هزینه عجیب ۲۱ همتی ۴۰ شرکت بورسی برای مسئولیت اجتماعی
هزینهکرد ۲۱ هزار میلیارد تومانی ۴۰ شرکت بورسی برای «مسئولیت اجتماعی» در سال ۱۴۰۵، در حالی با رشد ۱۲۵ درصدی نسبت به سال گذشته همراه شده که نحوه تعریف و محل مصرف این منابع همچنان محل ابهام است.
به گزارش اقتصاد معاصر، چند وقتی است که اعلام برخی اعداد و ارقام برای هزینهکرد مسئولیت اجتماعی شرکتهای بورسی حسابی سروصدا کرده است. این ارقام از یک تا دو میلیارد تومان شروع میشود و حتی به چندین همت نیز میرسد. اما سؤال این است مسئولیت اجتماعی چیست و اصلا چرا باید بخشی از منافع و سودی که باید بین سهامداران تقسیم شود، باید در جای دیگری هزینه شود.
در ایران، چارچوب مسئولیت اجتماعی طی سالهای گذشته با مقررات مختلف شکل گرفته و ابهامهایی درباره حدود مسئولیت شرکتها و نحوه نظارت بر هزینهکرد منابع ایجاد کرده است. هرچند اطلاعات مربوط به میزان هزینهکرد برخی شرکتها شفافتر شده، پرسش اصلی همچنان محل و ماهیت این هزینهها است. در همین راستا، آییننامه مسئولیت اجتماعی مصوب ۴ تیر ۱۴۰۴ هیئت وزیران، مسئولیت اجتماعی شرکتی را تعهد شرکت نسبت به ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی فعالیتهای خود در قبال جامعه، محیط زیست و ذینفعان تعریف کرده است.
بنابراین ارزیابی مسئولیت اجتماعی شرکتها نباید تنها بر رقم هزینهشده متمرکز باشد؛ بلکه باید مشخص شود این منابع کجا، با چه هدفی و برای چه گروهی هزینه شدهاند و تا چه اندازه با منافع عمومی و اهداف واقعی مسئولیت اجتماعی انطباق دارند.
طبق اطلاعیههای مجمع عمومی 40 شرکت بورسی، رقم مصوب هزینهکرد این ۴۰ شرکت برای سال جاری به بیش از ۲۱ هزار میلیارد تومان میرسد؛ عددی که رشد ۲.۲ برابری نسبت به رقم ۹۴۱۹ میلیارد تومانی مصوب سال قبل داشته است. رقم ۲۱ هزار میلیارد تومان از این منظر حائز اهمیت بوده که مقایسه آن با برخی اعداد و ارقام بودجه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد این عدد در حالی است که کل بودجه وزارت خارجه برای سال جاری
۷.۷ هزار میلیارد تومان و این عدد برای وزارت گردشگری هشت هزار و 600 میلیارد تومان است.
بررسی ارقام اعلام شده برای هزینهکرد مسئولیت اجتماعی شرکتهای مختلف در مجمع عمومی سالانه ۴۰ شرکت مورد بررسی در گزارش حاضر نشان میدهد مجموع هزینههای ثبتشده در این فهرست به ۲۱ هزار و ۱۵۱ میلیارد تومان میرسد. این ارقام مربوط به شرکتهایی از صنایع مختلف از جمله معدن و فلزات، فولاد، پالایش نفت، پتروشیمی و نظام بانکی است. در میان شرکتهای بررسی شده، شرکت ملی صنایع مس ایران (فملی) با هزینهکرد
۱۰ هزار میلیارد تومان در رتبه نخست قرار دارد. پس از آن فولاد مبارکه اصفهان با ۴۵۰۰ میلیارد تومان و پالایش نفت بندرعباس با ۱۰۰۰ میلیارد تومان در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتهاند.
در رتبههای بعدی نیز بانک ملت با ۸۰۰ میلیارد تومان، بانک شهر با ۵۰۰ میلیارد تومان، پالایش نفت اصفهان و بانک تجارت هرکدام با ۴۰۰ میلیارد تومان، معدنی و صنعتی چادرملو با ۳۶۰ میلیارد تومان و بانک صادرات ایران با ۳۵۰ میلیارد تومان قرار دارند. پالایش نفت تهران نیز با ۲۵۰ میلیارد تومان در رتبه دهم این فهرست قرار گرفته است. در ادامه فهرست، پتروشیمی نوری و معدنی و صنعتی گلگهر هرکدام ۲۵۰ میلیارد تومان، پتروشیمی امیرکبیر و پتروشیمی اروند هرکدام ۲۰۰ میلیارد تومان و معدنی و صنعتی گهرزمین ۱۸۰ میلیارد تومان هزینهکرد ثبت کردهاند. همچنین رقم هزینهکرد ذوبآهن اصفهان، پتروشیمی پارس، فولاد خوزستان و پتروشیمی بوعلیسینا هرکدام ۱۵۰ میلیارد تومان اعلام شده است. در بخش بانکی نیز بانک سامان
۱۰۰ میلیارد تومان، بانک اقتصاد نوین ۶۵ میلیارد تومان، بانک پارسیان ۵۰ میلیارد تومان، بانک کارآفرین
۳۵ میلیارد تومان و بانک خاورمیانه ۲۵ میلیارد تومان هزینهکرد داشتهاند.در بخش پایینتر فهرست نیز ارقامی از ۱۵ تا ۸۵ میلیارد تومان برای شرکتهایی همچون پتروشیمی جم، صبانور، آلومینیوم ایران، پتروشیمی شازند، پتروشیمی تندگویان، نفت ایرانول، پتروشیمی زاگرس، بهمن موتور، بیمه پاسارگاد، سرمایهگذاری غدیر، صنایع الکترونیک مادیران، آهن و فولاد غدیر ایرانیان، گروه صنعتی بارز، سیمان تهران و صنعت غذایی کورش ثبت شده است. در مجموع، این فهرست تصویری از میزان هزینهکرد اعلام شده شرکتها در حوزه مسئولیت اجتماعی ارائه میکند؛ از هزینههای ۱۰ هزار میلیارد تومانی در صدر فهرست تا ارقام چند ده میلیارد تومانی در بخش پایانی.
رشد ۱۲۵ درصدی
بررسی ارقام هزینهکرد مسئولیت اجتماعی ۴۰ شرکت مورد بررسی در گزارش حاضر نشان میدهد مجموع این هزینهها در مقایسه با ارقام مصوب سال گذشته ۱۲۵ درصد افزایش یافته و به ۲۱ هزار و ۱۵۱ میلیارد تومان رسیده است.
این رشد نشان میدهد حجم منابع اختصاصیافته به مسئولیت اجتماعی در این شرکتها بیش از دو برابر سال گذشته شده است.
در میان شرکتهای بررسی شده، رقم هزینهکرد فولاد مبارکه اصفهان با رشد ۳۰۹ درصدی بیشترین افزایش را داشته است. پس از آن ذوبآهن اصفهان، نفت ایرانول و آهن و فولاد غدیر ایرانیان هرکدام با رشد ۲۰۰ درصدی قرار دارند. صبانور نیز با افزایش ۱۸۰ درصدی و بانک پارسیان با رشد ۱۷۸ درصدی در رتبههای بعدی هستند.
در بخش دیگری از فهرست، هزینهکرد بانک شهر ۱۵۰ درصد، آلومینیوم ایران ۱۳۳ درصد و پالایش نفت تهران ۱۳۱ درصد افزایش یافته است. همچنین هزینه مسئولیت اجتماعی ملی صنایع مس ایران و پالایش نفت بندرعباس هرکدام ۱۲۲ درصد رشد کرده است.
در مقابل، سه شرکت پتروشیمی شازند، پتروشیمی تندگویان و پتروشیمی زاگرس تغییری نسبت به سال ۱۴۰۳ نداشتهاند. کمترین نرخهای رشد مثبت نیز مربوط به گروه صنعتی بارز با ۱۳ درصد، پتروشیمی پارس با ۱۵ درصد و پتروشیمی بوعلیسینا و گلگهر با ۲۵ درصد است.