دو چهره بودن نفس انسان
نفس یک موجود دوچهرهای است. یک چهره به سمت مافوق طبیعت، یعنی ماورای طبیعت، و یک چهره در ارتباط با طبیعت دارد. در جایی که نفس چهرهای به سمت مافوق طبیعت دارد، مسئله نیروی عقل مطرح میشود. اما در ارتباط نفس نسبت به چهرهای که به سمت طبیعت دارد، سه نیروی دیگر، یعنی شهوت و غضب و وهم مطرح میشود. نیروی وهم در انسان نقشهکش است. حال اگر این نیرو در ارتباط با شهوت و غضب باشد، و در اختیار آنها قرار بگیرد، به نیروی شیطنت تبدیل میشود. از سوی دیگر، روح انسان در ارتباط با آن چهرهای که به سمت طبیعت دارد، نفس میگویند. فلاسفه میگویند: نفس ذاتاً مجرد است، ولی از نظر فعل مادی است.(1)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- (اخلاق ربانی، آیتالله شیخ مجتبی تهرانی (ره)، ج ۳، ص ۴۵)