تن آیزنهاور در گور از درماندگی و بلاتکلیفی ترامپ در جنگ میلرزد
در صد و هشتاد و پنجمین روز جنگ، «زیگمار گابریل» وزیر خارجه پیشین آلمان بود که تیر خلاص را به دونالد ترامپ زد و در مصاحبه با نشریه اشپیگل گفت: هیچ قدرتی قادر نیست ایران را وادار به بازگشایی تنگه هرمز کند، حتی چین که دوست ایران است. دونالد ترامپ پس از ارتکاب فاجعه در جنگ با ایران، رئیسجمهوری است که زمانش در حال پایان است.
همزمان، داگلاس مکگرگور، مشاور سابق پنتاگون و سرهنگ بازنشسته نیروی زمینی ارتش آمریکا تأکید کرد: خلیجفارس برای دونالد ترامپ به هتل کالیفرنیا تبدیل شده؛ میتونی واردش بشی، اما دیگه نمیتونی ازش خارج بشی.»
ترامپ خالی بست اما کسی باور نکرد
دونالد ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران ادعا کرد: داریم زمام امور را به دست میگیریم. دیشب کشتیهای بسیار زیادی با کمک نیروی دریایی عبور کردند و بهطور میانگین هر شب ۳۰ کشتی عبور میکنند. این تعداد زیادی است و نفت زیادی نیز در حال خارج شدن است. به همین دلیل، قیمت نفت آنگونه که تصور میکردند ممکن است افزایش یابد، بالا نرفته است.
بر خلاف این ادعا، مؤسسه تخصصی کپلر دیروز گزارش داد: روز دوشنبه ۴ کشتی وارد تنگه هرمز شدند و یک کشتی از آن خارج شد. هیچ نفتکش حمل مایعاتی در میان کشتیهایی که روز دوشنبه از تنگه عبور کردند، وجود نداشت. یک کشتی کوچک حمل گاز که خالی بود، از مسیر ایران وارد تنگه شد. تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز در روز دوشنبه در مقایسه با آخر هفته تغییر قابلتوجهی نداشت و در حدود ۵ کشتی باقی ماند.
خبرگزاری رویترز با استناد به گزارش کپلر نوشت: تشدید تنشها میان تهران و واشنگتن و حملات تلافیجویانه ایران به امارات و اردن بار دیگر نگرانیها درباره اختلال عرضه نفت را افزایش داده است. بهای نفت خام برنت در روز سهشنبه با افزایش یک دلار، به ۹۱,۵۴ دلار رسید. تداوم اختلال در تنگه هرمز و حملات به نفتکشها در روزهای اخیر موجب شده است تا شرکتهای کشتیرانی برای تردد در این آبراه مهم همچنان با احتیاط عمل کنند.
ابطال دروغهای ترامپ
در اعترافات قبلی وی
گفتنی است که مالکان نفتکشها خبرهای واقعی درباره اصابت موشک و پهپاد و مین به نفتکشهای متخلف را بیشتر از ادعاهای ترامپ باور میکنند؛ چرا که خود او قبلاً چند بار اذعان کرده است: هر کس دیگری بود، تا حالا تسلیم شده بود. اما ایرانیها تسلیم نشدهاند. آنها سرسخت هستند. ایران همیشه قادر است در تنگه هرمز شلیک کند یا مین کار بگذارد. هیچکس نمیخواهد کشتی چند میلیارد دلاریاش را به خطر بیندازد.
ایرانیها خواهان توافق هستند، اما حاضر نیستند توافقی را بپذیرند که من آن را لازم میدانم. آنها میتوانند یک مین در آب بگذارند و مردم دوست ندارند مینهایی در آب باشد که کشتیهای میلیارد دلاری آنها از آنجا عبور کند.
اگر به جنگ ادامه میدادیم، تنگه هرگز باز نمیشد. اگر توافق نباشد، تنگه باز نخواهد شد. میگویند چرا سختگیرانهتر عمل نمیکنی؟ تنها راهی که میتوانستم سختگیرتر باشم، این بود که ۲ یا ۳ هفته دیگر به بمباران ادامه میدادم. اما تنگه باز نمیماند؛ کاملاً بسته شده بود. سراسر آن، پر از مین میشد و موشکها بر فراز کشتیهای میلیارد دلاری به پرواز درمیآمدند؛ بنابراین، کشتیها هرگز حرکت نمیکردند و ماهها، نفتی در کار نبود.
اصابتهای ادامهدار به کشتیهای متخلف
روزنامه فایننشالتایمز دیروز گزارش داد دو نفتکش که در حال انتقال نفت از خلیجفارس بودند، در تنگه هرمز هدف قرار گرفتند. نفتکشهای هدف قرارگرفته «سنگال پراسپریتی»، متعلق به شرکت کشتیرانی کره جنوبی «سینوکر»، و «سیدر»، متعلق به عربستان بودند.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا هم بامداد سهشنبه اعلام کرد یک نفتکش در تنگه هرمز با «سه پرتابه ناشناس» هدف قرار گرفته است. این حادثه در نزدیکی شهر ساحلی خصب در آبهای عمان رخ داده است. رویترز هم خبر داد دو ابرنفتکش حامل نفت عربستان هنگام عبور از تنگه هرمز به فاصله چند دقیقه از یکدیگر هدف اصابت پرتابههای ناشناس قرار گرفتند.
ترامپ درباره نفت ونزوئلا هم دروغ گفت
وبسایت دویچه وله گزارش داد: دولت آمریکا توافق با ونزوئلا را دستاوردی بزرگ و تاریخی معرفی کرده است. ترامپ و وزیر کشور آمریکا گفتهاند ذخایر نفتی ایالات متحده بهزودی با نفت ونزوئلا دوباره پر میشود و قیمت بنزین کاهش خواهد یافت. اما کارشناسان بازار نفت تردید دارند که این برنامه در کوتاهمدت عملی شود. دیوید روش، استراتژیست ارشد مؤسسه «کوانتوم استراتژی»، در گفتوگو با شبکه «سیانبیسی» گفت بازسازی زیرساختهای فرسوده استخراج نفت در ونزوئلا سالها زمان میبرد و آمریکاییها تا آیندهای بسیار دور از منافع اصلی این توافق بهرهمند نخواهند شد.
جنگ با ایران شکست خورده است
ویلیام بیل کریستول، رئیس دفتر معاون رئیسجمهور در دولت بوش پدر تأکید کرد: وقتی ترامپ پرتابگر مین را بمباران میکند، یعنی تنگه هرمز باز نیست. دولت او پیش از حمله به لارک ادعا کرد دریا باز است؛ بعد پرتابگر مین را زد. این خودِ تکذیب ادعاست. باز بودن تنگه با بمباران مینگذار جمع نمیشود؛ شرکت بیمه هم این را میفهمد. شلیک موشک به اردن پس از ادعای «ظرفیت صفر» نشان میدهد روایت انهدام دروغ بوده است. ژنرالهای چهارستاره ارتش، نیروی دریایی، هوایی و فرماندهان اروپا، آسیا و آمریکای لاتین به هگست هشدار دادهاند عملیات بزرگ در ایران پایدار نیست. خسارت پایگاه بحرین و شمار مجروحان بیش از روایت رسمی و پنهانکاری فراتر از ضرورت عملیاتی است. جنگ، شکست خورده است. اراده آمریکا تحمیل نشد، هرمز بدون امتیاز به ایران باز نمیماند، برنامه هستهای تغییر نکرد، بنزین بالای چهار دلار است.
جهان دارد به ناتوانی آمریکا
عادت میکند
وی افزود: پنتاگون کهنهسربازان محافظهکار را پنهانی در سمت دولتی گذاشت تا حرف هگست را تقویت کنند و منتقدان را بزنند. اگر حتی نیمی از پشیمانی رأی ترامپ واقعی باشد، برخی ایالتها در انتخابات کنگره به او رأی نخواهند داد. ده درصد ریزش از رأی ۵۵ درصدی ترامپ یعنی حدود ۵,۵ واحد؛ حتی اگر بخشی خانهنشین شوند، نامزد جمهوریخواه سنا در آیووا، اوهایو، آلاسکا، تگزاس، کانزاس و فلوریدا در خطر است. جهان دارد با ناتوانی آمریکا در تحمیل اراده خو میگیرد؛ جنگ شکستخورده پیامد واقعی دارد، نه فقط روایت. نفت ونزوئلا سالها به بازار نمیرسد؛ اثر قیمتی فوری ندارد؛ بیشتر نمایش برای پر کردن ذخیره و منحرفکردن از ایران است.
حضور نظامی آمریکا نابود شد
در همین حال، جان مرشایمر، نظریهپرداز و دانشمند علوم سیاسی، تأکید کرد: این تصور که میتوانیم پایگاهها، رادارها و یک حضور نظامی قابلتوجه را در خلیجفارس حفظ کنیم، بیشتر شبیه یک رؤیای غیرواقعی است. در ۲۷ فوریه، تقریباً هیچکس، حتی خود من، تصور نمیکرد که این پایگاهها و رادارها تا این حد بهطور کامل نابود شوند و ما دیگر نتوانیم وارد خلیجفارس شویم. این ایده که دوباره پایگاههایی در منطقه ایجاد کنیم و بعد از آنها دفاع کنیم، اصلاً منطقی نیست. در نتیجه، ما دیگر حضور نظامی قابلتوجهی در خلیجفارس نداریم.
محاصره دریایی هم شکست میخورد
استیو هانکه، اقتصاددان آمریکایی، با غیرقانونی خواندن تحریمها گفت: ادعای قطع شریان اقتصادی ایران با تحریم بانک پیرامونی مصر-امارات، تکرار همان خط ۴۷ساله است و معادله را عوض نمیکند. تنها ابزار نسبتاً مؤثر تحریم ثانویه علیه چین است که پکن از پیش رد کرده است. تحریم یکجانبه ذیل غیرقانونی است و پژوهشها میگویند بهندرت کار میکند. کارزار هوایی و محاصره اول شکست خورد؛ محاصره دوم هم شکست میخورد. جنگ انتخابی ترامپ فاجعه راهبردی کامل است و دستاورد مثبت برای آمریکا ندارد.
آمریکا شدیداً زیر ضرب ایران است
بابی جونز، فرمانده بازنشسته نیروی دریایی آمریکا، در اعتراض به شکست فاحش ترامپ در جنگ اظهار کرد: چیزی که شاهدش هستید، ترکیبی از حماقت راهبردی و در عین حال کمبود واقعی منابع نظامی است. به همین دلیل است که ایران در پاسخ به یک حمله نسبتاً محدود آمریکا، ضربه بسیار سنگینی وارد کرده است.
نشریه دیلیمیل هم در این زمینه مینویسد: واشنگتن نیروهایش را برای امنیت به اردن منتقل کرد، اما ایران تا عمق خاک اردن نفوذ کرد و پایگاه حیاتی موفقالسلطی را در هم کوبید. دور کردن نیروهای آمریکایی از خلیجفارس خطر را از بین نبرد؛ ایران نشان داد برای ضربه به واشنگتن نیازی به حضور در مرزها ندارد.
موفقیت ایران در نردبان تنش
جک کین، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا، معتقد است: ایران به دنبال تضعیف ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای است. فکر میکنم ایرانیها با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای به اقدامات تهاجمی خود ادامه خواهند داد و حتی ممکن است با نزدیکتر شدن زمان انتخابات، بر شدت آن بیفزایند؛ چرا که آنها بهوضوح میخواهند رئیسجمهور ترامپ در این انتخابات میاندورهای شکست بخورد و در موقعیت ضعیفتری قرار بگیرد.
از سوی دیگر، آلستر کروک، دیپلمات سابق انگلیسی، گفته است: ایران اعلام کرده بود که اگر هر نوع حملهای علیه او انجام شود، پاسخ خواهد داد و سطح واکنش را مرحلهبهمرحله در نردبان تشدید تنش بالا خواهد برد و دقیقاً همین اتفاق افتاده است. بنابراین فکر میکنم این مسئله برای آمریکا یک شوک خواهد بود. ایران مجموعه عظیمی از اهداف منطقه خلیجفارس را در مقابل خود دارد؛ اهدافی که در دسترس هستند و میتواند هر زمان که بخواهد آنها را هدف قرار دهد. بنابراین برای ایران تشدید تنش بسیار آسانتر است. آمریکا هم مهمات لازم برای جنگ با ایران را ندارد.
شکست در شکست
نیل استناژ، خبرنگار و تحلیلگر روزنامه هیل، میگوید: قیمت نفت نسبت به پیش از جنگ ۲۰ دلار افزایش یافته است. قیمت بنزین هم نسبت به پیش از جنگ بیش از یک دلار افزایش پیدا کرده است. مردم آمریکا با نسبت دو به یک با این اقدام مخالفند. ما دوستانمان را از خود بیگانه کردهایم. دشمنانمان را جسورتر کردهایم. آقای پوتین و آقای شی با خشنودی دستهایشان را به هم میمالند. همچنین وبسایت بیبیسی نوشت: اگر رسانههای آمریکا در ماههای نخست جنگ ایران، میپرسیدند که واشنگتن چگونه میتواند تهران را به پذیرش خواستههایش وادار کند، حالا پرسش محوری برای آنها جنس دیگری دارد: آمریکا تا کی میتواند به وضعیت کنونی ادامه دهد، تداوم این وضعیت چه هزینهای دارد.
سقوط آزاد در نظرسنجیها
در نظرسنجی مشترک دانشگاه ماساچوست و مؤسسه یوگاو، برای نخستین بار در تاریخ این نظرسنجی محبوبیت ترامپ به ۳۲درصد رسیده است. یعنی در حال حاضر کمتر از یکسوم آمریکاییها عملکرد رئیسجمهور آمریکا را تأیید میکنند!
تارنمای آمریکایی هیل هم نوشت: با ادامهدار شدن جنگ ایران، نظرسنجی جدید دانشگاه ماساچوست نشان میدهد که محبوبیت ترامپ کاهش جدیدی را ثبت کرده است. نتایج نظرسنجی جدید حکایت از آن دارد که تقریباً دو سوم پاسخدهندگان (۶۴ درصد) عملکرد ترامپ را قبول ندارند که شامل ۵۴ درصد از افرادی است که «قویاً» با عملکرد او مخالف هستند.
تن آیزنهاور در گور لرزید
حامیان ترامپ هم خسته شدهاند
در این شرایط بحرانی، پایگاه خبری پولیتیکو میگوید که جمهوریخواهان از بلاتکلیفی ترامپ در مورد جنگ ایران خسته شدهاند: دونالد ترامپ، در یک لحظه تهدید میکند که اقتصاد ایران را بهآرامی خفه خواهد کرد و لحظهای بعد میگوید ایران را بهسرعت بمباران خواهد کرد تا به تسلیم وادار شود. جمهوریخواهانی که اختلاف نظر دارند، دستکم در یک موضوع متحد هستند: آنها دیگر از این بلاتکلیفی ترامپ خسته شدهاند.
یک مقام سابق امنیت گفته این جنگ بدون هیچ برنامهای آغاز شد، بدون هیچ برنامهای اجرا شده و تا حد زیادی تحت تأثیر سیاستهای لحظهای قرار گرفته است. به همین دلیل، شاهد وضعیتی دیوانهوار هستیم؛ یک بار وارد میشویم، خارج میشویم، دوباره برمیگردیم، دوباره خارج میشویم، بمباران میکنیم، بمباران نمیکنیم. یعنی مذاکره از طریق توییت! آیزنهاور اگر شاهد این وضعیت بود، از شدت تأسف در قبرش به خود میپیچید.
یک مقام سابق کارزار انتخاباتی ترامپ گفت: جمهوریخواهان زیادی که در مجموع از پاسخگو کردن ایران یا خنثی کردن تهدید ایران حمایت میکنند، ناامید شدهاند و او هیچکس را راضی نمیکند. یک استراتژیست جمهوریخواه وضعیت ترامپ در قبال ایران را به گرفتار شدن در فرندزون تشبیه کرده و گفته دو جناح وجود دارند که هر دو به یک اندازه عصبانیاند؛ این نشان میدهد اوضاع چندان خوب پیش نمیرود.
ایران پاشنه آشیل ترامپ را یافته است
پولیتیکو به نقل از یک فرد نزدیک به کاخ سفید نوشت: ترامپ نمیتواند روی یک پیام مشخص بماند یا به یک راهبرد منسجم و منضبط پایبند باشد، چون احساس میکند که گرفتار شده است. ترامپ متوجه خطر سیاسی این وضعیت است، اما نمیتواند راهی پیدا کند که بدون از دست دادن آبرو به درگیری پایان دهد و ایرانیها هم بهوضوح این واقعیت را میدانند.
کشاورزان با ترکیبی از تعرفهها، افزایش قیمت گازوئیل و کود و واردات گوشت مواجه شدهاند. این فشارها در ایالتهای کشاورزی به بحران سیاسی برای جمهوریخواهان تبدیل شده و حتی برخی کشاورزان جمهوریخواه را به انتقاد از ترامپ واداشته است. نارضایتی از جنگ ایران فراتر از ایالتهای حساس رفته است.
موج نارضایتی محدود به غرب میانه نیست. جمهوریخواهان در جنوب نیز با نظرسنجیهای نامطلوب مواجه شدهاند و حتی ایالتهایی مانند مین و آلاسکا، که اقتصادشان به سوخت و تجارت وابسته است، به سمت دموکراتها متمایل شدهاند. تا زمانی که وضعیت تنگه هرمز نامشخص باشد، انتظار کاهش قیمت نفت و سوخت دشوار است.
هیچ گزینهای برای ترامپ نمانده
دنی سیترینوویچ، مدیر سابق امور ایران در اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، در یادداشتی نوشت: ایران هیچ قصدی برای از دست دادن نفوذ خود بر تنگه هرمز نشان نداده است. در حالی که حوثیها به مبارزه خود تا زمان برآورده شدن خواستههایشان ادامه میدهند، دلیل کمی وجود دارد که انتظار داشته باشیم قیمت نفت و مطمئناً قیمت بنزین در ایالات متحده پایین بماند.
اگر ترامپ پس از تهدید صریح تلافیجویانه پاسخ ندهد، تهران ممکن است این را به عنوان مدرک دیگری مبنی بر عدم تمایل واشنگتن به ریسک یک رویارویی بزرگ دیگر تفسیر کند. این امر، بازدارندگی ایالات متحده را تضعیف میکند.
اما گزینه دیگر هم بهسختی اطمینانبخشتر است. اگر ترامپ تلافی کند، چرخه دیگری از تشدید تنش بهطور فزایندهای محتمل میشود.
مشکل ترامپ این است که هیچیک از دو مسیر موجود برای او از نظر سیاسی یا استراتژیک جذاب نیست. بازگشت به نوعی توافق با ایران، او را در معرض اتهاماتی مبنی بر عقبنشینی از موضع قبلی خود قرار میدهد. با این حال، به نظر میرسد که او تمایلی به استفاده از نیروی نظامی در مقیاسی که برای تلاش جدی و بیثبات کردن یا سرنگونی رژیم ایران لازم است، ندارد. فشار اقتصادی این تناقض را حل نمیکند.
سرعت تلافی ایران حیرتآور است
سیتیرینوویچ افزود: آنچه که شایسته تأکید بیشتری است، عبارت است از سرعت واکنش ایران. این نیز نشانه دیگری از میزان تغییراتی است که از زمان کشته شدن (شهادت آیتالله) خامنهای در داخل ایران رخ داده است. امروز نکته قابلتوجه صرفاً این نیست که ایران تلافی میکند، بلکه این است که با چه سرعتی این کار را انجام میدهد. به نظر میرسد درباره اینکه آیا باید مستقیماً پاسخ داده شود یا نه، بسیار کمتر بحث و بررسی صورت میگیرد. خودِ سیاست بهطور فزایندهای پاسخ را مشخص میکند: یک حمله با یک پاسخ مستقیم مواجه میشود.
این موضوع مهم است. این امر نهتنها به تغییر در سیاست ایران اشاره دارد، بلکه نشاندهنده تحولی عمیقتر در نحوه اعمال قدرت و اتخاذ تصمیمها در تهران است. ایران در واکنشهای خود خودکارتر شده و بالقوه کمتر تحت محدودیت فرآیند محتاطانه تصمیمگیری قرار دارد که زمانی استفاده از نیروی مستقیم ایران را احاطه کرده بود. مشکل اساسی، جغرافیاست. ایران برای ادامه اخلال در تردد دریایی به نیروی دریایی بزرگی نیاز ندارد. قایقهای کوچک، پهپادها، مینها و مزاحمتهای مکرر میتوانند سریعتر از آنکه نیروهای خارجی قادر به از بین بردن آنها باشند، خطر ایجاد کنند.
این موضوع ما را به پرسش بسیار بزرگتری میرساند: راهبرد خروج دولت آمریکا از مسئله ایران چیست؟ بعید است دور دیگری از حملات بتواند ایران را وادار کند خواستههای واشنگتن را بپذیرد. فشار اقتصادی نیز کاری نخواهد کرد. مشکل اینجاست که کنترل تشدید تنش فقط در اختیار واشنگتن نیست. ایران هم حرف برای گفتن دارد. تهران نشان داده که آماده رویارویی است و یک تبادل محدود حملات میتواند بهسرعت منطق تشدید خاص خود را پیدا کند.