پیشنهادات ایران برای تسریع در ایجاد بانک مستقل و گسترش مبادلات با پول‌های ملی میان اعضای شانگهای
معاون اول رئیس‌جمهور، در اجلاس نخست وزیران شانگهای، پیشنهاد تسریع در تأسیس بانک توسعه مستقل، گسترش مبادلات با پول‌های ملی و تقویت سازوکارهای پرداخت مالی میان اعضا را مطرح کرد.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، روز سه شنبه(۲۸ مهرماه) در نشست گسترده اجلاس نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، با تأکید بر ضرورت تبدیل ظرفیت‌های این سازمان به همکاری‌های عملی و ملموس، پیشنهادهایی برای تسریع در ایجاد بانک توسعه شانگهای، گسترش استفاده از پول‌های ملی در مبادلات تجاری و توسعه سازوکارهای پرداخت مستقل میان اعضا مطرح کرد.
عارف در این نشست با اشاره به تحولات پرشتاب نظام بین‌الملل، یکجانبه‌گرایی و برتری‌طلبی برخی کشورها را از تهدیدهای جدی پیش روی صلح و امنیت جهانی دانست و اظهار کرد: کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای از ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه‌های اقتصاد، تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، فناوری، علم، فرهنگ و همکاری‌های بشردوستانه برخوردارند و اکنون زمان آن رسیده است که این ظرفیت‌ها به پروژه‌های مشترک، سرمایه‌گذاری‌های بیشتر و رفاه ملموس‌تر برای ملت‌های عضو تبدیل شود.
وی با اشاره به پیامدهای تنش‌های منطقه‌ای و اختلال در زنجیره‌های تأمین، تجارت، انرژی و نظام‌های پرداخت، بر ضرورت تقویت همکاری‌های اقتصادی و افزایش تاب‌آوری کشورهای عضو تأکید کرد و گفت: پاسخ به بحران‌های موجود باید بر پایه همکاری بیشتر، اتصال گسترده‌تر زیرساخت‌ها و تنوع‌بخشی به مسیرهای اقتصادی شکل بگیرد.
پیشنهاد برای تسریع
در تأسیس بانک توسعه شانگهای
معاون اول رئیس‌جمهور، ایجاد بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای را یکی از گام‌های مهم برای تقویت همکاری‌های مالی و تأمین منابع پروژه‌های مشترک دانست و با اشاره به پیشرفت مذاکرات مربوط به تأسیس این بانک پیشنهاد کرد روند کار از مرحله گفت‌وگو به سمت طراحی عملیاتی و اجرائی حرکت کند.
عارف با تأکید بر ضرورت کاهش موانع مالی در مسیر همکاری‌های اقتصادی، حمایت ایران را از افزایش استفاده از پول‌های ملی در تجارت میان اعضا، اتصال زیرساخت‌های بانکی، توسعه پیام‌رسان‌های مالی ملی و ایجاد سازوکارهای نوین تسویه اعلام کرد.
به گفته وی، توسعه این ابزارها می‌تواند زمینه را برای تسهیل مبادلات تجاری، کاهش ریسک‌های مالی و تقویت استقلال سازوکارهای پرداخت میان کشورهای عضو فراهم کند. او همچنین بر ضرورت توسعه ابزارهای بیمه صادراتی و پوشش ریسک سرمایه‌گذاری تأکید کرد تا بخش خصوصی بتواند با اطمینان بیشتری در پروژه‌های مشترک سازمان مشارکت داشته باشد.
عارف با اشاره به نقش بخش خصوصی در تحقق اهداف اقتصادی سازمان همکاری شانگهای، حمایت جمهوری اسلامی ایران را از فعالیت‌های شورای تجاری و کنسرسیوم بین‌بانکی این سازمان اعلام کرد و تقویت کارکردهای عملیاتی این دو نهاد را برای توسعه همکاری‌های اقتصادی ضروری دانست.
وی همچنین از نتایج نشست شورای کنسرسیوم بین‌بانکی سازمان همکاری شانگهای در ژوئیه ۲۰۲۶ در چولپون‌آتا استقبال کرد؛ نشستی که با امضای راهبرد توسعه کنسرسیوم برای سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ و تصویب نقشه راه تأمین مالی پایدار و اجتماعی همراه بود.
معاون اول رئیس‌جمهور در ادامه از پیشنهاد بانک کشاورزی ایران برای عضویت در این کنسرسیوم خبر داد و ابراز امیدواری کرد روند بررسی عضویت این بانک در کوتاه‌ترین زمان ممکن به نتیجه برسد.
تأکید بر همکاری‌های اقتصادی
و مقابله با یکجانبه‌گرایی
عارف در بخش دیگری از سخنان خود، تحولات دو سال اخیر منطقه و جهان را نشانه‌ای از افزایش تهدیدها علیه اصول حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد توصیف کرد و با اشاره به حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، این اقدامات را ناقض حاکمیت ملی و اصل منع توسل به زور دانست.
وی با بیان اینکه ایران در شرایطی هدف حمله نظامی قرار گرفت که مسیر گفت‌وگو و دیپلماسی را دنبال می‌کرد، بر پیامدهای امنیتی و اقتصادی این حملات افزود: آسیب‌دیدن زیرساخت‌های غیرنظامی، مراکز آموزشی، دانشگاهی و درمانی، تأسیسات اقتصادی و تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تهدیدی فراتر از مرزهای یک کشور ایجاد می‌کند.
معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به استفاده ایران از حق دفاع مشروع بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد، تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران خواهان جنگ و بی‌ثباتی نیست و صلح را بر رویارویی ترجیح می‌دهد.
عارف همچنین از مواضع کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در قبال حملات علیه ایران قدردانی کرد و یادآور شد: که اختلال در امنیت اقتصادی، تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، نظام پرداخت و زنجیره‌های تأمین یک کشور می‌تواند پیامدهایی در سطح منطقه و اقتصاد جهانی داشته باشد.
توسعه همکاری‌های فناورانه، انرژی و حمل‌ونقل
معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت‌های کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، گسترش همکاری در حوزه‌های فناوری، اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی، انرژی، کشاورزی و امنیت غذایی را از زمینه‌های مهم تقویت همگرایی منطقه‌ای دانست.
وی همچنین بر اهمیت توسعه کریدورهای حمل‌ونقل و اتصال زیرساخت‌های کشورهای عضو تأکید کرد و بهره‌گیری از موقعیت ایران در مسیرهای ارتباطی منطقه را زمینه‌ای برای تسهیل تجارت و تقویت پیوندهای اقتصادی
دانست.
عارف با تأکید بر اینکه سازمان همکاری شانگهای می‌تواند به یکی از کانون‌های مؤثر همکاری اقتصادی و توسعه پایدار در جهان تبدیل شود، گفت: تحقق این هدف به همکاری‌های فراگیر، اجرای پروژه‌های مشترک و استفاده مؤثر از ظرفیت کشورهای عضو، شرکای گفت‌وگو و ناظران نیاز دارد.
وی همچنین بر اهمیت همکاری‌های بشردوستانه تأکید کرد و دسترسی مردم به نیازهای اساسی، از جمله دارو، آب، غذا و خدمات بهداشتی را موضوعی دانست که نباید تحت تأثیر منازعات سیاسی و فشارهای اقتصادی قرار گیرد.
گسترش روابط ایران و تاجیکستان
فراتر از پروتکل‌های دیپلماتیک
عارف در جریان سفر دو روزه خود به تاجیکستان، علاوه‌بر شرکت و سخنرانی در نشست‌های محدود و گسترده نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، با رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر تاجیکستان، رئیس شورای دولتی جمهوری خلق چین و نخست‌وزیران ازبکستان و روسیه دیدار و گفت‌وگو کرد.
در این دیدارها، موضوعاتی همچون توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، افزایش مبادلات تجاری و اقتصادی، گسترش همکاری‌های علمی و فناورانه، توسعه گردشگری و فرهنگی و تقویت کریدورهای ارتباطی مورد بررسی قرار گرفت.
معاون اول رئیس‌جمهور همچنین روز دوشنبه (27 مهرماه)، در دیدار با قاهر رسول‌زاده، نخست‌وزیر تاجیکستان، با اشاره به پیوندهای تاریخی، فرهنگی و زبانی دو کشور، بر ضرورت گسترش روابط دوجانبه فراتر از چارچوب‌های معمول دیپلماتیک تأکید کرد.
وی افزایش دیدارهای دوجانبه و ارتقای همکاری‌ها در حوزه‌های تجارت، اقتصاد، انرژی و راه‌های مواصلاتی را ضروری دانست و از مواضع و حمایت‌های تاجیکستان از ایران در جریان جنگ رمضان و حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی قدردانی کرد.
مصاحبه با تلویزیون ملی تاجیکستان نیز از دیگر برنامه‌های پایانی سفر عارف به شهر دوشنبه بود.
تأکید بر آینده همکاری‌های سازمان شانگهای
معاون اول رئیس‌جمهور در جمع‌بندی سخنان خود، سازمان همکاری شانگهای را در مقطع مهمی از تاریخ فعالیت خود دانست و بر ضرورت برخورداری این سازمان از نگاهی نو، ساختاری چابک‌تر و همکاری‌های فراگیرتر تأکید کرد.
عارف اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد در چارچوب برنامه‌های مصوب سازمان، در کنار سایر اعضا و شرکای آن برای تحقق اهداف مشترک در زمینه رشد اقتصادی، تبادلات فرهنگی، نوآوری فناورانه و توسعه پایدار همکاری کند.
وی ابراز امیدواری کرد: نتایج اجلاس نخست‌وزیران به تقویت اعتماد متقابل، گسترش همگرایی منطقه‌ای و افزایش همکاری‌های اقتصادی میان کشورهای عضو منجر شود.
عارف در پایان ضمن قدردانی از میزبانی تاجیکستان، برای دولت و ملت این کشور آرزوی رفاه و توسعه پایدار کرد و برای ازبکستان در دوره ریاست دوره‌ای سازمان همکاری شانگهای آرزوی موفقیت داشت.