شورای انتقالی جنوب را به همکاری با دولت یمن متهم کرده است.
خنثی‌سازی تلاش‌های پیشروی وابسته به ریاض
یک منبع نظامی یمنی اعلام کرد نیروهای مسلح کشور موفق شدند تلاش عناصر وابسته به عربستان برای پیشروی به سمت باب‌المندب را خنثی کنند. این عناصر ضربات سنگینی متحمل شدند و تعداد زیادی از آن‌ها از جمله نیروهای سعودی کشته و زخمی شدند. شکست این تحرکات شکاف میان نیروهای وابسته ایجاد کرده، هرچند افسران سعودی همچنان تلاش دارند عملیات را تکرار کنند و به تلفات بی‌توجهی نشان می‌دهند. هم‌زمان منابع خبری از حمله موشکی جدید ارتش یمن به مواضع نیروهای مورد حمایت عربستان در استان لحج خبر دادند.
تأثیر عملیات‌ها بر بازارهای مالی سعودی
شاخص اصلی بورس عربستان حدود ۰.۸ درصد کاهش یافت و تقریباً تمامی سهام معامله‌شده با افت روبه‌رو شدند. سهام شرکت جبل عمر للتطویر پس از اعلام زیان خالص سنگین ۷.۳ درصد سقوط کرد و سهام شرکت معادن نیز ۲.۶ درصد کاهش یافت. تحلیلگران این افت را ناشی از حملات مکرر نیروهای مسلح یمن به منابع انرژی و زیرساخت‌های عربستان ارزیابی می‌کنند. گزارش‌های بعدی نشان داد شاخص کل به پایین‌ترین سطح در ماه‌های اخیر رسید، سرمایه‌گذاران خارجی فروش خالص قابل توجهی انجام دادند و ارزش بازار بورس سعودی از زمان تشدید عملیات‌ها بیش از ۱۷۵ میلیارد دلار کاهش یافته است. این روند نگرانی‌ها درباره اختلال در زنجیره تأمین و افزایش حق بیمه ریسک را تشدید کرده است.
حادثه دریایی نزدیک سواحل شرقی
سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس اعلام کرد یک کشتی در ۷۲ مایلی شرق رأس الخفجی عربستان هنگام حرکت در جنوب‌شرق خلیج فارس هدف دو پرتابه ناشناس قرار گرفت. خدمه کشتی در سلامت کامل هستند و خسارت زیست‌محیطی گزارش نشده است. این حادثه در حالی رخ می‌دهد که تحرکات نظامی و امنیتی در منطقه افزایش یافته است.
سعودی و ادامه بمباران گسترده غیرنظامیان
سخنگوی نیروهای مسلح یمن، سرتیپ یحیی سریع، یکشنبه شب، از ۷۵ حمله هوایی و موشکی عربستان طی ۲۴ ساعت گذشته علیه اهداف غیرنظامی در استان‌های صعده، تعز، عمران، إب، ذمار، لحج، الحدیده و الجوف خبر داد. جنگنده‌های اف-۱۵ و تایفون از پایگاه‌های خمیس مشیط و طائف و همچنین حملات موشکی از منطقه جیزان انجام شده و مجموع حملات از آغاز تشدید تنش‌ها به ۳۸۳۰ مورد رسیده است. عربستان شبکه ارتباطات جنوب‌شرق صعده، بندر رأس عیسی و یک کشتی تجاری مستقر در آن، تأسیسات شرکت نفت در باجل و دانشکده پزشکی دانشگاه الحدیده را هدف قرار داد که هفت غیرنظامی زخمی شدند. مقامات محلی الحدیده و هیئت ملی حقوق بشر یمن این حملات را جنایت جنگی و نقض آشکار قوانین بین‌المللی دانستند و عربستان را مسئول کامل اعلام کردند. وزارت خارجه دولت نجات ملی یمن نیز نسبت به تشدید حملات علیه غیرنظامیان هشدار داد و تأکید کرد مطالبات ملت یمن حقوقی مشروع و غیرقابل مذاکره است و پاسخ‌های دردناک در انتظار متجاوز خواهد بود.
هشدار صنعاء و پیام‌های تلویحی ریاض
وزارت خارجه یمن با محکومیت تشدید حملات عربستان علیه اهداف غیرنظامی تأکید کرد این اقدامات با پاسخ‌های دردناک مواجه خواهد شد و ملت یمن درگیر نبردی سرنوشت‌ساز شده که طرف متجاوز هیچ حرمتی برای قوانین بین‌المللی قائل نیست. هم‌زمان روزنامه سعودی الجزیره در سرمقاله‌ای به قلم خالد بن حمد المالک با عنوان «در محاسبات خود تجدیدنظر کنید» به‌صورت تلویحی خواستار همکاری کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله بحرین شد و به نقش عربستان در حفاظت از منامه در سال ۲۰۱۱ اشاره کرد. این اظهارات در شرایطی منتشر شد که اختلافات درونی میان ریاض و برخی متحدان منطقه‌ای از جمله امارات بر سر پرونده یمن آشکارتر شده و تحلیلگران نظامی هشدار داده‌اند گروه‌های جنوبی هم‌پیمان عربستان ممکن است در نبرد باب‌المندب به قربانی تبدیل شوند.