سرگردانی شیخنشینان پس از نابودی چتر امنیتی آمریکا توسط ایران
سرویس خارجی-
وبسایت شبکه الجزیره با اشاره به نابودی پایگاههای آمریکا در منطقه خلیجفارس در پی حملات ایران نوشته است، با از بین رفتن چتر امنیتی آمریکا توسط ایران، شیوخ خلیجفارس دچار سرگردانی امنیتی شدهاند.
کارشناسان زیادی مرحله مهم و تعیینکننده جنگ کنونی را حمله ایران به پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای منطقه میدانند که عدم تقارن تاریخی در جنگ به نفع آمریکا را بر هم زد. آمریکا پیشتر میتوانست از شبکه گسترده پایگاههای خود در خلیجفارس به دیگر کشورها حمله کند، بدون آنکه این پایگاهها در معرض تهدید جدی قرار گیرند اما ایران در جنگ اخیر نشان داد که همین شبکه میتواند به مجموعهای از اهداف آسیبپذیر تبدیل شود. تا پیش از این آمریکا از پایگاههای خود در کشورهای منطقه غرب آسیا به عنوان تضمین واشنگتن برای امنیت کشورهای میزبان استفاده میکرد اما ایران- به گفته کارشناسان- نشان داد که نهتنها این پایگاهها ضامن امنیت شیخنشینهای خلیجفارس نیستند بلکه خود به دلیلی برای سلب امنیت این شیوخ تبدیل شدهاند. حملات دقیق، مؤثر و ویرانگر ایران به 20 پایگاه آمریکا در 8 کشور منطقه به خوبی نشان داد که شیوخ خلیجفارس باید برای امنیت ایران دنبال راه و چاره دیگری باشند.
پایان چتر امنیتی آمریکا در منطقه
وبسایت الجزیره هم در گزارشی نوشته است: بعد از تحولات مربوط به جنگ منطقهای در 6 ماه گذشته و خساراتی که کشورهای خلیجفارس در نتیجه این جنگ و مشخصاً به خاطر میزبانی از پایگاههای آمریکا و همکاری با آن متحمل شدند، سؤال مهمی که محافل این کشورها را به خود مشغول کرده، این است که بعد از نابودی توهم چتر حمایتی آمریکا، کشورهای عربی در منطقه چگونه باید از خود محافظت کنند؟
الجزیره در تحلیلی خود با عنوان «امنیت کشورهای خلیجفارس بعد از جنگ»، مینویسد: «از زمان اولین تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ژوئن 2025
(خرداد 1404) و تحولات بعد از آن و در نهایت جنگ گستردهای که در 28 فوریه 2026
(9 اسفند 1404) آغاز شد و پیامدهای زیادی داشته و دارد، کشورهای خلیجفارس شروع به بازنگری در استراتژی امنیتی خود کردهاند. بعد از این جنگ مشخص شد که امنیت کشورهای خلیجفارس دیگر محدود به دفاع هوائی و موشکی نیست؛ اکنون شامل چیزی است که میتوان آن را «تابآوری استراتژیک جامع» نامید. این جنگ مفهوم امنیت را تغییر و دامنه آن را گسترش داده است تا شامل حفاظت مؤثر از زیرساختهایی شود که بارها هدف قرار گرفتهاند، مانند نیروگاههای برق و آبشیرینکن، بنادر و سایر زیرساختهای ضروری.»
این گزارش میافزاید: «امروز تأمین امنیت منطقه بهویژه با توجه به افول یا تردید در تضمینهای خارجی و در رأس آنها آمریکا، مستلزم ایجاد قابلیتهای خوداتکایی برای تضمین حفاظت در چارچوب امنیت و دفاع شورای همکاری خلیجفارس است. بر هیچکس پوشیده نیست که افول تضمینهای خارجی و در صدر آنها آمریکا برای امنیت کشورهای خلیجفارس آغاز شده و این کشورها متوجه شدهاند که آمریکا تمایلی برای تامین حفاظت لازم از آنها در منطقه ندارد و همین امر، انتقاد بسیاری از کشورهای عربی را چه در داخل و چه خارج از شورای همکاری خلیجفارس برانگیخته است.»
این گزارش میافزاید: «روند جنگ در منطقه که بیش از 6 ماه است ادامه دارد، به کشورهای خلیجفارس نشان داده است که قرار دادن تمام تخممرغهایشان در سبد آمریکا یک قمار و خطری برای امنیت آنها بوده است. بنابراین، بررسی این گزینه و عدم تکیه صرف به آمریکا برای حفاظت، ضروری شده است. بسیاری در منطقه اکنون در مورد ماهیت حضور آمریکا در خلیجفارس، هدف آن در صورت عدم محافظت از پایگاههای خود و همچنین منافع منطقه، و میزان تمایل آن برای مداخله و کاهش خسارات وارده به منطقه، اگر واقعاً به انجام این کار اهمیت میدهد، سؤالات زیادی میپرسند. این سؤالات باید کشورهای خلیجفارس را به تلاش برای ایجاد قابلیتهای امنیتی و دفاعی خودکفاتر در چارچوب مشارکتهای متعدد، به جای تکیه بر یک چتر واحد، سوق دهد.»
در پایان این گزارش میخوانیم: «کشورهای خلیجفارس نباید مانند چهار دهه گذشته، تمام امید خود را به آمریکا بهعنوان تنها حامی امنیت خود ببندند. ادامه این سیاست، همانطور که واقعیتهای جنگ فعلی تأیید کرده، یک خطر قابلتوجه است. شواهد نشان میدهد که آمریکا در حال خروج تدریجی از منطقه است. این خروج ممکن است سریعتر از آنچه پیشبینی میشد، مشابه سناریوی خروج آمریکا از افغانستان در سال 2021، رخ دهد و کشورهای خلیجفارس باید اقدامات سریعی انجام دهند تا بتوانند خلأ امنیتی خود را پر کنند.»
آمریکا در اندیشه خروج از غرب آسیا
همراستا با گزارش الجزیره، شبکه آمریکایی «سیانان» هم با اشاره به ضربات سنگین ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه نوشته است: آمریکا در فکر خروج از منطقه غرب آسیا است. «سیانان» در گزارش خود این را هم نوشته است که، طی روزهای اخیر، در دفاتر مختلف ارتش و جامعه اطلاعاتی آمریکا، بحثهایی محرمانه درباره کاهش شمار نیروها و تأسیسات نظامی و اطلاعاتی این کشور در منطقه غرب آسیا شکل گرفته است؛ مشروط بر اینکه دولت دونالد ترامپ بتواند به جنگ با ایران پایان دهد. شش منبع مطلع به سیانان گفتهاند که در صورت اجرای این طرح، این اقدام تحول دیگری در رویکرد دستگاه امنیت ملی آمریکا نسبت به منطقهای خواهد بود که رؤسایجمهور متوالی آمریکا تلاش کردهاند حضور نظامی کشورشان در آن را کاهش دهند. براساس این گزارش، پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، آمریکا به شکل چشمگیری شبکهای از تأسیسات نظامی و اطلاعات دائمی خود را در منطقه غرب آسیا گسترش داد تا جنگها در چندین کشور از جمله عراق، افغانستان، سوریه، ایران، یمن و لیبی را پیش ببرد. با این حال، جنگ اخیر با ایران آسیبپذیریهای عمیق زیرساختهای نظامی آمریکا در خاورمیانه را آشکار کرده است. بسیاری از این تأسیسات هدف حملات مکرر ایران قرار گرفتهاند؛ آن هم در جریان جنگی که در داخل آمریکا نیز محبوبیت چندانی ندارد و تاکنون به کشتهشدن ۱۸ نظامی آمریکایی منجر شده است.
به گزارش فارس به نقل از سیانان، ارتش آمریکا همچنین در حال بررسی راههایی برای تقویت دفاع از نیروهایی است که قرار است حتی پس از پایان جنگ در منطقه باقی بمانند. یکی از گزینههای مطرح، انتقال برخی تأسیسات نظامی به زیرزمین به امید حفاظت بهتر در برابر حملات موشکی و پهپادی مشابه حملاتی است که ایران در جریان این درگیری چندماهه انجام داده است. یکی از مقامهای آمریکایی در اینباره گفت: «آسیبپذیریها همیشه شناخته شده بودند، اما آمریکا هیچگاه با فوریت لازم برای رفع آنها اقدام نکرد.» پنتاگون سالهاست موضوع انتقال برخی پایگاههای خود در منطقه به تأسیسات زیرزمینی را بررسی میکند، اما پاسخ موشکی قاطع ایران در هفتههای نخست جنگ باعث شد این مسئله فوریت بیشتری پیدا کند؛ چراکه ایران آسیبپذیری این پایگاهها را در برابر حملات پهپادی و موشکی آشکار کرد.