برنده یا بازنده جنگ؟ رسانه مشخص می‌کند!
فاطمه قاسم‌آبادی
هالیوود همیشه در میان ساخته‌های تاریخی و جنگی‌اش، سهم خاصی برای دهه 40 میلادی و جنگ جهانی دوم قائل است و معمولاً هر سال، تعدادی فیلم یا سریال درباره جنگ جهانی دوم و القای افسانه مظلومیت یهودیانی که قربانی شدند، در دست ساخت یا اکران دارد.
طی سه سال اخیر اما، تعداد این ساخته‌ها بیشتر هم شده است و تقریباً از روی بیشتر کتاب‌های داستانی و زندگی‌نامه‌ای پیرامون این جنگ و شخصیت‌های مدعی مبارزه با هیتلر، فیلم و سریال ساخته شده است.
فیلم «حقیقت و خیانت» به کارگردانی «مت ویتاکر»، محصول سال 2025 آمریکا است. این فیلم زندگی «هلموت هوبنر» نوجوانی آلمانی را به تصویر می‌کشد که در طول جنگ جهانی دوم، به جرم خیانت، محکوم به اعدام شد.
نوجوان اعدامی
داستان فیلم «حقیقت و خیانت»، درباره زندگی هلموت هوبنر نوجوان 17 ساله‌ای است که در طول جنگ جهانی دوم، توسط ارتش نازی محکوم به اعدام شد. ماجرای هلموت از جایی شروع می‌شود که به‌عنوان فردی از خانواده مورمون‌ها (فرقه‌ای از مسیحیت) متوجه می‌شود که دوستانش گرایش‌های سیاسی متفاوتی دارند. سلیمان دوست هلموت که یک جوان یهودی و کمونیست بود، علیه نازی‌ها فعالیت می‌کرد و به خاطر همین هم توسط گشتاپو دستگیر شد. در این میان هلموت که از دستگیری دوستش بسیار ناراحت شده بود، تصمیم می‌گیرد راه او را در مبارزه با هیتلر ادامه بدهد و چون از قبل تحت تأثیر رادیو بی‌بی‌سی قرار گرفته بود، تصمیم گرفت صحبت‌های بی‌بی‌سی را تایپ کند و بین مردم پخششان کند.
در ادامه هلموت و سه دوست دیگرش توسط گشتاپو دستگیر می‌شوند و بعد از شکنجه و تهدید، در دادگاه قرار می‌شود با پذیرش اشتباه خودشان حکم سبک‌تری بگیرند. هلموت در روز دادگاه برعکس دیگر دوستانش، به جای اعتراف به اشتباه در مورد غلط بودن این جنگ و فریب مردم آلمان توسط نازی‌ها می‌گوید و همین باعث می‌شود حکم دوستانش زندان طولانی‌مدت و حکم او اعدام باشد.
در نهایت در سال 42 هلموت به‌عنوان کوچک‌ترین فردی که این حکم در موردش اجرا شد، اعدام شد ولی دوستانش که زندانی بودند، بلافاصله بعد از تمام شدن جنگ آزاد شدند.
همکاری با دشمن در زمان جنگ
همکاری با دشمن، چه از طریق نظامی و چه از طریق فرهنگی، در همه جای دنیا جرم محسوب می‌شود و اشد مجازات برای آن در نظر گرفته می‌شود. در مورد زندگی هلموت هوبنر هم وضعیت به همین منوال بود. یکی از مهم‌ترین دلایلی که هلموت در دنیای واقعی به اعدام محکوم شد، طبق گفته قاضی، همکاری او در زمان جنگ با دشمن و ترویج تفکرات انگلیسی‌ها بوده، وگرنه که یک نوجوان 17 ساله و سه دوست دیگرش با توجه به شکل و نوع تولیدات‌شان، خطر خاصی برای ارتش نازی محسوب نمی‌شدند. جالب است که بی‌بی‌سی به‌عنوان مهم‌ترین بخش رسانه‌ای انگلستان در آن زمان هم با تمام قوا سعی داشت تا جنگ را به نفع انگلستان و متحدانش نشان بدهد و در دادگاه هم تکرار حرف‌های بی‌بی‌سی مبنی بر فریب مردم توسط نازی‌ها به خاطر جنگی که نمی‌توانند در آن پیروز بشوند، قابل توجه است. بی‌بی‌سی در آن روزگار یک برنامه رادیویی به نام ویکتوری (پیروزی) داشت و در این برنامه سعی می‌کرد روحیه دشمنانشان را تضعیف کند و این مساله حتی در زمانی که ارتش متفقین شکست‌های بزرگی متحمل می‌شدند هم ادامه داشت و در حقیقت بی‌بی‌سی به‌عنوان رسانه‌ای برای تضعیف روحیه نازی‌ها سعی داشت اراده آن‌ها را بشکند و جرم اصلی هلموت هم همین همکاری با بی‌بی‌سی برای شکستن اراده ارتش کشور خودش بود.
کلیشه یهودی مظلوم
در فیلم «حقیقت و خیانت»، مخاطبین می‌بینند که مانند دیگر فیلم‌هایی که در مورد جنگ جهانی دوم است، در این فیلم هم سعی شده روی مظلومیت یهودیان تأکید شود. در فیلم مخاطبین می‌بینند که صرف یهودی بودن باعث می‌شده تا سربازان به یک فرد حمله کنند و او را مورد ضرب و شتم قرار بدهند.
البته که تمام یهودیان این داستان در واقع مشغول دسیسه‌چینی علیه حکومت وقت آلمان بودند و این فعالیت‌ها هم از زیر چشمان نازی‌ها پنهان نمی‌ماند.
ولی جالب است که انگیزه اصلی هلموت برای شروع مبارزه علیه نازی‌ها هم دوست یهودی و کمونیستش سلیمان بود که با آشنا کردن او با بی‌بی‌سی و برنامه ضد نازی‌اش، او را به سمت این مبارزه کشاند و خودش هم توسط گشتاپو دستگیر شد. سلیمان در داستان، کسی است که در کلیسای مورمون‌ها که خانواده هلموت هم عضو آن هستند، رفت و آمد دارد و در فیلم، رابطه تنگاتنگ فرقه مورمون‌ها با یهودیان به تصویر کشیده می‌شود.این رابطه به قدری خاص و متفاوت بود که در دنیای واقعی، بعد از مدتی که نازی‌ها روی یهودیان حساس‌تر می‌شوند، مسئولین کلیسا برای از بین بردن شک سربازان، از راه دادن مستقیم یهودیان به کلیسا خودداری کردند.
فرقه مسیحی که خدمتگزار یهودیان است
در فیلم می‌بینیم که هلموت عضو کلیسای مورمون‌ها است.
واقعیت این است که مؤسس فرقه مورمون‌ها «جوزف اسمیت» اعتقادات صهیونیستی آشکاری داشت. اسمیت معتقد بود ایالات متحده محل حلول آخرالزمان است، اما این را به ایالات متحده محدود نمی‌کرد. او معتقد بود که فلسطین هم محل حلول آخرالزمان وعده داده شده است و از همین رو اعتقاد داشت که یهودیان باید در فلسطین به‌عنوان سرزمین اسرائیل، جمع شوند تا وعده الهی به مؤمنان جدید، محقق شود.
توجه و اهمیت اسمیت به نظریه بازگشت یهودیان به حدی بود که او همراه با پیروانش در سال 1836، مدرسه‌ای برای آموزش زبان عبری در آمریکا تأسیس کرد!
مورمون‌ها در ایالات متحده نقش مهمی در تبلیغ و ترویج عقاید صهیونیستی و با اندیشه بازگشت یهودیان به فلسطین داشتند. «ویلفورد وودروف» سیاست‌مدار مورمون آمریکایی، سال‌ها پیش اعلام کرد، زمان آن رسیده است که ثروتمندان یهودی، از ثروت خود برای خرید زمین‌های اجدادشان در قدس و بازسازی شهر مقدس و هیکل و گردآوردن ملت پراکنده یهود در آنجا، استفاده کنند.
در سال 1899، بعد از دو کنگره اول و دوم صهیونیسم (1898 و 1897) دکتر «تانر»، رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه یوتا، سرمقاله طولانی‌ای در نشریه مورمون نوشت که در آن ثروتمندان یهودی را تشویق کرده بود که از حرکت نوپای صهیونیسم حمایت کنند.
با توجه به این عقبه تاریخی، عجیب نیست که شخصی مثل هلموت در دنیای واقعی چرا تا این حد تحت تأثیر دوستان یهودی‌اش بود و قدم به قدم راه آن‌ها را دنبال می‌کرد.
از نگاه مخاطبین و منتقدین
فیلم «حقیقت و خیانت»، از طرف منتقدین غربی مورد استقبال قرار گرفت و توانست نمرات قابل قبولی را از آن‌ها در سایت‌های مخصوص نقد فیلم بگیرد. این فیلم هیچ جایزه بین‌المللی دریافت نکرد و با توجه به داستان کلیشه‌ای و قابل پیش‌بینی و بازی‌های متوسطش، جذابیتی برای جشنواره‌ها نداشت.
از طرف دیگر مخاطبین معمولی هم نمرات متوسطی به فیلم دادند و نشان دادند که روایت این نوجوان آلمانی، جذابیت چندانی برایشان ندارد.