آژانس نمیتواند با نادیده گرفتن تجاوز خواستار اجرای عادی پادمانها شود
جمهوری اسلامی ایران در یادداشتی توضیحی خطاب به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأکید کرد: این نهاد نمیتواند با نادیده گرفتن پیامدهای تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هستهای تحت پادمان و تداوم تهدیدها، خواستار اجرای عادی پادمانها در کشورمان شود.
نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمانهای بینالمللی در وین، روز چهارشنبه (۱۸ شهریورماه) با انتشار یادداشتی خطاب به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مواضع حقوقی و فنی کشورمان را در قبال جدیدترین گزارش رافائل گروسی تشریح کرد.
تهران در این سند تحلیلی صراحتاً تأکید کرده است که انتظار آژانس برای اجرای عادی موافقتنامه جامع پادمان در سایه تداوم تجاوزات نظامی، تهدیدات امنیتی و حذف واقعیات از سوی دبیرخانه آژانس، مطالبهای غیرمنطقی، ناممکن و فاقد وجاهت حقوقی است. بر اساس این سند، جمهوری اسلامی ایران ضمن تصریح بر پایبندی کامل خود به تعهدات پادمانی، موانع عملی و حقوقی کنونی را پیامد مستقیم اقدامات خصمانه، حملات غیرقانونی به تأسیسات هستهای صلحآمیز و بیعملی آشکار آژانس در عمل به وظایف اساسنامهای خود دانسته است. تهران اعلام کرده که اعاده کامل فعالیتهای راستیآزمایی، منوط به پایان دائمی و اثباتپذیر تمامی تهدیدها و تجاوزات علیه تمامیت ارضی و زیرساختهای هستهای کشور خواهد بود.
تجاوز نظامی
و خلأ مقرراتی پادمان در شرایط جنگی
بخش محوری یادداشت توضیحی ایران، بر ناکارآمدی ابزارهای پادمانی موجود در مواجهه با شرایط جنگی و تجاوز نظامی خارجی تمرکز دارد. نمایندگی ایران با اشاره به سوابق تدوین موافقتنامه جامع پادمان در «کمیته ۲۲» یادآور شده است که طبق مستندات حقوقی بینالمللی، بروز شرایطی نظیر جنگ و درگیریهای مسلحانه، اجرای موافقتنامه را از نظر عملی متوقف میسازد، حتی اگر مفاد آن از نظر شکلی لازمالاجرا باقی بماند.
در این یادداشت آمده است:
موافقتنامه جامع پادمان فاقد سازوکار اجرایی برای شرایط جنگ و حملات موشکی یا هوایی است.
تعبیر «رویداد یا شرایط غیرعادی» در ماده ۶۸ این موافقتنامه، به هیچ وجه پاسخگوی ابعاد تجاوزات گسترده نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی نیست.
حمله به تأسیسات تحت پادمان، خطرات شدید ایمنی، مخاطرات حفاظت اطلاعات و موانع مادی گستردهای ایجاد کرده که ارائه دسترسیهای معمول یا تنظیم گزارشهای فنی را غیرممکن
میسازد.
ایران با یادآوری اقدام آژانس در توقف فعالیتهای راستیآزمایی و خروج تمامی بازرسانش از کشور به دلایل امنیتی در اوایل حمله نظامی، تناقض رفتار آژانس را مورد انتقاد قرار داده و اعلام کرده است که آژانس نمیتواند از یکسو بازرسان خود را به دلیل مخاطرات جنگی خارج کند و از سوی دیگر از ایران انتظار داشته باشد که روال عادی بازرسیها و دسترسی به سایتها از جمله کارخانه غنیسازی اصفهان را تداوم ببخشد.
سانسور واقعیات
سیاسیکاری و افشای اطلاعات محرمانه
نمایندگی ایران، گزارش اخیر مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی را به دلیل حذف «حقایق کلیدی» و اتخاذ رویکرد جانبدارانه بهشدت مورد انتقاد قرار دادند. ایران تأکید کرده که مدیرکل با نادیده گرفتن حملات مستقیم به زیرساختهای هستهای کشورمان، الگوی منحرفکننده گذشته - نظیر نادیده گرفتن خروج یکجانبه و غیرقانونی آمریکا از برجام - را تکرار کرده است.
علاوه بر این، یادداشت توضیحی ایران به موارد زیر اشاره میکند:
سکوت و بیعملی آژانس: دبیرخانه آژانس و شخص مدیرکل علیرغم دریافت نامهها و هشدارهای متعدد رسمی (از جمله مکاتبات سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶)، از محکوم کردن صریح حملات نظامی علیه سایتهای صلحآمیز تحت پادمان خودداری کردهاند که این امر مغایر با قطعنامههای کنفرانس عمومی و اساسنامه آژانس است.
اظهارات جانبدارانه و سیاسی: مدیرکل با خروج از مأموریت فنی خود، موضعگیریهای سیاسی نادرستی درباره نحوه انهدام یا خروج ذخایر اورانیوم غنیشده ایران با زور یا مداخله نظامی مطرح کرده که خوراک تبلیغاتی برای طرفهای خصمانه فراهم ساخته است.
نقض محرمانگی: گزارش اخیر مدیرکل بار دیگر بدون اخذ رضایت قبلی، جزئیات محرمانه مربوط به موقعیت و ماهیت ذخایر هستهای ایران را افشا کرده است؛ آن هم در شرایطی که کشور زیر تهدیدات مداوم امنیتی دشمنان قرار دارد.
ابطال ادعای احیای قطعنامههای شورای امنیت
و پروندههای ادعائی
بخش دیگری از این سند تحلیلی، به رد ادعاهای حقوقی غرب و دبیرخانه آژانس درباره اسناد و قطعنامههای لغوشده اختصاص دارد. ایران صراحتاً اعلام کرده است که تمامی قطعنامههای پیشین شورای امنیت (از ۱۶۹۶ تا ۱۹۲۹) به موجب قطعنامه ۲۲۳۱ بهطور کامل و نهایی خاتمه یافتهاند و ادعای برخی کشورهای غربی مبنی بر احیای خودکار یا حقوقی آنها کاملاً بیاساس، غیرقانونی و مورد رد اکثر اعضای سازمان ملل از جمله اعضای دائم شورای امنیت (روسیه و چین) و جنبش عدم تعهد است.
در همین راستا، تهران تأکید کرده است:
بسته شدن پروندههای گذشته (PMD): تمامی موضوعات ادعایی مربوط به گذشته در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۵ طی قطعنامه رسمی شورای حکام بهطور نهایی مختومه شدهاند و ربط دادن ارزیابیهای کلی آژانس به موضوعات مجعول گذشته فاقد مبنای حقوقی است.
توقف اقدامات جبرانی داوطلبانه: اجرای پروتکل الحاقی (AP) و کد اصلاحی ۳.۱ اقدامات داوطلبانه متقابل در چارچوب برجام بوده است. پس از خروج آمریکا و بدعهدی طرفهای اروپایی (E3)، ایران بر اساس بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام اجرای این اقدامات را متوقف کرده و الزامی برای اجرای تکالیف فرادادهای ندارد.
شکست توافقات موقت: ایران با حسن نیت توافقاتی نظیر «گامهای عملی قاهره» را دنبال کرد، اما رفتارهای تقابلی و صدور قطعنامههای سیاسی در شورای حکام عملیاتی شدن این فرآیندها را منتفی ساخت.
تأکید بر عدم وجود مواد اعلامنشده
و نقض تعهدات از سوی آمریکا
جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با ادعاهای مربوط به «عدم تداوم دانش آژانس» یا «موضوعات حلنشده پادمانی»، بار دیگر یادآور شده است که هیچگونه ماده یا فعالیت هستهای اعلامنشدهای در سراسر کشور وجود نداشته و ندارد. از دست رفتن برخی دادههای راستیآزمایی، نه حاصل امتناع ایران، بلکه «پیامد مستقیم و طبیعی جنگ و تجاوز نظامی» است که مسئولیت کامل آن بر عهده متجاوزان است.
همچنین در خصوص یادداشت تفاهمهای جانبی (MOU ۲۰۲۶)، ایران خاطرنشان ساخته است که ایالات متحده آمریکا درست همانند الگوی سال ۲۰۱۸، بلافاصله پس از امضای توافقات اولیه، شروع به نقض مفاد آن کرد و در نهایت رئیسجمهور آمریکا پایان آن را اعلام نمود؛ بنابراین ارجاع به چنین اسنادی از سوی آژانس کاملاً بیمورد است.
راهکار برونرفت: بازگشت به قانون
پایان تهدیدات و دیپلماسی واقعی
در بخش پایانی و جمعبندی این سند، جمهوری اسلامی ایران ضمن اشاره به همکاریهای بیسابقه و گسترده خود با آژانس در طول دهههای گذشته، یادآور شد که هیچ کشوری به اندازه ایران تحت شدیدترین بازرسیها قرار نداشته و در عین حال تا این حد از حقوق قانونی خود ذیل اساسنامه آژانس محروم نشده است. تهران راهکار خروج از بستههای بحرانساز کنونی را در مواردی همچون توقف رویکرد سیاسی شورای حکام و مدیرکل و بازگشت آنها به چارچوب وظایف صرفاً فنی، حقوقی و بیطرفانه، محکومیت صریح تجاوزات نظامی و عمل به وظیفه قانونی در قبال صیانت از تأسیسات هستهای صلحآمیز، و همچنین رفع موانع جنگی از طریق پایان کامل، دائمی و اثباتپذیر خصومتها و تهدیدات علیه امنیت ملی ایران جهت زمینهسازی برای تسهیل مجدد فعالیتهای راستیآزمایی پادمانی خلاصه کرده است.
به گزارش ایرنا، در نهایت، جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده که دستیابی به هرگونه راهحل پایدار، نیازمند تغییر بنیادی در اراده سیاسی واشنگتن و تعهد ملموس طرفهای غربی به اجرای کامل تعهدات بینالمللیشان خواهد بود.