آسیبهای فکری از دیدگاه قرآن
1- پیروی از ظنّ و گمان بهجاى علم و يقين
اگر بشر خود را مقيد كند كه در مسائل، تابع يقين باشد و گمان را به عوض يقين نپذيرد، به خطا نخواهد افتاد.
قرآن روى اين مسئله بسيار تأكيد نموده است و حتى در يك جا تصريح دارد كه بزرگترين لغزشگاه فكرى بشر همين پيروى از گمان است.
قرآن در جاى ديگر خطاب به پيامبر(ص) مىفرمايد:
اكثر مردم زمين چنينند كه از گمان پيروى مىكنند. تو هم اگر بخواهى از آنها پيروى كنى تو را نيز گمراه مى كنند چون مردم تابع گمانند نه يقين و به همين دليل خطا مى كنند. (انعام/۱۱۶)(1)
2- شتابزدگى در قضاوت و اظهار نظر
قرآن كريم در برخى از آيات خود به اين حقيقت گوشزد مى كند كه بعضى از مردم با اينكه علم و اطلاعشان درباره يك مطلب ناقص است و احتياج دارند بيش از آنچه علم و اطلاع دارند اطلاعاتى جمع آورى كنند، حوصله به خرج نداده و رأى خود را صادر مى كنند.
قرآن كريم مكرر بشر را متوجه مىسازد به اينكه سرمايه علمى او براى پارهاى از قضاوتهاى بزرگ كافى نيست، اندك است، او را به كمى سرمايهاش متنبه مىكند و مىفرمايد:
از علم، فقط اندكى به شما داده شده نه آنقدر كه براى اين قضاوتهاى بزرگ كافى باشد. (اسراء /۸۵)(2)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى(پنج مقاله)، ج30، صص: 209-208.
2- مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى (آشنايى با قرآن(1- 5))، ج26، صص: 65-64- با تلخیص و ویرایش.