سینمای دفاع مقدس از کدام قهرمانان غافل مانده است؟
اهواز- خبرنگار کیهان:
فیلم سینمایی «آن دو» با روایت زندگی شهید ظفر خالدی، خردسال‌ترین شهید رزمنده دفاع مقدس، و برادرش خدارحم، به سراغ بخشی کمتر روایت‌شده از تاریخ جنگ رفته است؛ قصه دو برادر بختیاری که در عملیات رمضان سال ۱۳۶۱ در آغوش یکدیگر به شهادت رسیدند و پیکرهایشان ۱۷ سال بعد شناسایی شد. اکران این فیلم در اهواز، فرصتی برای بازخوانی ظرفیت سینما در معرفی قهرمانان کمتر شناخته‌شده جنگ به نسل نوجوان است.
اکران مردمی فیلم سینمایی «آن دو» با حضور مرتضی رحیمی، نویسنده و کارگردان، و امیررضا فرامرزی، بازیگر نقش شهید ظفر خالدی، به همت دبیرخانه اکران مردمی عمار خوزستان و مجموعه مساجد فعال استان در سینما بهمن اهواز برگزار شد.
قهرمانانی که کمتر روایت شده‌اند
مرتضی رحیمی، نویسنده و کارگردان فیلم، درباره انگیزه ساخت این اثر به خبرنگار کیهان، می‌گوید: جذابیت این فیلم برای من این بود که به زندگی یکی از شهدای کمتر شناخته‌شده دفاع مقدس می‌پردازد؛ شهیدی که نه فرمانده بوده و نه قصه زندگی‌اش آن‌طور که باید روایت شده است.
او با اشاره به زندگی شهید ظفر خالدی و برادرش خدارحم می‌افزاید: دو برادر از دل عشایر چهارمحال و بختیاری به خوزستان می‌آیند و در آغوش هم به شهادت می‌رسند. این قصه برای من جذاب بود، چون می‌تواند بخشی از زندگی شهدایی را روایت کند که کمتر به آن‌ها پرداخته شده است. تمرکز بخش مهمی از سینمای دفاع مقدس بر فرماندهان و چهره‌های شناخته‌شده، ضرورت توجه به زندگی رزمندگان عادی و خانواده‌های آنان را برجسته می‌کند. «آن دو» با انتخاب یک نوجوان به‌عنوان شخصیت محوری، می‌کوشد تصویری انسانی‌تر از تجربه جنگ ارائه دهد؛ روایتی که قهرمانی را نه فقط در میدان نبرد، بلکه در زندگی کوتاه و سرنوشت یک نوجوان جست‌وجو می‌کند.
پیوند اقوام در روایت جنگ
رحیمی با تأکید بر ظرفیت فرهنگی داستان می‌گوید: این فیلم از قوم بختیاری شروع می‌شود و به دل اعراب خوزستان می‌رود. در واقع، قصه آن به یک قوم محدود نیست و درباره مردم و اقوام مختلفی است که در دفاع از کشور کنار هم قرار گرفتند. این ویژگی، «آن دو» را به روایتی فراتر از زندگی دو شهید تبدیل می‌کند. خوزستان با تنوع قومی و فرهنگی خود، یکی از مهم‌ترین جغرافیاهای تجربه دفاع مقدس است و بازنمایی پیوندهای میان اقوام می‌تواند به تقویت شناخت مشترک از تاریخ این دوره کمک کند. کارگردان فیلم همچنین با اشاره به شهید جاویدالاثر امیر نوری از مسجدسلیمان، بر ظرفیت روایت زندگی شهدایی تأکید می‌کند که همچنان کمتر در آثار سینمایی و فرهنگی حضور داشته‌اند.
الگویی برای نوجوان امروز
امیررضا فرامرزی، بازیگر نقش شهید ظفر خالدی نیز درباره تجربه ایفای این نقش به خبرنگار کیهان می‌گوید: ظفر خالدی نقشی بود که واقعاً از ته دل دوستش داشتم. برای من جالب بود که این شخصیت را بازی کنم. این اولین کار دفاع مقدسی من نبود، اما تجربه‌ای متفاوت بود.
او با اشاره به ویژگی شخصیتی شهید خالدی می‌افزاید: شهید ظفر خالدی نشان داد که غیرت به سن‌وسال نیست؛ غیرت این است که بتوانی از خانواده، ناموس و وطنت دفاع کنی. از او یاد می‌گیریم که پای خواسته‌هایمان و کشورمان بایستیم. پرداختن به زندگی شهیدی که هنگام شهادت تنها ۱۱ سال و ۶ ماه داشت، ظرفیت ارتباط با مخاطب نوجوان را دارد. با این حال، ماندگاری چنین روایتی به شیوه معرفی آن به نسل جدید نیز وابسته است. اکران‌های دانش‌آموزی، نشست‌های گفت‌وگومحور و استفاده از ظرفیت مراکز فرهنگی می‌تواند ارتباط مخاطبان جوان با این اثر را تقویت کند.
ضرورت حمایت از اکران
رحیمی با بیان اینکه فیلم آن‌طور که انتظار داشته مورد توجه قرار نگرفته است، می‌گوید: انتظارم این است که مدیران، دست‌کم در استان‌های خوزستان و چهارمحال و بختیاری، فیلم را ببینند و به آن توجه کنند؛ به‌ویژه برای نوجوانان که ظفر خالدی می‌تواند الگوی خوبی برای آن‌ها باشد. این درخواست، ضرورت توجه به مرحله پس از تولید آثار فرهنگی را یادآوری می‌کند. ساخت فیلم، بدون برنامه‌ریزی برای اکران و معرفی هدفمند، لزوماً به دیده شدن آن منجر نمی‌شود. در این میان، ظرفیت مساجد، مدارس و مجموعه‌های فرهنگی می‌تواند به گسترش دامنه مخاطبان چنین آثاری کمک کند.
«آن دو» با روایت زندگی دو برادر شهید، فرصتی برای بازخوانی قصه‌هایی فراهم می‌کند که هنوز در حاشیه روایت‌های آشنای دفاع مقدس قرار دارند.
اهمیت این فیلم، علاوه بر بازنمایی ایثار و شهادت، در یادآوری این نکته است که تاریخ جنگ تنها به فرماندهان و عملیات‌ها محدود نمی‌شود؛ زندگی نوجوانان، خانواده‌ها و مردمی که درگیر این تجربه تاریخی بوده‌اند نیز بخشی از حافظه جمعی ایران است.